Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn: Giáo dục - Đào tạo bước vào giai đoạn tạo đột phá về thể chế và chất lượng

Báo Công lý lược ghi nội dung trao đổi của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đến bạn đọc.

Theo Bộ trưởng, nhiệm kỳ 5 năm qua là giai đoạn nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có, song giáo dục và đào tạo vẫn đạt được những kết quả quan trọng, khá toàn diện. Việc triển khai Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cùng Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã tạo nền tảng để ngành Giáo dục tiếp tục phát triển theo hướng bền vững, hiện đại và hội nhập.

Quy mô giáo dục tiếp tục được mở rộng, cơ hội tiếp cận giáo dục của người dân ngày càng được bảo đảm. Đến nay, hệ thống giáo dục quốc dân có trên 24,5 triệu người học; phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, tiểu học và trung học cơ sở được duy trì vững chắc; tỷ lệ xóa mù chữ đạt trên 99,5%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có văn bằng, chứng chỉ đạt xấp xỉ 30%, cơ bản hoàn thành chỉ tiêu Đại hội XIII đề ra; số sinh viên đại học đạt khoảng 225 sinh viên trên một vạn dân.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của nhiệm kỳ là việc triển khai đồng bộ Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ lớp 1 đến lớp 12. Giáo dục phổ thông từng bước chuyển mạnh từ mục tiêu truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học. Chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn tiếp tục được khẳng định; Việt Nam nhiều năm liền nằm trong nhóm các quốc gia có thành tích cao tại các kỳ thi Olympic quốc tế, riêng năm 2025 đạt nhiều kết quả nổi bật.

Ở lĩnh vực giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, chủ trương tự chủ được đẩy mạnh, gắn với huy động nguồn lực xã hội và điều chỉnh cơ cấu đào tạo theo nhu cầu phát triển đất nước. Tỷ lệ người học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán (STEM) đạt trên 33%; nhiều chương trình đào tạo mới trong các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn được triển khai. Một số cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam đã có mặt trong các bảng xếp hạng quốc tế uy tín, cho thấy bước tiến rõ nét về chất lượng và vị thế.

Cơ sở vật chất giáo dục tiếp tục được đầu tư, từng bước đáp ứng yêu cầu đổi mới. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ trường học kiên cố đạt gần 90%. Chuyển đổi số trở thành điểm sáng của ngành với việc xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia, triển khai học bạ số, văn bằng số, đăng ký thi và xét tuyển trực tuyến, từng bước ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, đội ngũ nhà giáo là nhân tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục. Trong nhiệm kỳ qua, biên chế giáo viên được bổ sung, chính sách đối với nhà giáo từng bước được cải thiện; chất lượng đầu vào ngành sư phạm nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ giảng viên đại học có trình độ tiến sĩ đạt trên 33%, phản ánh sự chuyển biến tích cực về chất lượng nguồn nhân lực.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, giáo dục và đào tạo được đặt trước yêu cầu tạo đột phá mạnh mẽ hơn. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW được Bộ trưởng đánh giá là dấu mốc quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa và nâng cao chất lượng giáo dục.

Ngay trong năm 2025, ngành Giáo dục đã chủ động triển khai nhiều nhiệm vụ lớn, không chờ sau Đại hội. Hàng loạt dự án luật, nghị quyết quan trọng liên quan đến nhà giáo, giáo dục phổ thông, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, phổ cập giáo dục mầm non, chính sách miễn – hỗ trợ học phí và chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục giai đoạn 2026–2035 đã được trình và ban hành, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trong nhiệm kỳ tới, ngành Giáo dục xác định tiếp tục đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, tăng cường đầu tư nguồn lực, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Việc xây dựng trường học tại các xã biên giới, vùng khó khăn được xác định là nhiệm vụ quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn khẳng định, với quyết tâm chính trị cao và việc triển khai đồng bộ các giải pháp, giáo dục và đào tạo Việt Nam đang đứng trước cơ hội tạo ra những đột phá thực chất, đóng góp quan trọng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.