Báo Công lý
Thứ Sáu, 29/5/2020

Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992: Cần tách các quy định về TAND và VKSND thành các chương khác nhau

17/3/2013 16:27 UTC+7
Ngay sau khi có Kế hoạch của TANDTC về việc tổ chức lấy ý kiến của cán bộ, công chức toàn ngành vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, TAND tỉnh Hoà Bình và 11 TAND cấp huyện đã tiến hành tổ chức thảo luận, lấy ý kiến của các tập thể, cá nhân.

Các ý kiến đều khẳng định rằng việc sửa đổi Hiến pháp 1992 là cần thiết trong điều kiện đất nước ta ngày càng phát triển và trong bối cảnh đã hội nhập sâu rộng với quốc tế.

Nhất trí cao với nội dung và kỹ thuật lập hiến của Dự thảo

 

Sau nhiều lần nghiên cứu và thảo luận, các cán bộ, công chức ngành TAND tỉnh Hòa Bình đồng tình với kỹ thuật lập hiến của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Nội dung của Dự thảo đã đảm bảo được cụ thể hóa các quan điểm của Đảng về sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Dự thảo Hiến pháp đã bảo đảm quyền lực của Nhà nước là thống nhất, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. 

 

Đặc biệt, ngành TAND tỉnh Hòa Bình đánh giá cao Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã thể hiện rõ nội dung đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước, trong đó có phương hướng lấy Tòa án làm trung tâm của các cơ quan tư pháp, tổ chức Tòa án theo thẩm quyền và cấp xét xử, bảo đảm nguyên tắc độc lập của các cơ quan tư pháp. Nhà nước ta là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Tuy nhiên, Hiến pháp 1992 chưa quy định rõ cơ quan nào thực hiện quyền tư pháp. Điểm mới của Dự thảo là khẳng định rõ TAND thực hiện quyền tư pháp (khoản 1 Ðiều 107). Ðồng thời, để phù hợp với tinh thần cải cách tư pháp về việc thành lập các Tòa án không theo đơn vị hành chính, cũng như thể hiện bản chất nhân dân của các Tòa án nước ta, bảo đảm sự thống nhất trong Hiến pháp và các luật có liên quan, Dự thảo quy định: TAND gồm TANDTC và các Tòa án khác do luật định; trường hợp đặc biệt thì Quốc hội có thể quyết định thành lập Tòa án đặc biệt (khoản 3 Ðiều 107).

 

Ngoài việc tiếp tục khẳng định và quy định khái quát về nhiệm vụ của TAND là bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, Dự thảo đã bổ sung nhiệm vụ quan trọng của TAND là bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân (khoản 2 Ðiều 107). Tại Điều 108, Dự thảo bổ sung thêm nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa nhằm thể hiện rõ tính khách quan, dân chủ trong việc xét xử; bổ sung quy định về nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử nhằm đảm bảo tính độc lập của Tòa án. Dự thảo cũng bổ sung nhiệm vụ của TANDTC tại Điều 109 là "Tổng kết thực tiễn xét xử, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử". Những điểm mới trên được quy định trong Dự thảo đã thể hiện rõ hơn vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Tòa án, phù hợp thực tiễn, phù hợp với tinh thần cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị, nhằm xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh. 

 

Những ý kiến đóng góp về một số điều của Dự thảo 

 

Tại Chương VIII của Dự thảo quy định về TAND và VKSND, theo các ý kiến của cán bộ, công chức ngành TAND tỉnh Hòa Bình thì cần tách các quy định về TAND và VKSND thành các chương khác nhau trong Hiến pháp, vì Tòa án là cơ quan duy nhất thực hiện quyền tư pháp. Một số cơ quan khác mặc dù thực hiện các hoạt động tư pháp nhưng không phải là cơ quan thực hiện quyền tư pháp. Tại khoản 7 Điều 108 của Dự thảo quy định: Quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự được bảo đảm. Bị can, bị cáo có thể tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa; đương sự có thể tự mình, nhờ luật sư hoặc người khác bảo vệ lợi ích hợp pháp. Theo TAND tỉnh Hòa Bình thì: Hiến pháp là đạo luật gốc, bên cạnh đó còn có các ngành luật khác có các quy phạm cụ thể, chi tiết, hướng dẫn như: Luật Tố tụng Hình sự, Tố tụng Dân sự quy định về quyền và nghĩa vụ của bị can, bị cáo, các đương sự… Do đó nên sửa khoản 7 Điều 108 như sau cho ngắn gọn:  “Quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự được bảo đảm theo quy định của pháp luật”.

 

Tòa án là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, vì vậy cần bổ sung chức năng giải thích pháp luật và ban hành án lệ của TANDTC, việc bổ sung này phù hợp với quy định tại Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc phát triển án lệ. Bởi lẽ, việc ban hành án lệ giúp Tòa án áp dụng thống nhất pháp luật, giải thích quy định pháp luật chưa rõ ràng, còn có nhiều cách hiểu khác nhau thông qua các vụ án cụ thể. Do vậy, khoản 3 Điều 109 cần quy định lại là: “TANDTC thực hiện việc tổng kết thực tiễn xét xử; thông qua việc xét xử các vụ án giải thích pháp luật và ban hành án lệ; đảm bảo áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử”. Tại khoản 2 Điều 110 của Dự thảo cần sửa cụm từ “Chánh án Tòa án khác” viết lại là: “Chánh án TANDTC chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội; trong thời gian Quốc hội không họp chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Ủy ban thường vụ quốc hội và Chủ tịch nước. Chánh án các TAND báo cáo công tác trước HĐND theo quy định của luật”. Tại Điều 111 quy định: “Bản án, quyết định của TAND có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”, quy định như vậy vừa dài, vừa thụ động. Vì vậy, nên sửa là: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành bản án, quyết định của TAND có hiệu lực pháp luật”. Nên đưa toàn bộ Điều 111 vào thành khoản thứ 8 của Điều 108 để đảm bảo ngắn gọn, logic.

 

Đối với VKSND quy định tại khoản 1 Điều 112 của Dự thảo nên thêm cụm từ “và những việc khác theo quy định của pháp luật”, viết lại là: “VKSND thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và những việc khác theo quy định của pháp luật”. Tại khoản 2 Điều 113, sửa cụm từ “Viện trưởng các Viện kiểm sát khác” viết lại là: “Viện trưởng VKSNDTC chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội; trong thời gian Quốc hội không họp chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Ủy ban thường vụ quốc hội và Chủ tịch nước. Viện trưởng các VKSND báo cáo công tác trước HĐND theo quy định của luật”. Tại Điều 114 khoản 2 cần thêm cụm từ “những việc khác theo quy định”, viết lại: “Khi thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, những việc khác theo quy định, Kiểm sát viên tuân theo pháp luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng VKSND”. 

 

Ngoài ra, cán bộ, công chức ngành TAND tỉnh Hòa Bình cũng có một số đề xuất mong muốn việc sửa đổi Hiến pháp lần này cần phải thực sự nâng cao vai trò của Quốc hội, HĐND các cấp, đặc biệt là trong hoạt động giám sát, chất vấn, cơ chế kiểm tra sau giám sát nhằm thực thi có hiệu lực vai trò của HĐND trong việc đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân ở địa phương.

 

Trần Quang Huy

Tag :

ý kiến của bạn

Sự kiện nổi bật