Vinh danh nghề đan mây tre của người Thái Điện Biên

Nghề đan mây tre truyền thống của đồng bào Thái tỉnh Điện Biên vừa chính thức được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ công bố và trao Giấy chứng nhận diễn ra chiều 9/10 tại xã Nà Tấu, với sự tham dự của đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng nghệ nhân đến từ 31 xã, phường đang lưu giữ và thực hành kỹ thuật đan lát.

Từ bao đời nay, trong mỗi nếp nhà người Thái ở Điện Biên luôn hiện diện những vật dụng được đan thủ công bằng mây, tre, nứa. Bàn tay khéo léo của những người thợ đã biến từng sợi mây, sợi song thành đủ loại sản phẩm phục vụ đời sống như: mẹt, sàng gạo, gùi thóc, giỏ đựng rau, bàn ghế mây, đồ dùng sinh hoạt hay vật phẩm tín ngưỡng. Để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh, người thợ phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt từ khâu chọn nguyên liệu, ngâm ủ, chẻ nan đến tạo dáng và xử lý bề mặt, thể hiện sự tỉ mỉ và cảm quan thẩm mỹ cao.

Một trong những điểm sáng của phong trào giữ nghề là Làng nghề mây tre đan Nà Tấu. Hợp tác xã tại bản Nà Tấu 1 được thành lập từ năm 2010, quy tụ 24 hộ tham gia sản xuất. Nhờ lợi thế gần Quốc lộ 279 và nguồn nguyên liệu tại chỗ, nghề đan lát nơi đây không chỉ duy trì bền vững mà còn phát triển theo hướng hàng hóa. Nhiều gia đình đã gắn bó với nghề hơn 20 - 30 năm, tạo ra nguồn thu ổn định từ 1,5 - 2 triệu đồng/người/tháng, doanh thu toàn hợp tác xã đạt trên 150 triệu đồng mỗi năm. Năm 2022, UBND tỉnh đã công nhận nghề mây tre đan Nà Tấu là nghề truyền thống cấp tỉnh.

Tại buổi lễ, đại diện các địa phương đã được nghe công bố Quyết định số 1659 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc ghi danh di sản. Phát biểu tại sự kiện, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh cần nhanh chóng thành lập Câu lạc bộ bảo tồn nghề đan lát với nòng cốt là các nghệ nhân am hiểu kỹ thuật truyền thống. Việc truyền dạy cho thế hệ trẻ, quảng bá sản phẩm qua nền tảng số, gắn nghề với du lịch trải nghiệm... được coi là hướng đi tất yếu để di sản “sống” bền vững giữa đời sống hiện đại.

Các địa phương cũng được đề nghị xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, tổ chức các chương trình trải nghiệm cho học sinh, đồng thời đưa hoạt động trình diễn kỹ thuật đan mây tre vào các lễ hội, sự kiện văn hóa để nâng cao giá trị quảng bá.

Ngay sau phần nghi lễ, đại biểu đã tham quan không gian trưng bày của Hợp tác xã làng nghề, nơi những sản phẩm mộc mạc nhưng đầy sáng tạo cho thấy sức sống bền bỉ của một nghề thủ công truyền thống đang từng bước hòa nhịp cùng kinh tế du lịch và thị trường hiện đại.

Một số hình ảnh tại không gian trưng bày của Hợp tác xã làng nghề đan mây, tre: