Lần đầu công bố hàng chục nghìn hồ sơ cán bộ đi B quý hiếm

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ tổ chức trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B "Thanh xuân gửi lại", chính thức phục vụ công chúng đến tham quan từ ngày 17/7 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, TP Hà Nội.

Trưng bày "Thanh xuân gửi lại" giới thiệu hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật tiêu biểu từ hơn 72.000 hồ sơ cán bộ đi B, được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, cùng nhiều tư liệu do các gia đình, cá nhân hiến tặng. Không gian trưng bày có sự phối hợp sử dụng một số hình ảnh, tư liệu của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ, Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ).

Cán bộ đi B thường là cán bộ đảng viên, y bác sĩ, giáo viên đến văn nghệ sĩ, vào miền Nam công tác theo con đường dân sự do Ủy ban Thống nhất Chính phủ (tiền thân là Ban Quan hệ Bắc - Nam thành lập năm 1955) quản lý.

Hành trình vào miền Nam của cán bộ đi B được tổ chức theo chế độ bảo mật tuyệt đối. Những người tình nguyện lặng lẽ rời cơ quan, đơn vị, bí mật tập kết tại các địa điểm ở Hà Nội, Hòa Bình và Hà Tây (nay thuộc TP. Hà Nội) trước khi lên đường.

Trước thời điểm xuất phát, từng cán bộ đều được đại diện Ban Thống nhất Trung ương gặp gỡ, làm việc và hoàn tất các thủ tục cần thiết. Toàn bộ hồ sơ tổ chức, hồ sơ cá nhân như lý lịch Đảng, lý lịch cán bộ, giấy tờ khen thưởng cùng những tư trang gắn bó như ảnh, nhật ký, thư từ, sổ tiết kiệm... đều được gửi lại miền Bắc lưu giữ, chờ ngày họ hoàn thành nhiệm vụ và trở về.

Những kỷ vật lưu giữ ký ức về một thế hệ hiến dâng tuổi xuân

Các tư liệu gốc và hình ảnh tại triển lãm tái hiện chân thực hành trình công tác, chiến đấu cũng như những hy sinh, cống hiến thầm lặng của đội ngũ cán bộ từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Họ mang theo tri thức, chuyên môn, lý tưởng cách mạng và cả tuổi thanh xuân, vượt qua muôn vàn gian khó để góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Không gian trưng bày được chia thành ba phần, tái hiện một mạch cảm xúc xuyên suốt, từ ký ức chiến tranh, hành trình cống hiến của cán bộ đi B đến những hoạt động tri ân, gìn giữ giá trị lịch sử trong hiện tại.

Mở đầu bằng bối cảnh lịch sử sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, khi đất nước tạm thời bị chia cắt, Đảng, Nhà nước quyết định thực hiện chủ trương chi viện cán bộ cho chiến trường miền Nam.

Phần một với chủ đề “Ký ức đi B” giới thiệu hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Trưng bày đưa công chúng trở về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc qua những lá đơn tình nguyện, những dòng nhật ký thấm đẫm lý tưởng cách mạng, những bức thư, bức ảnh gia đình và những kỷ vật được các cán bộ đi B mang theo hoặc gửi lại trước ngày lên đường.

Mỗi hiện vật là một câu chuyện riêng, lưu giữ ký ức về những năm tháng cống hiến, hy sinh của các văn nghệ sĩ, trí thức và cán bộ cách mạng đã dành trọn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

“

Điểm nhấn của triển lãm là không gian trưng bày những kỷ vật gắn với nhiều cán bộ đi B tiêu biểu như Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, Đặng Thùy Trâm, Bùi Sơn Tùng, Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), Dương Thị Xuân Quý...

Phần hai giới thiệu những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tập trung tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, đồng thời làm nổi bật vai trò của tài liệu lưu trữ trong công tác xác minh thông tin và thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng.

Thông qua quá trình kiên trì rà soát, đối chiếu và kết nối dữ liệu từ những cuốn sổ ghi chép, hồ sơ, tài liệu lưu trữ đã nhuốm màu thời gian, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã phối hợp với các cơ quan chức năng xác minh thông tin liệt sĩ, tìm kiếm thân nhân và trao trả nhiều kỷ vật có giá trị. Những tài liệu lưu trữ vì thế không chỉ mang ý nghĩa lưu giữ ký ức lịch sử, mà còn trở thành cầu nối thiêng liêng, góp phần đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương.

Phần ba là khu vực giới thiệu hệ thống tra cứu hồ sơ cán bộ đi B. Bên cạnh không gian trưng bày, công chúng có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử.

Hoạt động này giúp thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng và các nhà nghiên cứu thuận lợi hơn trong việc tiếp cận nguồn tài liệu lưu trữ để phục vụ giải quyết chế độ, chính sách, tìm kiếm thông tin về người thân cũng như nghiên cứu lịch sử. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của chuyển đổi số trong việc phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

Những hồ sơ, tài liệu và kỷ vật của cán bộ đi B được lưu giữ tại dịp giới thiệu trưng bày "Thanh xuân gửi lại" không chỉ là những chứng tích chân thực về một thời kỳ lịch sử đầy gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc, mà còn tái hiện những câu chuyện về lòng yêu nước, sự hy sinh và tinh thần cống hiến của các thế hệ cán bộ đã vượt mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Mỗi hiện vật, mỗi trang tài liệu đều góp phần nhắc nhớ về giá trị của hòa bình hôm nay, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc đến các thế hệ mai sau.

Triển lãm mở cửa miễn phí, phục vụ khách tham quan từ 9h00 đến 16h00 tất cả các ngày trong tuần, diễn ra từ ngày 17/7/2026 đến hết ngày 2/9/2026 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, TP. Hà Nội). Đây là dịp để công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tìm hiểu thêm về những dấu ấn lịch sử quý giá, qua đó thêm trân trọng những đóng góp của các thế hệ đi trước đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.