Lễ hội "Hướng về cội nguồn - Tri ân Tiên Tổ" tôn vinh Đức Thần Nông

Lễ hội tôn vinh Đức Thần Nông thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và nét đẹp tín ngưỡng truyền thống của dân tộc. Về phía chính quyền, sự kiện có sự tham dự của đại diện UBND xã Cẩm Lý, Phòng Văn hóa xã cùng các cán bộ chuyên trách; về phía giới tâm linh và nghiên cứu là đông đảo chư tôn đức, chư vị đại đức Tăng Ni và các nhà nghiên cứu văn hóa - di sản. Chương trình do Thủ nhang Nguyễn Hoàng Diệu Ngân làm Trưởng ban tổ chức, Tổng đạo diễn Nguyễn Thùy Dương điều hành nghệ thuật.

Nghi lễ rước trà dâng Thủy Tổ

Nghi lễ rước trà và dâng trà lên Đức Thần Nông là phần được chờ đợi nhất của lễ hội năm nay, với sự tham gia trực tiếp của nghệ nhân văn hóa trà Đào Đức Hiếu. Sự kết hợp giữa tinh hoa trà Việt và nghi thức truyền thống tạo nên một không gian lắng đọng, nâng nghệ thuật thưởng trà thành một nghi thức tri ân thanh cao, tôn vinh công đức của vị Thủy Tổ khai trà.

"Với tâm nguyện phụng sự, là người giữ chân nhang ngọn khói, chúng tôi mong buổi lễ không chỉ là thực hành tín ngưỡng đơn thuần, mà còn là gạch nối giữa thế hệ trẻ với nguồn cội, góp phần gìn giữ trọn vẹn không gian thiêng và nét đẹp văn hóa tâm linh của quê hương", Thủ nhang Nguyễn Hoàng Diệu Ngân chia sẻ.

Theo Ban tổ chức, lễ hội diễn ra trong niềm hoan hỷ của đông đảo nhân dân và du khách, góp phần thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh văn hóa tâm linh Bắc Ninh đến du khách gần xa.

Đức Thần Nông trong tâm thức người Việt

Trong tâm thức dân gian, Đức Thần Nông Đại Đế từ lâu được tôn là Thủy Tổ khai sáng: bậc tiền tổ dạy dân làm nông nghiệp, "nếm bách thảo" để tìm ra y thuật, đồng thời là Thủy Tổ khai trà và là vị tiền tổ khởi nguồn phả hệ Hồng Bàng. Với cộng đồng, lễ tri ân là dịp nhìn lại tri thức bản địa và bày tỏ lòng biết ơn các bậc tiền nhân đã đặt nền móng cho nền văn minh lúa nước.

Theo các nguồn sử liệu truyền thừa, Đức Thần Nông là bậc tiền tổ thế hệ thứ nhất, khởi sinh ra Viêm Đế Thần Nông, nối tiếp là Đế Minh, Lộc Tục (Kinh Dương Vương – thủy tổ nước Xích Quỷ), rồi đến Lạc Long Quân và Âu Cơ với truyền thuyết bọc trăm trứng. Bởi vậy, Ngài được xem là gốc rễ cao nhất của phả hệ Hồng Bàng, nền tảng cho danh xưng "con Rồng cháu Tiên".

Những thư tịch cổ như Đại Việt sử ký toàn thư hay Lĩnh Nam chích quái đã góp phần khắc họa hệ thống phả hệ cội nguồn có lớp lang và chiều sâu tâm linh ấy.

Riêng với cây trà, tương truyền trong quá trình nếm cây cỏ tìm thuốc, có lần trúng phải thảo mộc độc khiến cơ thể mệt lả, Ngài tình cờ phát hiện một loài lá rừng khi nấu trong nước sôi tỏa hương thơm, giúp tỉnh táo và giải độc - đó chính là cây trà. Từ một vị thuốc, trà dần đi vào đời sống cư dân lúa nước, hiện diện từ chõng nước đầu làng đến chốn cung đình, từ lễ thờ cúng tổ tiên đến cưới hỏi, giao tiếp - hình thành nền văn hóa trà Việt.

"Địa chỉ đỏ" tâm linh của vùng Kinh Bắc

Bắc Ninh - vùng Kinh Bắc ngàn năm văn hiến, quê hương quan họ - vốn nổi tiếng với hệ thống di tích tâm linh cổ kính. Đền Thần Nông tại xã Cẩm Lý được xem là một "địa chỉ đỏ" nhắc nhớ cội nguồn, nơi lưu giữ tri thức bản địa và thực hành các nghi lễ truyền thống.

Nhiều ý kiến cho rằng, để di sản gắn với Đức Thần Nông tiếp tục lan tỏa, cần đồng bộ nhiều giải pháp: đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền và đưa câu chuyện Thủy Tổ khai nông - khai dược - khai trà vào giáo dục di sản cho thế hệ trẻ; chuẩn hóa nghi thức và kết nối đền với các tuyến du lịch di sản Kinh Bắc. Cùng với đó, phát triển vùng dược liệu sạch, bảo tồn giống trà cổ và tôn vinh nghệ nhân Đông y, nghệ nhân trà được xem là cách gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế xanh.

Gìn giữ di sản về Đức Thần Nông, xét cho cùng, là gìn giữ ngọn nguồn tâm thức dân tộc - nơi hòa quyện ba vị thế Thủy Tổ phả hệ Hồng Bàng, Thủy Tổ ngành y dược và Thủy Tổ khai trà.