Tuyến cao tốc 55 km và những cơ hội mới khi Quảng Ninh nối với Vành đai 5

Thêm một mắt nối cho mạng lưới giao thông

Quảng Ninh đang có một trong những mạng lưới giao thông kết nối đa dạng nhất cả nước, với cao tốc, cảng biển, sân bay và cửa khẩu cùng hiện diện trong một không gian kinh tế. Tuy nhiên, khi các trung tâm sản xuất và đô thị phía Bắc ngày càng liên kết chặt chẽ, yêu cầu đặt ra không chỉ là có thêm tuyến đường, mà là hoàn thiện những mắt nối còn thiếu trong toàn mạng lưới.

Cuối tháng 7/2026, UBND tỉnh Quảng Ninh có văn bản số 3316/UBND-XDMT đề nghị bổ sung tuyến cao tốc nối từ cao tốc Hải Phòng - Hạ Long đến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô và tuyến cao tốc Hải Phòng - Gia Bình vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo phương án đề xuất, tuyến dài khoảng 55 km, điểm đầu tại nút giao Hạ Long Xanh trên cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, điểm cuối kết nối với Vành đai 5 trên địa bàn Hải Phòng; tuyến được nghiên cứu theo tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120 km/giờ.

Nếu được bổ sung và đầu tư, đây sẽ là một hướng kết nối mới từ Quảng Ninh vào mạng lưới giao thông phía Tây. Ý nghĩa của tuyến đường vì thế không nằm đơn thuần ở 55 km cao tốc, mà ở khả năng kết nối những tuyến đã hình thành thành một mạng lưới có phạm vi phục vụ rộng hơn.

Với vận tải hàng hóa, thêm một hướng kết nối đồng nghĩa thêm phương án tổ chức hành trình. Hàng hóa từ Quảng Ninh có thể tiếp cận các trung tâm sản xuất, phân phối và tiêu thụ phía trong thuận lợi hơn; theo chiều ngược lại, hàng từ các tỉnh, thành trong vùng có thêm hướng tiếp cận hệ thống cảng biển, khu kinh tế và cửa khẩu của Quảng Ninh.

Từ lợi thế giao thông đến lợi thế vị trí

Quảng Ninh đã có quá trình khá rõ trong việc biến hạ tầng giao thông thành lợi thế phát triển. Các tuyến cao tốc kết nối Hải Phòng, Hạ Long, Vân Đồn, Móng Cái; Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn; hệ thống cảng biển và cửa khẩu quốc tế đã từng bước mở rộng khả năng tiếp cận của tỉnh với các trung tâm kinh tế trong nước và thị trường quốc tế.

Tuyến 55 km được đề xuất có thể tạo thêm một lớp kết nối theo hướng khác: đưa Quảng Ninh tham gia sâu hơn vào mạng lưới kinh tế phía Tây, thay vì chỉ được nhìn như điểm cuối của các tuyến giao thông hướng Đông Bắc.

Đây là thay đổi đáng chú ý về vị trí kinh tế. Trong một mạng lưới liên kết vùng, lợi thế không chỉ thuộc về nơi có nhà máy, cảng biển hay thị trường lớn, mà còn thuộc về nơi có khả năng kết nối nhanh giữa các trung tâm đó.

Quảng Ninh có biển, cảng, cửa khẩu và du lịch; Hải Phòng có hệ thống cảng biển và công nghiệp; các tỉnh, thành phía trong có các trung tâm sản xuất, đô thị và thị trường. Kết nối tốt hơn cho phép những lợi thế này bổ trợ cho nhau thay vì phát triển theo những không gian tương đối tách biệt.

Đáng chú ý, tuyến cao tốc đề xuất được tính toán song hành với tuyến đường ven sông Quảng Ninh đang đầu tư, tạo thêm một hành lang giao thông ở khu vực phía Tây. Đây cũng là khu vực đang được nghiên cứu mở rộng không gian cho công nghiệp, logistics, đô thị và các hoạt động kinh tế khác. Khi hạ tầng được đặt trước một bước, giá trị của quỹ đất cũng có thể được tính lại trên cơ sở khả năng tiếp cận mới.

Tuy nhiên, hạ tầng giao thông chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong tổng thể quy hoạch và tổ chức không gian phát triển. Việc đầu tư tuyến cao tốc cần được gắn với quy hoạch sử dụng đất, phát triển khu công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ và hệ thống giao thông kết nối, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.

Ở góc độ này, ý nghĩa của đề xuất tuyến dài khoảng 55 km không chỉ nằm ở việc bổ sung một tuyến giao thông mới, mà còn ở khả năng hoàn thiện kết nối giữa hệ thống giao thông của Quảng Ninh với mạng lưới giao thông và không gian kinh tế đang mở rộng của khu vực phía Bắc.

Khi kết nối được tăng cường, lợi thế về cảng biển, cửa khẩu, công nghiệp, du lịch và dịch vụ của Quảng Ninh sẽ có thêm điều kiện tiếp cận các trung tâm sản xuất, thị trường trong nước và quốc tế; đồng thời mở thêm hướng kết nối từ các khu vực sản xuất phía trong ra hệ thống cảng biển và các tuyến giao thông đối ngoại.