Vì sao trạm BOT duy nhất nước ta chưa thu phí tự động ?

Doanh thu của trạm BOT giảm mạnh

Thông tin từ Sở Xây dựng Đắk Lắk cho biết, đến nay Công ty Cổ phần BOT Quang Đức vẫn chưa triển khai hệ thống thu phí không dừng tại Trạm thu phí BOT Quang Đức trên đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14), đoạn qua phường Cư Bao.

Công ty Cổ phần BOT Quang Đức là doanh nghiệp thực hiện Dự án nâng cấp, mở rộng đường Hồ Chí Minh đoạn Km1738+148 – Km1763+610 theo hình thức BOT.

Dự án được triển khai từ năm 2013 với tổng mức đầu tư 836 tỷ đồng, do liên danh Công ty Kinh doanh hàng xuất nhập khẩu Quang Đức, Công ty CP Đông Hưng Gia Lai và Công ty CP Thủy điện Sê San 4A góp vốn. Đến năm 2015, tuyến đường hoàn thành, đưa vào khai thác và được Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) cho phép thu phí hoàn vốn từ ngày 10/11/2015, với thời gian thu phí hơn 20 năm.

Theo nhà đầu tư, trong giai đoạn 2015-2019, hoạt động thu phí diễn ra tương đối ổn định, bảo đảm phương án tài chính của dự án.

Tuy nhiên, từ cuối năm 2019, sau khi tuyến tránh phía Tây thị xã Buôn Hồ (cũ) được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách và đưa vào sử dụng, phần lớn phương tiện chuyển sang lưu thông trên tuyến này. Lưu lượng xe qua Trạm BOT Quang Đức vì vậy giảm mạnh.

Theo doanh nghiệp, việc sụt giảm lưu lượng phương tiện khiến phương án tài chính của dự án bị phá vỡ, tình trạng thất thu kéo dài đến nay.

Trước đó, năm 2018, UBND tỉnh Đắk Lắk từng có phương án di dời trạm thu phí đến Km1758, cách tuyến tránh thị xã Buôn Hồ khoảng 500m (vị trí nằm ở giữa đường tránh Buôn Hồ và đường tránh Đông Buôn Ma Thuột). Tuy nhiên, phương án này sau đó không được Trung ương chấp thuận.

Trước những khó khăn trên, Công ty BOT Quang Đức nhiều lần kiến nghị cơ quan chức năng tháo gỡ vướng mắc, trong đó đề xuất báo cáo Quốc hội xem xét bố trí ngân sách nhà nước để hoàn trả vốn đầu tư đối với các dự án BOT gặp bất cập.

Đối với việc triển khai thu phí không dừng, các cơ quan Trung ương đã có văn bản đồng ý cho doanh nghiệp tạm dừng đàm phán, chưa triển khai hệ thống thu phí tự động nhằm tránh phát sinh thêm chi phí đầu tư trong bối cảnh dự án đang gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính.

Theo đại diện Trạm thu phí BOT Quang Đức, trước đây đơn vị VETC từng nhiều lần đến kiểm tra, khảo sát để triển khai hệ thống thu phí tự động. Tuy nhiên, sau đó việc lắp đặt không được thực hiện.

“Doanh thu của trạm ít quá nên họ không đặt máy thu phí tự động. Tỷ lệ doanh thu thấp, không đáp ứng yêu cầu để lắp đặt”, đại diện trạm cho biết.

Bất tiện khi phải mua vé thủ công ở trạm BOT

Việc Trạm BOT Quang Đức chưa triển khai hệ thống thu phí tự động gây không ít bất tiện cho người dân, tài xế và doanh nghiệp vận tải. Anh Nguyễn Văn Dương, một tài xế taxi thường xuyên qua trạm, cho biết hầu hết các trạm BOT trên cả nước đã áp dụng thu phí không dừng, trong khi tại đây phương tiện vẫn phải dừng lại mua vé trực tiếp.

Theo anh Dương, việc phải mua vé thủ công khiến tài xế mất thêm thời gian, nhất là khi lưu lượng phương tiện tăng cao. Đối với xe taxi, xe khách và xe vận tải hàng hóa, việc phải dừng chờ qua trạm nhiều lần cũng ảnh hưởng đến lịch trình, thời gian giao nhận và hiệu quả kinh doanh.

Trong khi đó, ghi nhận của phóng viên Báo Công lý cho thấy nhiều hạng mục tại Trạm BOT Quang Đức đã có dấu hiệu xuống cấp sau thời gian dài khai thác. Một số hệ thống đèn chiếu sáng có thiết bị không còn hoạt động; bảng điều khiển, thiết bị phục vụ thu phí đã cũ, xuống cấp.

Đáng chú ý, trạm cân điện tử tại khu vực trạm hiện đã dừng hoạt động. Một số hạng mục khác cũng chưa được đầu tư, sửa chữa đồng bộ, tạo nên hình ảnh cũ kỹ, thiếu đồng bộ tại trạm thu phí.