Từ phòng trọ đến trường học, Quảng Ninh dựng “vòng vây” chống ma túy

14 địa bàn đạt tiêu chí không ma túy

Những kết quả bước đầu cho thấy, mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy tại Quảng Ninh đã được chuyển từ khẩu hiệu thành hành động cụ thể.

Năm 2025, Quảng Ninh công nhận 14 địa bàn đạt tiêu chí không ma túy, gồm 13 xã Vĩnh Thực, Cái Chiên, Hải Sơn, Hoành Mô, Lục Hồn, Bình Liêu, Điền Xá, Đông Ngũ, Hải Lạng, Hải Hòa, Lương Minh, Kỳ Thượng, Quảng La và đặc khu Cô Tô.

Trong kỳ xét duyệt, những địa bàn này không phát sinh người nghiện, sử dụng trái phép chất ma túy; không có vi phạm pháp luật về ma túy và không tồn tại điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy.

Đến hết tháng 6/2026, thành phố tiếp tục duy trì 14 địa bàn đã được công nhận và đặt mục tiêu xây dựng thêm ít nhất 6 địa bàn trong năm.

Cùng thời điểm, Quảng Ninh có 1.237 người nghiện có hồ sơ quản lý, giảm 18,2% so với cùng kỳ; 563 người sử dụng trái phép chất ma túy, giảm 26,1%; 532 người đang được quản lý sau cai nghiện.

Đây là những chuyển biến cần được ghi nhận, dù phía trước vẫn còn nhiều thách thức. Mỗi địa bàn đã bắt đầu tìm cách làm phù hợp với đặc thù của mình.

Tại xã đảo Vĩnh Thực, nơi có hoạt động xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu Cảng Vạn Gia và lực lượng lao động làm việc trên tàu, tại cảng tương đối đông, Công an xã phối hợp với Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Vạn Gia rà soát, tuyên truyền, kiểm tra ma túy tại bến cảng, trên phương tiện thủy. Xã thành lập 7 tổ rà soát tại 7 thôn, đưa công tác phòng ngừa đến từng hộ, trường học, nhóm ngư dân.

Năm 2025, Vĩnh Thực không ghi nhận người nghiện hoặc người sử dụng trái phép chất ma túy, không phát hiện vụ việc vi phạm và không tồn tại điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy. Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở việc “không có vụ án”, mà còn ở sự phối hợp giữa Công an, Biên phòng, nhà trường, thôn và người dân.

Tại Hải Hòa, kết quả đạt chuẩn năm 2025 được hình thành từ quá trình xây dựng thế trận phòng ngừa tại cộng đồng, huy động cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và người dân cùng tham gia.

Trong khi đó, Vàng Danh triển khai mô hình “Nhà trọ sạch ma túy”, xuất phát từ đặc điểm địa bàn có 80 cơ sở lưu trú với hơn 1.350 phòng trọ, tập trung nhiều công nhân và sinh viên. Cách làm này cho thấy phòng ngừa chỉ hiệu quả khi được thiết kế theo đúng nhóm nguy cơ của từng địa bàn.

Ở Đông Mai, lực lượng Công an không chỉ tuyên truyền mà còn rà soát các điểm có nguy cơ, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế và sau cai.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, ba điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy được đưa vào diện đấu tranh và thanh loại theo quy định. Công an phường xác định tuyên truyền, thống kê đúng đối tượng và ký cam kết tại gia đình, trường học, cơ quan, doanh nghiệp là những biện pháp cần tiếp tục thực hiện.

Móng Cái 1 lại cho thấy yêu cầu đặc biệt của địa bàn biên giới, thương mại và du lịch. Từ đầu năm 2026 đến ngày thông tin được công bố, lực lượng chức năng trên địa bàn đã phát hiện, xử lý 10 vụ với 24 đối tượng phạm tội về ma túy. Phường đồng thời rà soát 84 trường hợp đã hoàn thành cai nghiện từ năm 2016; trực tiếp làm việc với 42 trường hợp, trong đó 9 người có nhu cầu được hỗ trợ.

Những kết quả trên cho thấy, Quảng Ninh đã triển khai tương đối đồng bộ ba tuyến công việc: đấu tranh giảm nguồn cung; quản lý, phòng ngừa tại địa bàn; cai nghiện và hỗ trợ người sau cai. Đặc biệt, việc triển khai Đề án số 189 của Công an tỉnh về giáo dục nghề nghiệp, hỗ trợ việc làm, vay vốn và tái hòa nhập cộng đồng là bước chuyển đáng chú ý trong cách tiếp cận.

Bãi Cháy đã tổ chức hướng dẫn chính sách tín dụng, học nghề, giới thiệu việc làm cho người sau cai. Hoành Bồ triển khai hỗ trợ vay vốn, học nghề và tái hòa nhập. Cửa Ông tăng cường tuyên truyền chính sách, trong khi Ba Chẽ tổ chức tư vấn về vay vốn cho người sau cai.

Công an xã Thống Nhất lựa chọn cách tiếp cận đồng hành trực tiếp với người trở về địa phương. Những mô hình ấy thể hiện nhận thức đúng: quản lý sau cai không thể chỉ là kiểm tra sự có mặt, mà phải giúp người đã cai nghiện có điều kiện sống ổn định và tránh trở lại môi trường cũ.

Tuy nhiên, “địa bàn không ma túy” không phải đích đến một lần, khi nguy cơ vẫn có thể trở lại từ giao dịch online, chuyển phát, ma túy núp bóng và các cơ sở lưu trú, nhà trọ, ngành nghề có điều kiện.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh xử lý 447 vụ với 1.091 đối tượng phạm tội về ma túy, tăng cả vụ và đối tượng so với cùng kỳ. Kết quả đấu tranh đáng ghi nhận, nhưng số vụ tăng cũng cho thấy tình hình còn phức tạp, vì vậy không thể chỉ nhìn vào số địa bàn đạt tiêu chí để đánh giá hiệu quả chính sách.

Hiệu quả phải được đo bằng những kết quả thực chất

Chỉ thị số 05-CT/TU ngày 26/6/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh xác định trọng tâm là chặn nguồn cung, giảm nguồn cầu, giảm tác hại, lấy phòng ngừa làm then chốt, cơ sở làm trọng tâm, người dân làm trung tâm. Chỉ thị đồng thời quy trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu, đặt mục tiêu hằng năm giảm 5-10% số người nghiện mới và đến năm 2030 có trên 50% xã, phường, đặc khu đạt tiêu chí không ma túy.

Đáng chú ý, khi công bố 14 địa bàn không ma túy, lãnh đạo UBND Quảng Ninh yêu cầu các địa phương không để ma túy xâm nhập trở lại; thường xuyên rà soát người nghiện, người thuộc diện quản lý; chú trọng mô hình hỗ trợ tái hòa nhập và tăng cường kiểm soát tại các cơ sở kinh doanh. Đây là yêu cầu thường xuyên, không chỉ được nhắc lại trong các đợt cao điểm.

Trước hết, mỗi địa bàn cần có bản đồ nguy cơ riêng, từ tuyến vận chuyển xuyên biên giới ở khu vực cửa khẩu, cơ sở lưu trú và dịch vụ có điều kiện tại các điểm du lịch đến nhà trọ công nhân ở khu công nghiệp, vùng mỏ; trường học và địa bàn biển, đảo cũng phải có phương án nhận diện, phối hợp phù hợp.

Thứ hai, phòng ngừa trong trường học cần chuyển từ tuyên truyền chung sang rèn kỹ năng nhận diện chất lạ, từ chối lời mời, không nhận giữ hoặc vận chuyển hàng không rõ nguồn gốc và chủ động tìm kiếm hỗ trợ khi có nguy cơ.

Thứ ba, người sau cai cần được hỗ trợ liên tục từ đánh giá năng lực, học nghề, tiếp cận vốn đến kết nối việc làm và theo dõi giai đoạn đầu, thay vì chỉ dừng ở việc xác định “có nhu cầu”.

Doanh nghiệp cần được khuyến khích tiếp nhận lao động sau cai, đồng thời bảo vệ thông tin cá nhân, tránh kỳ thị và biến quá khứ cai nghiện thành rào cản tái hòa nhập.

Cuối cùng, hiệu quả phải được đo bằng những kết quả thực chất như số người nghiện mới, tỷ lệ tái nghiện, số người sau cai có việc làm ổn định, các điểm phức tạp được xóa bỏ và khả năng phối hợp giữa gia đình, nhà trường, doanh nghiệp, Công an, Biên phòng, y tế và chính quyền.

“Không ma túy” phải là sự bình yên có thật trong từng gia đình, trường học và khu dân cư, chứ không chỉ là danh hiệu hành chính. Quảng Ninh đã có những nền móng đáng ghi nhận. Giữ vững thành quả ấy đòi hỏi sự nghiêm khắc với tội phạm, sự chủ động trong phòng ngừa và đồng thời một cánh cửa thực sự rộng mở cho người quyết tâm làm lại cuộc đời.