Từ phiên tòa giả định đến kỹ năng nghề nghiệp thực tế cho sinh viên Luật

Tại Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Vinh, nhiều sinh viên Luật đang chủ động tham gia các phiên tòa giả định, hoạt động tư vấn, tuyên truyền pháp luật và các sân chơi kỹ năng để rèn nghề từ sớm.

Từ những trải nghiệm thực tế ấy, một diện mạo mới của sinh viên ngành Luật đang dần hiện rõ: Năng động hơn, thực tế hơn và gần với đời sống xã hội hơn.

Từ giảng đường đến những phiên tòa giả định

Những năm gần đây, việc đào tạo ngành Luật không còn dừng lại ở các giờ học lý thuyết hay những bộ giáo trình dày đặc điều khoản. Cùng với yêu cầu đổi mới giáo dục đại học và xu hướng đào tạo gắn với thực tiễn nghề nghiệp, nhiều cơ sở đào tạo luật đã thay đổi cách tiếp cận nhằm giúp sinh viên sớm thích nghi với môi trường nghề nghiệp.

Trường có hai khoa đào tạo lĩnh vực pháp luật: khoa luật học và luật kinh tế với bốn ngành đào tạo đại học: luật, luật kinh tế, luật hiến pháp và luật hành chính, luật dân sự và tố tụng dân sự. Một ngành đào tạo thạc sĩ.

Điểm dễ nhận thấy ở sinh viên ngành Luật hiện nay là sự chủ động trong việc tiếp cận thực tiễn. Thay vì chỉ học trong lớp, nhiều sinh viên tham gia trực tiếp vào các hoạt động mô phỏng nghề nghiệp như phiên tòa giả định, tranh biện pháp lý hay xử lý tình huống thực tế.

Những phiên tòa giả định được xây dựng từ các vấn đề gần gũi với đời sống như bạo lực học đường, lừa đảo trên không gian mạng, tranh chấp dân sự hay vi phạm pháp luật về an toàn giao thông. Không khí của một phiên xét xử được tái hiện khá đầy đủ, từ Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, Luật sư đến bị cáo, bị hại và người tham gia tố tụng.

Với sinh viên, đây không chỉ là một hoạt động học tập mà còn là cơ hội để tiếp cận gần hơn với nghề nghiệp tương lai. Từ việc nghiên cứu hồ sơ, xây dựng luận cứ, trình bày quan điểm cho tới phản biện trước “tòa”, mỗi vai trò đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng tư duy logic.

Không ít sinh viên cho rằng chính những trải nghiệm ấy giúp họ hiểu rằng nghề luật không chỉ cần kiến thức mà còn đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp và khả năng xử lý tình huống trước áp lực thực tế.

Khi pháp luật được đưa gần hơn với đời sống

Không dừng lại trong khuôn viên nhà trường, nhiều sinh viên ngành Luật còn trực tiếp tham gia các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại cơ sở.

Từ các buổi truyền thông về an toàn giao thông, phòng chống bạo lực học đường, cảnh báo lừa đảo công nghệ cao cho đến tư vấn pháp lý miễn phí, sinh viên được tiếp xúc trực tiếp với những vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội.

Khác với những bài giảng mang tính học thuật, việc đưa pháp luật đến với người dân đòi hỏi sinh viên phải biết cách diễn đạt dễ hiểu, gần gũi và phù hợp với từng đối tượng. Chính quá trình ấy giúp người học rèn luyện kỹ năng giao tiếp, khả năng phân tích vấn đề và tư duy xã hội.

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, nhiều vấn đề pháp lý mới cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với người học luật. Các hành vi vi phạm trên không gian mạng, xâm phạm dữ liệu cá nhân, lừa đảo trực tuyến hay bạo lực ngôn từ đang trở thành những chủ đề được sinh viên quan tâm đưa vào hoạt động tuyên truyền.

Thực tế, nhiều sinh viên ngành Luật không chỉ nổi bật trong học tập mà còn ghi dấu ấn qua các hoạt động phong trào và trải nghiệm xã hội. Sinh viên Nguyễn Thị Phương Nghi - Bí thư Chi đoàn 63B1 Luật học, Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Vinh là một trong những gương mặt tiêu biểu khi vừa được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An trao tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020 - 2025.

Là cán bộ Đoàn năng động, Phương Nghi nhiều năm liền tham gia các hoạt động tuyên truyền pháp luật, chương trình kỹ năng sinh viên và các phiên tòa giả định do nhà trường tổ chức. Theo Nghi, chính những trải nghiệm thực tế đã giúp sinh viên ngành Luật thay đổi cách học và cách tiếp cận nghề nghiệp.

“Trước đây nhiều người nghĩ sinh viên Luật chủ yếu học lý thuyết và khá khô khan. Nhưng khi tham gia các phiên tòa giả định, hoạt động tuyên truyền pháp luật hay các sân chơi kỹ năng, em nhận ra sinh viên Luật cần rất nhiều kỹ năng mềm, khả năng giao tiếp và tư duy xử lý tình huống.

Từ những trải nghiệm ấy, hình ảnh sinh viên ngành Luật cũng trở nên năng động hơn, thực tế hơn và gần với đời sống xã hội hơn”, Phương Nghi chia sẻ.

Cùng chung quan điểm, sinh viên Nguyễn Bá Gia Huy - lớp 64B2 Luật học, cho rằng, việc được tiếp cận thực tiễn từ sớm giúp sinh viên hiểu rõ hơn áp lực cũng như trách nhiệm của nghề nghiệp trong tương lai.

“Những hoạt động như tranh biện, phiên tòa giả định hay tuyên truyền pháp luật giúp chúng em tự tin hơn rất nhiều. Không chỉ học kiến thức chuyên ngành, sinh viên còn học cách làm việc nhóm, kỹ năng phản biện và cách nhìn nhận các vấn đề xã hội dưới góc độ pháp luật. Đó là những điều rất khó có được nếu chỉ học trong giáo trình”, Gia Huy nói.

Một giảng viên ngành Luật cho rằng, khi sinh viên tham gia các hoạt động cộng đồng, điều họ nhận lại không chỉ là kỹ năng nghề nghiệp mà còn là ý thức trách nhiệm xã hội. Người học luật cần hiểu rằng pháp luật không tồn tại tách rời cuộc sống, mà phải hiện diện trong cách con người ứng xử với nhau hằng ngày.

Có lẽ cũng từ những hoạt động giản dị ấy, khoảng cách giữa pháp luật và đời sống được rút ngắn hơn. Pháp luật không còn là những điều khoản khô cứng, mà dần trở thành những câu chuyện gần gũi, gắn với quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người.

“Chất luật” trong những sân chơi của người trẻ

Một điều khá thú vị ở sinh viên ngành Luật hiện nay là họ không chỉ xuất hiện trong các hoạt động học thuật mà còn tích cực tham gia nhiều sân chơi văn hóa, nghệ thuật và kỹ năng.

Tại các chương trình như “Sinh viên Thanh lịch”, cuộc thi hùng biện hay sân khấu hóa tình huống xã hội, nhiều sinh viên luật cho thấy sự tự tin trong cách thể hiện quan điểm và xử lý vấn đề.

Điều đáng chú ý là ngay cả trong những sân chơi mang màu sắc nghệ thuật, tư duy pháp lý vẫn được thể hiện khá rõ. Một phần thi ứng xử không đơn thuần là trả lời trôi chảy, mà còn cho thấy khả năng lập luận, góc nhìn xã hội và cách tiếp cận vấn đề dưới góc độ pháp luật.

Nhiều tiết mục sân khấu hóa cũng lựa chọn các chủ đề gắn với quyền con người, bạo lực học đường, trách nhiệm công dân hay ứng xử trên mạng xã hội. Thông qua hình thức biểu diễn, các thông điệp pháp lý được chuyển tải mềm mại và dễ tiếp cận hơn với người trẻ.

Sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và kỹ năng mềm đang tạo nên một hình ảnh khác về sinh viên ngành Luật không khô khan như nhiều người từng nghĩ, mà năng động, gần gũi và có khả năng thích nghi với nhiều môi trường khác nhau.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, đây cũng là lợi thế giúp sinh viên Luật mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau khi ra trường.

Đào tạo gắn thực tiễn để thích ứng với nhu cầu xã hội

Theo TS. Đinh Văn Liêm - Trưởng khoa Luật học, Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Vinh, nhu cầu về nguồn nhân lực pháp lý hiện nay đang tăng ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ cơ quan tư pháp đến doanh nghiệp, ngân hàng và các tổ chức kinh tế.

Điều đó khiến ngành Luật tiếp tục là lựa chọn của nhiều bạn trẻ muốn theo đuổi công việc có tính ổn định và cơ hội phát triển lâu dài.

Theo TS. Đinh Văn Liêm, chương trình đào tạo hiện nay đang được xây dựng theo hướng tiệm cận thực tiễn và tăng cường trải nghiệm nghề nghiệp cho sinh viên. Ngoài kiến thức chuyên môn, sinh viên còn được tham gia các hoạt động thực tập, giao lưu với chuyên gia, cựu sinh viên và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực pháp lý.

“Đào tạo luật hiện nay không thể chỉ dừng ở lý thuyết. Sinh viên cần được tiếp cận môi trường nghề nghiệp sớm để hình thành kỹ năng, tư duy và khả năng thích ứng với thực tế công việc”, TS. Đinh Văn Liêm chia sẻ.

Thực tế cho thấy, nhiều sinh viên tốt nghiệp ngành Luật của Trường Đại học Vinh hiện đang làm việc tại các cơ quan tư pháp, doanh nghiệp, ngân hàng hoặc tự phát triển theo hướng tư vấn pháp lý độc lập.

Dù lựa chọn môi trường nào, điểm chung dễ nhận thấy ở nhiều sinh viên Luật hiện nay là sự chủ động và khả năng thích nghi với yêu cầu mới của xã hội.

Có thể thấy, hình ảnh sinh viên ngành Luật đang dần thay đổi theo hướng gần hơn với thực tiễn. Họ không còn chỉ gắn với sách vở và giảng đường, mà đang từng bước tham gia vào các hoạt động xã hội, nghề nghiệp và cộng đồng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Từ những phiên tòa giả định, hoạt động tuyên truyền pháp luật tại cơ sở đến các diễn đàn tranh biện học thuật hay sân khấu sinh viên, một thế hệ sinh viên Luật mới đang dần hình thành không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn, mà còn tích lũy kỹ năng, trải nghiệm thực tiễn và góc nhìn xã hội sâu sắc hơn về nghề nghiệp mình theo đuổi.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu đối với nguồn nhân lực pháp lý, việc người trẻ chủ động bước ra khỏi khuôn khổ học tập truyền thống để tiếp cận thực tế từ sớm đang trở thành một xu hướng đáng chú ý.

Đó không chỉ là hành trình rèn nghề, mà còn là quá trình học cách lắng nghe, thấu hiểu và ứng xử với những vấn đề của đời sống bằng tư duy pháp lý và tinh thần trách nhiệm.

Có lẽ, giá trị lớn nhất mà việc học Luật mang lại không nằm ở việc ghi nhớ bao nhiêu điều luật hay nắm vững bao nhiêu lý thuyết, mà ở cách người học từng bước hiểu hơn về con người, về công bằng, về trách nhiệm công dân và vai trò của pháp luật trong việc giữ gìn trật tự, bảo vệ những giá trị tốt đẹp của xã hội.

Cũng từ những trải nghiệm ấy, hình ảnh sinh viên ngành Luật hôm nay đang trở nên gần gũi, thực tế và giàu sức sống hơn trong đời sống hiện đại.