Trung học nghề: Học gì để vừa có nghề, vừa học tiếp?

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành Thông tư 75/2026/TT-BGDĐT ngày 4/9/2026 quy định kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề.

Theo quy định mới, phần kiến thức THPT được thực hiện trong 3 năm học, từ năm thứ nhất tương ứng lớp 10 đến năm thứ ba tương ứng lớp 12. Tổng số giờ lên lớp và kiểm tra trong 3 năm là 1.610 giờ, chưa bao gồm thời gian tự học.

Học kiến thức phổ thông theo hướng nghề nghiệp

Mục tiêu của phần kiến thức THPT là hoàn thiện học vấn phổ thông theo định hướng nghề nghiệp, tạo nền tảng để người học học nghề, tham gia thị trường lao động và tiếp tục học tập ở trình độ cao hơn.

Điểm đáng chú ý là kiến thức THPT trong chương trình giáo dục trung học nghề không phải toàn bộ Chương trình giáo dục phổ thông cấp THPT. Nội dung được lựa chọn từ Chương trình giáo dục phổ thông, tập trung vào những kiến thức cốt lõi, thiết thực và được tổ chức phù hợp với mục tiêu đào tạo nghề.

Bên cạnh kiến thức nền tảng về ngôn ngữ, toán học, ngoại ngữ, lịch sử, khoa học, tin học, kinh tế và pháp luật, chương trình chú trọng phát triển năng lực số, năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), ngoại ngữ, kỹ năng mềm, tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật và an toàn lao động.

Cách thiết kế này hướng tới việc giúp người học vừa hoàn thiện kiến thức phổ thông, vừa có nền tảng phù hợp với ngành, nghề được đào tạo.

Những môn học nào là bắt buộc?

Chương trình gồm 3 nhóm: Môn học chung, môn học bắt buộc và môn học định hướng nghề nghiệp.

Các môn học chung gồm Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Giáo dục kinh tế và pháp luật.

Các môn học bắt buộc gồm Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử và Tin học. Các môn này được thiết kế theo hướng ứng dụng nghề nghiệp, gồm phần kiến thức cốt lõi và phần ứng dụng nghề nghiệp.

Trong đó, phần ứng dụng nghề nghiệp đưa kiến thức môn học vào những bối cảnh, tình huống thực tế của nhóm ngành, nghề đào tạo.

Chẳng hạn, Ngữ văn chú trọng kỹ năng đọc hiểu và tạo lập các văn bản phục vụ công việc như quy trình, hướng dẫn kỹ thuật, nội quy, báo cáo, biên bản, thư tín, email công việc và thuyết trình.

Tiếng Anh tăng cường từ vựng và tình huống giao tiếp nghề nghiệp, đọc tài liệu, hướng dẫn sử dụng thiết bị, an toàn lao động và giao tiếp với khách hàng, đồng nghiệp.

Với Tin học, chương trình tập trung vào ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển năng lực số, sử dụng có trách nhiệm AI và các công cụ số phục vụ học tập, ngành, nghề đào tạo.

Mỗi nhóm nghề có môn học định hướng riêng

Ngoài các môn chung và bắt buộc, người học được học các môn định hướng nghề nghiệp phù hợp với nhóm ngành, nghề.

Thông tư quy định 5 nhóm ngành, nghề gồm: Máy tính và công nghệ thông tin; Công nghệ kỹ thuật; Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; Kỹ thuật điện, điện tử và tự động hóa; Khách sạn, nhà hàng.

Với mỗi nhóm ngành, nghề, cơ sở đào tạo lựa chọn 2 môn phù hợp trong các môn Vật lí, Công nghệ hoặc Địa lí theo quy định.

Cách tổ chức này giúp phần kiến thức phổ thông gắn với lĩnh vực mà người học lựa chọn, thay vì tách rời với nội dung đào tạo nghề.

Người học vào năm thứ nhất phải hoàn thành chương trình giáo dục THCS hoặc có bằng tốt nghiệp THCS hoặc tương đương trở lên. Mỗi năm học có 35 tuần; mỗi ngày học một buổi, mỗi buổi không quá 5 giờ học và mỗi giờ học kéo dài 45 phút.

Kết quả học tập được bảo lưu để học tiếp

Một điểm đáng chú ý của Thông tư 75 là kết quả học tập của từng môn học và phần kiến thức THPT được ghi nhận làm cơ sở bảo lưu, công nhận và chuyển đổi kết quả học tập khi người học chuyển trường, chuyển hình thức đào tạo hoặc thực hiện liên thông theo quy định.

Như vậy, phần kiến thức phổ thông trong chương trình trung học nghề không chỉ phục vụ yêu cầu hoàn thiện học vấn mà còn tạo cơ sở cho quá trình học tập tiếp theo.

Cơ sở giáo dục nghề nghiệp được chủ động cụ thể hóa phần ứng dụng nghề nghiệp theo ngành, nghề đào tạo và điều kiện thực tế. Việc cụ thể hóa phải bảo đảm yêu cầu cần đạt, không làm thay đổi nội dung cốt lõi và không trùng lặp không cần thiết với các môn học, mô đun chuyên môn nghề. Các cơ sở được khuyến khích lấy ý kiến doanh nghiệp.

Việc dạy học có thể kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Tuy nhiên, các nội dung thực hành, thí nghiệm, vận động hoặc trải nghiệm nghề nghiệp không được thay thế hoàn toàn bằng hình thức trực tuyến.

Thông tư 75/2026/TT-BGDĐT được áp dụng đối với người học tuyển sinh từ năm học 2026-2027. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có trách nhiệm xây dựng kế hoạch giáo dục, hướng dẫn tự học và tổ chức thực hiện phù hợp với đặc điểm người học, ngành, nghề đào tạo và điều kiện thực tế, đồng thời bảo đảm đầy đủ mục tiêu, yêu cầu cần đạt và nội dung cốt lõi của chương trình.