TP.HCM định hướng phát triển 28 tuyến metro, xây dựng siêu đô thị theo mô hình TOD

TP.HCM đang triển khai lập Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm, trong đó xác định mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là giải pháp trọng tâm để chuyển đổi mô hình phát triển đô thị. Theo Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, đến năm 2045, thành phố phải hoàn thành mạng lưới đường sắt đô thị.

Theo dự thảo Quy hoạch tổng thể, TP.HCM định hướng chuyển từ tư duy ưu tiên "tốc độ di chuyển" sang nâng cao "tính tiếp cận", hướng tới mô hình đô thị 20-60 phút và phát triển siêu đô thị "đa cực - tích hợp - siêu kết nối".

Toàn vùng TP.HCM (mới) dự kiến phát triển 28 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 1.100km, tổng vốn đầu tư khoảng 72,1 tỷ USD; trong đó khu vực TP.HCM khoảng 40,2 tỷ USD, Bình Dương 22,6 tỷ USD và Bà Rịa - Vũng Tàu 9,3 tỷ USD. Quỹ đất tiềm năng phát triển TOD đến năm 2030 khoảng 21.000ha.

Lộ trình triển khai được chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn 2025-2030, thành phố dự kiến thí điểm 5-7 khu TOD dọc metro số 1, metro số 2 và nút giao Vành đai 3; đưa mạng lưới metro đạt 187km, nâng thị phần giao thông công cộng lên 35-40% nhu cầu đi lại. Quỹ phát triển TOD sẽ được vận hành, còn tuyến Vành đai 3 dự kiến hoàn thành trong năm 2026.

Giai đoạn 2030-2035, TP.HCM mở rộng lên 10-15 nút TOD quy mô lớn, phát triển mạng lưới metro đạt 275km, nâng thị phần giao thông công cộng toàn vùng lên 50-60% và rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm đến các đô thị vệ tinh xuống dưới 1 giờ.

Đến giai đoạn 2035-2045, thành phố hướng tới hoàn thiện 700km đường sắt đô thị liên thông toàn vùng, đưa thị phần giao thông công cộng vượt 60%, bảo đảm 80% cư dân đô thị sống trong bán kính 10 phút đi bộ đến ga metro, góp phần giảm trên 30% phương tiện cơ giới cá nhân và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Quy hoạch cũng phân mô hình TOD thành ba cấp độ gồm cấp vùng, cấp thành phố và cấp khu vực, đồng thời chia không gian quanh các nhà ga thành ba vùng phát triển trong bán kính 200m, 500m và 800m nhằm tối ưu khai thác quỹ đất và tăng cường kết nối giao thông công cộng. Cuối tháng 6 vừa qua, UBND TP.HCM đã phê duyệt ranh giới lập quy hoạch 5 khu vực TOD dọc tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) với tổng diện tích gần 940ha.