Tiên phong đi trước một bước và mô hình sáp nhập trường, lớp tại Quảng Ninh

Từ tinh gọn đầu mối đến tái cấu trúc mạng lưới trường học

Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập đang bước vào giai đoạn triển khai trên phạm vi cả nước theo chủ trương của Chính phủ nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây không chỉ là yêu cầu về tổ chức bộ máy, mà còn là một bước trong quá trình đổi mới quản trị giáo dục, hướng tới sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực đầu tư và nâng cao chất lượng dạy học.

Văn bản số 777/TTg-TCCV của Thủ tướng Chính phủ xác định rõ mục tiêu của việc sắp xếp là tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư và điều kiện phát triển của từng địa phương; tạo thuận lợi cho người học, đồng thời đổi mới mô hình quản trị nhà trường, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Theo đó, việc sắp xếp hướng tới giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 1/7/2025, gắn với yêu cầu giảm biên chế quản lý, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy.

Đối với các trường mầm non, tiểu học, THCS và THPT, Chính phủ định hướng hình thành các trường học có quy mô lớn theo hai mô hình: trường một cấp học có các phân hiệu, điểm trường và trường phổ thông nhiều cấp học. Các địa phương được chủ động lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế nhưng phải bảo đảm mục tiêu tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả tổ chức và không làm ảnh hưởng đến hoạt động dạy học.

Theo lộ trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ năm học 2026-2027, các địa phương sẽ triển khai thí điểm mô hình trường học quy mô lớn, hoàn thiện phương án quản trị và từng bước tổ chức lại mạng lưới trường lớp trước khi triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước.

Quảng Ninh chủ động triển khai từ thực tiễn

Trước khi lộ trình này được triển khai trên toàn quốc, Quảng Ninh đã chủ động thực hiện việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Đến ngày 15/10/2025, toàn tỉnh hoàn thành việc sắp xếp 520 trường học từ bậc mầm non đến THCS thành 255 trường, giảm 265 đầu mối; đồng thời tổ chức lại 18 cơ sở giáo dục trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo thành 3 đơn vị.

Theo ngành Giáo dục Quảng Ninh, việc sắp xếp được triển khai theo đúng quy định, trên cơ sở rà soát điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm hoạt động dạy học diễn ra bình thường, không làm gián đoạn việc học tập của học sinh. Kết quả này cho thấy, việc tổ chức lại mạng lưới trường học có thể được triển khai đồng bộ nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng về phương án tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất và lộ trình thực hiện.

Gắn sắp xếp bộ máy với đầu tư cho người học

Một trong những điểm đáng chú ý của Văn bản số 777/TTg-TCCV là yêu cầu chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, tại một số địa phương, nhất là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, mạng lưới trường lớp được hình thành qua nhiều giai đoạn phát triển với quy mô không đồng đều. Có những điểm trường có số lượng học sinh ít nhưng vẫn phải duy trì bộ máy quản lý riêng; trong khi việc bố trí giáo viên giữa các trường, đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức các hoạt động chuyên môn còn phân tán.

Trong bối cảnh đó, việc hình thành các trường học có quy mô lớn với nhiều phân hiệu, điểm trường được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để tổ chức quản trị theo hướng thống nhất hơn, sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, đồng thời vẫn duy trì các điểm trường ở những nơi cần thiết nhằm bảo đảm điều kiện học tập của học sinh.

Đây cũng là định hướng mà Chính phủ đặt ra khi yêu cầu các địa phương xây dựng mô hình trường học phù hợp với đặc điểm dân cư, địa hình và điều kiện phát triển của từng địa phương, thay vì áp dụng một mô hình chung.

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, Quảng Ninh tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người học.

Từ năm học 2026-2027, tỉnh thực hiện chủ trương cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí tại 229 cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, sớm hơn hai năm so với lộ trình của Chính phủ. Khoảng 80 tỷ đồng từ ngân sách địa phương được bố trí để mua sắm, tiếp nhận và cấp phát sách giáo khoa trước năm học mới.

Việc triển khai đồng thời các giải pháp về tổ chức bộ máy và chính sách hỗ trợ học sinh cho thấy quá trình sắp xếp mạng lưới trường học không chỉ hướng tới tinh gọn đầu mối quản lý mà còn gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học.

Đây cũng là định hướng xuyên suốt được Chính phủ đặt ra trong quá trình sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, đó là sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực đầu tư, giảm đầu mối quản lý nhưng tăng nguồn lực phục vụ trực tiếp cho hoạt động dạy và học.

Theo lộ trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc sắp xếp mạng lưới trường học sẽ tiếp tục được triển khai tại các địa phương trong thời gian tới.

Thực tiễn triển khai tại Quảng Ninh cho thấy, việc tổ chức lại mạng lưới trường học cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá đầy đủ điều kiện thực tế của từng địa phương, xây dựng phương án phù hợp về tổ chức, nhân sự và cơ sở vật chất, đồng thời bảo đảm hoạt động dạy học diễn ra liên tục, ổn định trong suốt quá trình sắp xếp.

Quan trọng hơn, mục tiêu của việc sắp xếp không dừng lại ở việc giảm số lượng đầu mối quản lý, mà hướng tới xây dựng hệ thống trường học có quy mô hợp lý hơn, nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư và tạo điều kiện để người học được tiếp cận môi trường giáo dục ngày càng chất lượng. Đây cũng chính là mục tiêu mà Chính phủ đặt ra trong quá trình tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước.