Thanh Hóa: Nhiều tồn tại trong quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ

Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn 2024-2025, Sở KH&CN cơ bản đã thực hiện tốt chức năng tham mưu UBND tỉnh quản lý nhà nước về hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Sở đã tham mưu ban hành nhiều văn bản quy định về quản lý nhiệm vụ KH&CN, triển khai các chương trình, kế hoạch, đề án của tỉnh; tổ chức tuyển chọn, nghiệm thu các nhiệm vụ nghiên cứu; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước dành cho khoa học và công nghệ.

Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra nhiều hạn chế trong công tác tham mưu và tổ chức thực hiện.

Cụ thể, một số chỉ tiêu trong các chương trình, kế hoạch và đề án về KH&CN do tỉnh ban hành chưa được triển khai đạt yêu cầu. Công tác lập kế hoạch, dự toán và đề xuất phân bổ ngân sách cho các nhiệm vụ KH&CN còn chưa sát với nhu cầu thực tế và khả năng triển khai, dẫn đến tình trạng phân bổ nguồn lực dàn trải, hiệu quả chưa cao.

Trong quy trình xác định, tuyển chọn và giao trực tiếp các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, nhiều hồ sơ còn sai sót về thủ tục. Kết quả tra cứu thông tin không đúng biểu mẫu quy định; phiếu nhận xét, đánh giá đề xuất đặt hàng và hồ sơ tuyển chọn ở một số đề tài ghi thiếu thông tin, số liệu giữa các tài liệu không thống nhất, thậm chí có trường hợp không chấm điểm các tiêu chí theo quy định.

Thanh tra cũng phát hiện công tác thẩm định kinh phí thực hiện nhiệm vụ còn nhiều bất cập. Việc rà soát, tổng hợp và thẩm định dự toán chưa sát thực tế, thiếu căn cứ pháp lý; nhiều khoản chi chưa được thuyết minh rõ ràng, phương pháp tính và cơ sở xác định chi phí còn mang tính khái quát. Một số đề tài áp dụng định mức chi điều tra, khảo sát không đúng quy định của Bộ Tài chính và nghị quyết của HĐND tỉnh.

Ở khâu ký kết hợp đồng thực hiện nhiệm vụ, cơ quan thanh tra chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa nội dung hợp đồng và thuyết minh đề tài về số lượng, tên gọi và nội dung công việc. Có trường hợp tên đề tài trong hợp đồng không trùng với quyết định phê duyệt của UBND tỉnh. Nhiều nhiệm vụ chậm tiến độ so với hợp đồng đã ký, trong đó có đề tài phải gia hạn đến lần thứ hai.

Đối với các nhiệm vụ bị dừng thực hiện, Sở KH&CN được xác định chậm ban hành thông báo tạm dừng, chưa kịp thời đôn đốc đơn vị chủ trì báo cáo tình hình chuyên môn và sử dụng kinh phí, đồng thời chưa phối hợp với Sở Tài chính kiểm tra hiện trường theo quy định. Việc thu hồi kinh phí đối với các nhiệm vụ dừng thực hiện cũng chưa được thực hiện đầy đủ.

Công tác nghiệm thu và quản lý sau nghiệm thu cũng còn nhiều thiếu sót. Một số hội đồng nghiệm thu được thành lập chậm; hồ sơ nghiệm thu chưa có xác nhận hoàn thiện; nhiều nhiệm vụ sau nghiệm thu chưa được lập hồ sơ lưu trữ đầy đủ, chưa đăng ký và cập nhật kết quả theo quy định.

Đáng chú ý, việc thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước khu vực XI còn chậm khi đến thời điểm thanh tra vẫn còn 3/6 nhiệm vụ chưa hoàn thành theo yêu cầu.

Qua kiểm tra tại các đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ KH&CN, Thanh tra tỉnh phát hiện nhiều tồn tại như chủ nhiệm đề tài chưa xây dựng đầy đủ phương án triển khai và sử dụng kinh phí; chưa công khai thông tin về nhiệm vụ khoa học.

Nhiều nội dung thực hiện chậm tiến độ; hồ sơ quyết toán gửi chậm, một số khoản chi chưa được kiểm soát qua Kho bạc Nhà nước và chứng từ thanh toán chưa bảo đảm quy định.

Đặc biệt, một số khoản chi vẫn thực hiện bằng tiền mặt thay vì chuyển khoản, chưa phù hợp với quy định về thanh toán không dùng tiền mặt của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Bên cạnh đó, hợp đồng thuê khoán chuyên môn ở một số nhiệm vụ chưa chặt chẽ, hồ sơ còn thiếu thành phần theo quy định, trong khi các báo cáo giữa kỳ chưa được tổ chức thẩm định độc lập trước khi thanh lý hợp đồng.

Kết luận thanh tra cũng nêu trường hợp Dự án "Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống và xây dựng mô hình trồng thử nghiệm loài dược liệu La hán quả (Siraitia siamensis) tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông" không được Hội đồng nghiệm thu cấp tỉnh thông qua do có hai nội dung không hoàn thành theo hợp đồng.

Trách nhiệm được xác định thuộc đơn vị chủ trì, chủ nhiệm dự án và các hội đồng tư vấn trong quá trình xác định, tuyển chọn nhiệm vụ khi chưa có đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn.

Theo Thanh tra tỉnh, trách nhiệm đối với các tồn tại, hạn chế thuộc về Giám đốc Sở KH&CN, các Phó Giám đốc phụ trách từng lĩnh vực, các phòng chuyên môn, cán bộ quản lý nhiệm vụ, các hội đồng tư vấn, tổ thẩm định và các đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ tùy theo từng nội dung và thời kỳ.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh kiến nghị Sở KH&CN xây dựng kế hoạch khắc phục toàn diện các tồn tại đã được chỉ ra; tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng định hướng phát triển KH&CN, lập dự toán sát thực tế và tăng cường công tác thẩm định, kiểm tra, giám sát các nhiệm vụ nghiên cứu.

Đồng thời, Sở được yêu cầu rà soát toàn bộ hồ sơ các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, thực hiện đầy đủ việc lưu trữ, đăng ký và cập nhật kết quả nghiên cứu theo quy định; tăng cường lựa chọn các hội đồng tư vấn có chuyên môn phù hợp và có biện pháp xử lý đối với các đề tài chậm tiến độ hoặc không hoàn thành.

Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo Sở KH&CN nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra, báo cáo kết quả trước ngày 15/7/2026. Đồng thời giao Sở Tài chính phối hợp chặt chẽ với Sở KH&CN trong việc rà soát, thẩm định hồ sơ quyết toán các nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.