TAND tỉnh Cà Mau: Đơn vị đi đầu trong giải quyết án hành chính

Những kết quả ấn tượng

Năm 2025, TAND tỉnh Cà Mau triển khai thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh lượng án hành chính phải thụ lý, giải quyết vẫn tiếp tục gia tăng với tính chất, mức độ ngày càng phức tạp, phản ánh sự tăng nhận thức và nhu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân trước các quyết định hành chính, hành vi hành chính.

Mặt khác, việc giải quyết án được thực hiện trong điều kiện có những thay đổi về đơn vị hành chính cả nước, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 01/7/2025 và hợp nhất hai tỉnh Bạc Liêu – Cà Mau. Sự thay đổi này tác động rất lớn đến quá trình giải quyết án của đơn vị.

Thời gian qua, TAND tỉnh Cà Mau đã thể hiện sự quyết tâm cao thông qua việc triển khai đồng bộ Chỉ thị số 06/2024/CT-CA ngày 12/12/ 2024 của Chánh án TANDTC về yêu cầu triển khai thực hiện nhiệm vụ công tác ngành năm 2025, với phương châm: “Đoàn kết, Trách nhiệm, Kỷ cương, Liêm chính, Đổi mới, Vượt khó, Hiệu quả”; chỉ thị đã trở thành kim chỉ nam quan trọng, yêu cầu TAND tỉnh Cà Mau phải nâng cao hơn nữa chất lượng xét xử, rút ngắn tối đa thời gian giải quyết án.

TAND tỉnh Cà Mau xác định việc đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng giải quyết án hành chính là nhiệm vụ trọng tâm. Tỷ lệ giải quyết án hành chính trong những năm gần đây luôn đạt và vượt chỉ tiêu của TANDTC giao.

Năm 2025, Tòa Hành chính TAND tỉnh đã thụ lý 230 vụ, giải quyết 216 vụ (đạt tỷ lệ 94%), vượt chỉ tiêu của TANDTC là 29%. Chất lượng xét xử ngày càng được nâng lên. Không có án bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan, không có án quá hạn luật định. Đây là một trong những điểm sáng nổi bật nhất.

Bên cạnh đó, nhận thức rõ đặc thù của án hành chính là mâu thuẫn giữa người dân và cơ quan nhà nước, TAND tỉnh Cà Mau đã đặc biệt coi trọng khâu đối thoại.

Tỷ lệ đối thoại thành công cao; nhiều vụ án, đặc biệt là các vụ án liên quan đến quyết định thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng, đã được giải quyết dứt điểm thông qua đối thoại. Kết quả là nhiều trường hợp người khởi kiện tự nguyện rút đơn; có trường hợp người bị kiện chủ động điều chỉnh, thu hồi quyết định hành chính trái pháp luật.

Qua đối thoại, đương sự rút đơn khởi kiện 42 vụ (trong đó đối thoại thành 14 vụ; 02 vụ người bị kiện ban hành quyết định điều chỉnh, thu hồi quyết định hành chính bị khiếu kiện).

Phát huy vai trò của Thẩm phán

Để đạt được hiệu quả trên, TAND tỉnh Cà Mau xác định vai trò của Thẩm phán trong công tác xét xử mang tính then chốt, Thẩm phán phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, công tâm, khách quan, dám ra phán quyết bảo vệ lẽ phải, thực hiện nghiêm Bộ quy tắc đạo đức và ứng xử của Thẩm phán và phải có kỹ năng làm chủ phiên tòa, duy trì sự công bằng giữa các bên, giữ vững tính độc lập tránh bị ảnh hưởng bởi vị thế của người bị kiện.

Thẩm phán phải nắm vững không chỉ pháp luật tố tụng mà còn cả hệ thống pháp luật chuyên ngành (đất đai, xây dựng, đầu tư...), không chỉ là người xét xử, mà còn là người "hòa giải", "trung gian" một cách tích cực. Kỹ năng lắng nghe, phân tích, thuyết phục và kiên nhẫn là chìa khóa để đối thoại thành công.

Đồng thời Thẩm phán không chỉ tổ chức đối thoại tại trụ sở Tòa án mà còn chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn để làm rõ bản chất vụ việc, phân tích thấu đáo các quy định pháp luật, giúp các bên "thỏa" về lý và "thông" về tình.

TAND tỉnh không ngừng đổi mới phương thức giải quyết án, triển khai thường xuyên phiên tòa trực tuyến đối với các vụ án có đủ điều kiện, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và thích ứng với điều kiện mới; điển hình là các vụ án liên quan đến lĩnh vực đất đai. Việc này vừa thực hiện tinh thần Nghị quyết của Quốc hội về phiên tòa trực tuyến, vừa đảm bảo tính công khai, minh bạch, tiết kiệm chi phí, thời gian cho đương sự và cơ quan tố tụng.

Coi đối thoại là giải pháp, không phải thủ tục

Ông Thái Rết – Chánh án TAND tỉnh Cà Mau cho biết, trong giải quyết án hành chính thì đối thoại phải được xem là giải pháp ưu tiên hàng đầu để giải quyết triệt để vụ án, chứ không phải là một bước thủ tục bắt buộc phải làm. Coi đối thoại là khâu đột phá, là giải pháp hữu hiệu để giải quyết các khiếu kiện hành chính. Thẩm phán phải chủ động, kiên trì, linh hoạt và có phương pháp đối thoại hiệu quả, giúp các bên tự nguyện thống nhất giải quyết vụ án.

Việc tăng cường đối thoại giúp các bên hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ, giảm bớt căng thẳng, và tạo điều kiện cho các đương sự tự thỏa thuận giải quyết tranh chấp, qua đó giảm số lượng án phải đưa ra xét xử.

Công tác chuẩn bị cho đối thoại phải kỹ lưỡng hơn cả chuẩn bị cho phiên tòa. Thẩm phán phải nghiên cứu kỹ hồ sơ, nắm được "nút thắt" của vụ án, hiểu rõ mong muốn thực sự của người khởi kiện và khả năng đáp ứng của người bị kiện. Phải tạo không khí đối thoại cởi mở, dân chủ, bình đẳng, để các bên thực sự "nói" và "nghe" nhau. Khi đối thoại thành, mâu thuẫn được giải quyết tận gốc, tránh khiếu nại kéo dài.

Theo Chánh án TAND tỉnh, trong án hành chính, người dân thường ở thế “yếu” hơn về khả năng tiếp cận và thu thập tài liệu, chứng cứ vốn đang do cơ quan nhà nước quản lý. Vì vậy, Tòa án không thể thụ động chờ các bên cung cấp, do đó Thẩm phán phải chủ động thực hiện quyền thu thập chứng cứ theo quy định tại Điều 93 Luật Tố tụng hành chính.

Việc Tòa án chủ động yêu cầu, xác minh, thu thập tài liệu, hồ sơ từ các cơ quan liên quan đảm bảo cho việc giải quyết vụ án được khách quan, toàn diện, đúng pháp luật, tránh tình trạng án bị hủy, sửa vì thu thập chứng cứ chưa đầy đủ.

“Giải quyết một vụ án hành chính không chỉ là “phán xử” ai đúng, ai sai, mà còn là cơ hội để rà soát lại công tác quản lý nhà nước. Tòa án phải tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành (với Viện kiểm sát nhân dân, Thi hành án, các Sở, ngành) để tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tố tụng và thi hành án.

Quan trọng hơn, Tòa án phải xem xét ban hành các kiến nghị sau xét xử. Thông qua các vụ án cụ thể, Tòa án chỉ ra những sai sót mang tính hệ thống trong văn bản hoặc trong thực thi công vụ, từ đó kiến nghị UBND và các cơ quan chuyên môn chấn chỉnh, sửa đổi, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phòng ngừa vi phạm. Thực tiễn công tác xét xử án hành chính tại tỉnh Cà Mau cho thấy, đây là một lĩnh vực phức tạp nhưng cũng là thước đo quan trọng cho một nền tư pháp vì dân và một nền hành chính phục vụ”, ông Thái Rết nhấn mạnh.

Năm 2026 và những năm tiếp theo, để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác, TAND tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, nghiêm túc rút kinh nghiệm và tập trung vào các giải pháp trọng tâm: tiếp tục bồi dưỡng bản lĩnh, kỹ năng cho đội ngũ Thẩm phán, tăng cường Thẩm phán có năng lực tham gia giải quyết án hành chính; đẩy mạnh hơn nữa chất lượng đối thoại; tăng cường xét xử trực tuyến và tăng cường công tác phối hợp với các cơ quan liên quan để cho công tác giải quyết án được nhanh chóng.