Xét xử vụ án dân sự công ích đầu tiên tại Quảng Ninh

Đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên được TAND đưa ra xét xử tại Quảng Ninh theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Phiên tòa được kết nối đến 8 điểm cầu gồm VKSND tỉnh Quảng Ninh, 6 VKSND khu vực trên địa bàn tỉnh và Trường Đại học Kiểm sát phục vụ theo dõi, trao đổi và rút kinh nghiệm nghiệp vụ.

Nguyên đơn là VKSND khu vực 1 - Quảng Ninh, bị đơn gồm ông Đ.H.T và bà B.T.H cùng trú tại tổ 1, khu 4, phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm UBND phường Bãi Cháy và Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng công trình giao thông 236.

Theo hồ sơ vụ án, ngày 19/9/2019, hộ ông Đ.H.T và bà B.T.H xây dựng công trình tường bao tại lý trình Km115+270, phía phải tuyến đường dẫn cầu Bãi Cháy. Công trình được xác định nằm trong phạm vi hành lang an toàn đường bộ.

Biên bản kiểm tra, đánh giá hiện trạng ngày 5/5/2026 xác định tường bao được xây quanh diện tích đất có kích thước 9m x 6,3m, tương đương khoảng 56,7m²; bờ tường cao 1,34m và dày 0,15m. Đến thời điểm kiểm tra, công trình vẫn giữ nguyên hiện trạng, chưa được tháo dỡ.

Quá trình xác minh vụ việc có sự phối hợp của Ban điều hành cầu Bãi Cháy, Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh và UBND phường Bãi Cháy. Các cơ quan chuyên môn xác định công trình nằm trong hành lang an toàn đường bộ và thuộc trường hợp phải tháo dỡ theo quy định.

Ngày 7/4/2026, VKSND khu vực 1 - Quảng Ninh ban hành quyết định yêu cầu ông Đ.H.T và bà B.T.H chấm dứt hành vi vi phạm, phá dỡ công trình và trả lại mặt bằng. Tuy nhiên, hết thời hạn thực hiện, hai cá nhân không chấp hành.

Ngày 15/7/2026, VKSND khu vực 1 - Quảng Ninh ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, đề nghị Tòa án buộc ông Đ.H.T và bà B.T.H phá dỡ tường bao, trả lại phần đất thuộc hành lang an toàn đường bộ cầu Bãi Cháy cho UBND phường Bãi Cháy quản lý.

Ngày 20/7/2026, TAND khu vực 1 - Quảng Ninh thụ lý vụ án. Sau khi nghiên cứu hồ sơ và hoàn tất các thủ tục tố tụng, Tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử công khai.

Tại phiên tòa, HĐXX xem xét các tài liệu, chứng cứ liên quan đến vị trí, hiện trạng công trình; phạm vi hành lang an toàn đường bộ; trách nhiệm quản lý đất cũng như căn cứ đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Quá trình giải quyết vụ án, TAND khu vực 1 - Quảng Ninh tổ chức xem xét, thẩm định tại chỗ. Kết quả xác định công trình được xây bằng gạch ba banh, gồm ba bức tường; phần nền được đổ bê tông trên diện tích 56,7m² và nằm trong phạm vi hành lang an toàn đường bộ tại lý trình Km115+270, phía phải tuyến đường dẫn cầu Bãi Cháy.

Sau khi Tòa án ban hành quyết định đưa vụ án ra xét xử, ngày 24/8, UBND phường Bãi Cháy có văn bản thông báo ông Đ.H.T và bà B.T.H đã tự nguyện phá dỡ công trình vi phạm, trả lại mặt bằng cho địa phương quản lý. Do việc khắc phục diễn ra sau khi vụ án đã được đưa ra xét xử, các tài liệu, chứng cứ và tình tiết mới phát sinh được HĐXX thẩm tra công khai tại phiên tòa.

Kết quả xem xét xác định các bị đơn đã phá dỡ toàn bộ công trình vi phạm hành lang an toàn đường bộ, trả lại mặt bằng theo đúng yêu cầu khởi kiện. Tại phiên tòa, đại diện nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện.

Căn cứ các điều 217, 218, 219, 235 và khoản 2 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự, HĐXX TAND khu vực 1 - Quảng Ninh quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự sơ thẩm về việc “Xâm phạm lợi ích công trong lĩnh vực đất đai”. Các đương sự có quyền kháng cáo quyết định đình chỉ trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được niêm yết theo quy định.

Việc TAND khu vực 1 - Quảng Ninh đưa vụ án dân sự công ích đầu tiên ra xét xử là bước triển khai thực tế cơ chế bảo vệ lợi ích công bằng phán quyết tư pháp. Quá trình giải quyết vụ án đã thúc đẩy người vi phạm tự nguyện tháo dỡ công trình tồn tại nhiều năm, trả lại hành lang an toàn đường bộ cho cơ quan có trách nhiệm quản lý; đồng thời tạo thêm cơ sở thực tiễn để Tòa án giải quyết những vụ việc tương tự trong lĩnh vực đất đai, tài sản công và hành lang an toàn giao thông.