TAND khu vực 1 - Hà Tĩnh: Đổi mới tư duy và nâng cao kỹ năng "Dân vận khéo" trong công tác hòa giải

Ông Trần Ngọc Sơn, Chánh án TAND tỉnh Hà Tĩnh dự và chỉ đạo hội nghị.

Xây dựng bộ kỹ năng định hướng "Dân vận khéo"

Hòa giải là nhiệm vụ trọng tâm của Tòa án, không chỉ bảo đảm quyền tự định đoạt của đương sự mà còn giữ gìn sự gắn kết cộng đồng, giảm thiểu khiếu kiện kéo dài. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử cho thấy, các tranh chấp dân sự ngày càng phức tạp với mâu thuẫn gay gắt về tài sản, đất đai và tình cảm.

Để giải quyết hiệu quả thách thức thực tiễn này, hội nghị đã đi sâu phân tích 3 nhóm giải pháp cốt lõi mang tính khoa học và thực tiễn cao từ các bài tham luận chuyên đề.

Hội nghị đã thống nhất hệ thống giải pháp nền tảng cho công tác hòa giải tổng thể. Điểm mấu chốt là Thẩm phán phải chủ động nghiên cứu kỹ hồ sơ để nhận diện nguyên nhân cốt lõi của tranh chấp, chọn thời điểm tiếp cận phù hợp nhằm tạo không khí cởi mở.

Việc giải thích pháp luật cần dùng ngôn ngữ đại chúng, dễ hiểu; khéo léo kết hợp giữa quy định pháp lý với đạo lý, phong tục địa phương và tình làng nghĩa xóm. Đặc biệt, Tòa án cần giữ thái độ khách quan, kiên trì, chủ động phối hợp với chính quyền và Mặt trận Tổ quốc cơ sở nhưng vẫn phải bảo đảm tính độc lập trong hoạt động xét xử.

Gỡ nút thắt tâm lý trong án hôn nhân và gia đình

Đối với các vụ án ly hôn, hội nghị khẳng định mục tiêu hòa giải không chỉ là hàn gắn quan hệ vợ chồng, mà cốt lõi là bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên, giảm thiểu tối đa tổn thương cho gia đình.

Nhận diện thực chất cần đánh giá chính xác mức độ mâu thuẫn, không gây áp lực đoàn tụ hình thức khi đã có bạo lực gia đình hoặc hôn nhân thực sự đổ vỡ.

Tiếp đó, tiến hành hòa giải từng bước, nếu không thể đoàn tụ, Thẩm phán linh hoạt chuyển hướng hòa giải từng nội dung về con chung, tài sản, nghĩa vụ cấp dưỡng. Sử dụng ngôn ngữ mềm dẻo, đặt câu hỏi gợi mở để các bên giảm bớt đối đầu.

Về hòa giải tranh chấp đất đai, chú trọng đi từ tình cảm đến chứng cứ

Tranh chấp đất đai luôn là mảng án có tâm lý căng thẳng và thiếu hợp tác nhất. Các đại biểu tham dự hội nghị đã đúc kết quy trình hòa giải khoa học qua các bước: Kiểm soát nhịp độ không vội vã; Tìm kiếm "nút thắt ngầm” bằng việc tìm nguyên nhân sâu xa như mâu thuẫn thừa kế gia đình, danh dự hay quan hệ hàng xóm cũ, thay vì chỉ nhìn vào diện tích đất tranh chấp.

Bên cạnh đó, Tòa án phải sử dụng chứng cứ đúng thời điểm. Hãy để các bên trình bày hết ý kiến nhằm giải tỏa bức xúc, sau đó mới đưa ra các chứng cứ pháp lý để họ tự nhìn nhận khách quan điểm mạnh, điểm yếu của mình.

Trong phần thảo luận, hội nghị đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, trách nhiệm từ các thẩm phán, thư ký… Các đại biểu đã tập trung phân tích những tình huống khó khăn thường gặp trong thực tế, như việc đối phó với những đương sự cố tình thiếu hợp tác, chống đối, hoặc cách xử lý các vụ án tranh chấp đất đai đan xen mâu thuẫn gia tộc kéo dài qua nhiều thế hệ.

Nhiều giải pháp tình huống linh hoạt và các mô hình "Dân vận khéo" hiệu quả tại cơ sở đã được chia sẻ, làm phong phú thêm kho tàng kinh nghiệm thực tiễn cho toàn đơn vị.

Chỉ đạo sâu sát nhằm nâng cao chất lượng

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Trần Ngọc Sơn - Chánh án TAND tỉnh Hà Tĩnh đánh giá cao việc lựa chọn chuyên đề mang tính thời sự và thiết thực của đơn vị.

Khắc sâu lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với công tác tư pháp: "Xét xử đúng là tốt, nhưng không phải xét xử càng tốt hơn", đồng chí Chánh án tỉnh nhấn mạnh: "Hòa giải không chỉ là một thủ tục tố tụng, mà là một nghệ thuật dân vận mang tính nhân văn sâu sắc. Mỗi thẩm phán phải là một cán bộ dân vận khéo, biết lắng nghe bằng sự thấu cảm, giải thích bằng sự am hiểu và thuyết phục bằng cái tâm trong sáng. Hòa giải thành công, hóa giải được mâu thuẫn ngay từ cơ sở chính là cái đích cao đẹp nhất của nền tư pháp phục vụ nhân dân”.

Thay mặt đơn vị, ông Nguyễn Thành Nhân, Chánh án TAND Khu vực 1 - Hà Tĩnh đã nghiêm túc tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Chánh án tỉnh. Đồng chí cam kết sẽ cụ thể hóa các giải pháp, kỹ năng được đúc kết tại hội nghị vào quy trình giải quyết án hàng ngày.

Đồng thời, đơn vị sẽ tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành, bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên để tháo gỡ triệt để các "nút thắt trong lòng" của đương sự, hướng tới xây dựng hình ảnh người cán bộ Tòa án thân thiện, trách nhiệm, vì nhân dân phục vụ.