Ngại va chạm trong đấu tranh tư tưởng là sự lùi bước của trách nhiệm chính trị

Đấu tranh tư tưởng không phải là câu chuyện chỉ tồn tại trên các diễn đàn lý luận hay trong những văn bản mang tính nguyên tắc. Nó hiện diện cụ thể trong đời sống công vụ, trong sinh hoạt chi bộ và trong cách mỗi cán bộ, đảng viên lựa chọn phản ứng trước những nhận thức lệch lạc, những phát ngôn thiếu chuẩn mực hoặc những thông tin sai sự thật lan truyền hằng ngày.

Ở những thời điểm đó, việc im lặng hay lên tiếng không còn là quyết định cá nhân thuần túy, mà phản ánh trực tiếp mức độ thực hiện trách nhiệm chính trị của người trong cuộc.

Thực tế cho thấy, tâm lý ngại va chạm thường bắt đầu từ những tình huống rất nhỏ. Một cán bộ phát hiện đồng nghiệp chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng liên quan đến chủ trương, chính sách. Một đảng viên nghe thấy nhận xét mang tính suy diễn, thiếu cơ sở trong trao đổi nội bộ. Một bài viết trên mạng xã hội sử dụng ngôn từ “phản biện” nhưng hàm chứa sự phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng. Không ít người nhận diện được cái sai, song lại lựa chọn bỏ qua với lý do quen thuộc là góp ý dễ mất lòng, còn phản bác công khai có thể phát sinh rắc rối không cần thiết.

Chính từ những lựa chọn tưởng như vô hại ấy, khoảng trống trong đấu tranh tư tưởng dần hình thành. Khi cái sai không được chỉ ra kịp thời, nó có điều kiện tồn tại, lặp lại và lan rộng. Khi người hiểu đúng không lên tiếng, những cách diễn giải méo mó dễ dàng chiếm ưu thế trong không gian dư luận. Sự im lặng lúc này không còn là trung lập, mà vô tình trở thành yếu tố làm suy yếu sức đề kháng tư tưởng của tập thể.

Trong đấu tranh tư tưởng, im lặng cũng là một thái độ chính trị. Khi người có trách nhiệm lựa chọn đứng ngoài, khoảng trống không tự nhiên biến mất mà lập tức bị lấp đầy bằng những cách diễn giải sai lệch. Đó là cách nền tảng tư tưởng bị bào mòn âm thầm, không cần đến những cuộc tấn công trực diện hay các luận điệu cực đoan.

Nếu trên không gian mạng, sự né tránh thể hiện qua việc lướt qua thông tin sai lệch, thì trong đời sống công vụ, biểu hiện này lại mang hình thức khác. Trong sinh hoạt chi bộ, có những trường hợp nhận thức chưa chuẩn được nêu ra nhưng chỉ dừng ở mức nhắc chung, không đi đến phân tích rõ đúng sai. Có cuộc họp ghi nhận “rút kinh nghiệm”, song không làm rõ trách nhiệm, không chỉ ra nguyên nhân cốt lõi. Bước ra khỏi cuộc họp, bề ngoài giữ được sự yên ổn, nhưng vấn đề tư tưởng vẫn tồn tại nguyên vẹn.

Cần nhìn thẳng vào bản chất rằng đấu tranh tư tưởng không đồng nghĩa với gay gắt hay quy chụp. Một cán bộ, đảng viên có trách nhiệm chính trị phải đủ dũng khí góp ý thẳng thắn với đồng chí, đồng nghiệp trên tinh thần xây dựng, dựa trên điều lệ Đảng, quy định của pháp luật và chuẩn mực đạo đức công vụ. Chỉ ra cái sai để điều chỉnh kịp thời là cách bảo vệ uy tín cá nhân và tổ chức, không phải hành động gây chia rẽ hay làm phức tạp thêm vấn đề.

Trong những trường hợp vấn đề vượt quá khả năng xử lý của cá nhân hoặc có dấu hiệu phức tạp về tư tưởng, việc báo cáo kịp thời với Bí thư chi bộ, với người đứng đầu đơn vị là yêu cầu bắt buộc. Trách nhiệm chính trị không cho phép lựa chọn im lặng để “tránh phiền”, càng không cho phép xử lý theo cảm tính hay thỏa hiệp. Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc nếu được báo cáo sớm, được trao đổi thẳng thắn trong tập thể, sẽ tìm được hướng giải quyết phù hợp, không để phát sinh hệ lụy kéo dài.

Đấu tranh tư tưởng cũng đòi hỏi sự nghiêm túc trong tự soi, tự sửa. Trong quá trình công tác, mỗi cán bộ đều có thể mắc sai sót về nhận thức hoặc cách xử lý công việc. Sẵn sàng nhận sai trước tập thể, nhận trách nhiệm và rút kinh nghiệm không làm giảm uy tín cá nhân, mà thể hiện rõ bản lĩnh và tính gương mẫu. Ngược lại, né tránh tự phê bình, tìm cách biện minh hoặc đổ lỗi cho hoàn cảnh chỉ khiến sai sót kéo dài và tạo tiền lệ không lành mạnh trong tập thể.

Một chi bộ vững mạnh không phải là nơi mọi ý kiến đều giống nhau, mà là nơi khác biệt được nói ra đúng lúc, đúng chỗ và được xử lý đến cùng. Trong sinh hoạt chi bộ, đảng viên cần mạnh dạn góp ý khi thấy nhận thức chưa chuẩn, hành vi chưa phù hợp, với tinh thần xây dựng và trách nhiệm.

Quan trọng hơn, sau mỗi cuộc họp, mỗi người giữ vững kỷ luật tổ chức, không mang chuyện nội bộ ra ngoài để bàn tán, suy diễn hay sử dụng như một thứ… “lấy chuyện làm quà”. Lập trường của người đảng viên được thể hiện rõ nhất ở sự thống nhất giữa lời nói trong phòng họp và thái độ khi bước ra ngoài.

Nhìn rộng hơn, tâm lý ngại va chạm nếu kéo dài sẽ làm suy yếu khả năng phản ứng của cả hệ thống trước những thách thức tư tưởng mới. Khi những biểu hiện lệch lạc không được chỉnh sửa kịp thời, chúng dễ bị bình thường hóa. Khi người nói đúng không được bảo vệ, sự dè dặt sẽ lan sang những người khác. Đây chính là mảnh đất thuận lợi để các luận điệu xuyên tạc len lỏi, bào mòn niềm tin xã hội một cách âm thầm nhưng dai dẳng.

Thực tế cũng cho thấy, ở những cơ quan, đơn vị duy trì được môi trường dân chủ, kỷ cương, nơi trách nhiệm cá nhân được đặt đúng chỗ, các vấn đề tư tưởng thường được xử lý từ sớm.

Những khác biệt về nhận thức được trao đổi trong nội bộ, không để tích tụ thành mâu thuẫn. Uy tín của tổ chức vì thế được giữ vững, niềm tin của cán bộ, đảng viên và quần chúng được củng cố bằng những hành động cụ thể, không phải bằng lời hô hào.

Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là nhiệm vụ mang tính khẩu hiệu, càng không phải công việc của riêng một số cá nhân. Nó bắt đầu từ những việc rất gần gũi trong đời sống hằng ngày.

Đó là góp ý thẳng thắn với đồng nghiệp khi thấy sai, báo cáo kịp thời với cấp có thẩm quyền khi vấn đề vượt khả năng xử lý, nghiêm túc tự phê bình khi bản thân mắc khuyết điểm, giữ vững kỷ luật phát ngôn và kỷ luật tổ chức trong mọi hoàn cảnh.

Ngại va chạm thường được ngụy trang dưới nhiều lý do nghe có vẻ hợp lý, từ giữ hòa khí đến tránh phiền phức. Tuy nhiên, trong đấu tranh tư tưởng, mỗi lần né tránh là một lần trách nhiệm chính trị bị đẩy lùi. Không có khoảng trống nào trong đời sống tư tưởng tồn tại lâu mà không bị lấp đầy.

Trách nhiệm của cán bộ, đảng viên không dừng lại ở việc hiểu đúng, mà nằm ở thái độ bảo vệ cái đúng bằng hành động cụ thể. Dám góp ý khi thấy sai, dám báo cáo khi vấn đề vượt khả năng xử lý, dám nhận trách nhiệm khi bản thân chưa tròn vai, đó là những biểu hiện giản dị nhưng cốt lõi của bản lĩnh chính trị.

Khi mỗi người lựa chọn đối diện thay vì né tránh, đấu tranh tư tưởng sẽ trở thành nền nếp tự nhiên của một tổ chức kỷ cương, một đội ngũ gương mẫu và một nền tảng tư tưởng được bảo vệ vững chắc từ bên trong.