Quần thể danh thắng Kim Sơn (Xã Biện Thượng, Thanh Hóa) cứ mỗi độ thu qua, hoa súng nở tím ngắt giữa vùng nước bán sơn địa làm mê đắm du khách. Trong tiết trời trong xanh, gió hiu hiu, buông bỏ mọi thứ bộn bề để thả mình lướt nhẹ trên thuyền thưởng ngoạn thì còn thú gì bằng.
Để tới Kim Sơn vô cùng thuận lợi khi tuyến đường cao tốc Bắc- Nam chạy qua Thanh Hóa, xuống ngay nút giao Hà Lĩnh di chuyển chừng 6-7km là tới nơi. Hoặc theo đường 217 từ Quốc lộ 1A ngược về phía tây.

Vào thời điểm này trong năm, Kim Sơn được đông đảo du khách tìm về thưởng ngoạn bởi vẻ đẹp mang phong cách châu Âu với núi non hùng vĩ, mây trời trong xanh, cảnh quê thanh bình, giữ nguyên được không gian xưa.
Cái thú ngồi thuyền xuôi theo con nước để ngắm hoa súng, cây cối đan xen giữa làn nước biêng biếc soi rõ mây trời chẳng khác nào bộ lọc cho con người trở về cảnh thanh tịnh, an nhiên trong tâm hồn.

Từ trên thuyền, nhìn những dãy núi đá vôi kỳ vĩ, trong không gian rộng lớn, yên bình chẳng khác nào một bức tranh thủy mặc đẹp đến nao lòng. Cập bến, ghé động Ngọc Kiều - một hang động có hai tầng đi lên và tầng đi xuống. Trên vách động còn lưu lại nhiều văn tự cổ.
Nằm ngay bên động Ngọc Kiều là động nước Kim Sơn. Để mục thị hang động, bắt buộc chúng tôi phải di chuyển bằng thuyền xuyên vào lòng núi. Qua Phong môn (cửa gió), người chở thuyền bật đèn chiếu vào các khối thạch nhũ cho những du khách ưa mơ mộng thỏa sức tưởng tượng.

Theo người lái thuyền thì mực nước trong hang có độ sâu từ 5 đến 7m. Khoảng 20 phút di chuyển bằng thuyền trong lòng hang, ánh sáng từ phía bên kia hang động cũng dần xuất hiện. Hang động xuyên núi cho chúng tôi sự hồi hộp, chút lo sợ, để rồi phấn khích khi thuyền ra khỏi hang chạm cánh đồng mênh mông trước mặt...
Ngoài động nước, trong cụm danh thắng còn có động khô, dưới chân núi Thung Vinh. Động có tên gọi Tiên Sơn. Năm 2003 hang động này được phát lộ, và ngay lập tức được giới chuyên gia đánh giá là một trong những động đẹp bậc nhất xứ Thanh.

Ngay cửa hang đi vào có một nơi được coi là giếng tiên. Nguồn nước được chắt lọc từ khối thạch nhũ ngàn năm đổ xuống, tí tách, tí tách. Dưới chân nơi chúng tôi đứng là thủy cung, nơi có đàn đá, khối nhũ hình con cá, con cua... Leo chếch lên bên phải là cung tiên ông lộng lẫy, với những khối thạch nhũ lấp lánh.
Ngoài hệ thống các hang động đẹp kỳ vĩ, khu danh thắng Kim Sơn còn có chùa Linh Ứng, xây dựng từ thời Lý, trùng tu lại vào thời Bảo Đại. Ngôi chùa tựa vào núi Hang, phía trước là đầm sen. Bên chùa có động nước Kim Sơn. Nguồn nước từ đầm xuyên qua núi dẫn ra sông Mã.

Mỗi sáng hoặc chiều muộn đàn khỉ hoang hàng trăm con từ núi đá xuống sân chùa để tìm kiếm thức ăn. Thường thì các sư hay rải ngô, có khi là chuối... để bầy khỉ nhặt ăn. Nếu có người lạ chúng sẽ trốn chạy lên núi.
Khi chân đã mỏi, bụng réo cồn cào vì cái đói thì ngay trong khu danh thắng này dễ dàng đặt được đồ ăn theo nhu cầu với đủ các món ngon được khai thác từ người dân bản địa. Hoặc có thể di chuyển vài km tới trung tâm để thưởng thức mắm tép Hà Yên, cá kho mềm xương, ốc hấp xả ớt, củ ấu, ngó sen….
Trao đổi với PV, Chủ tịch UBND xã Biện Thượng, Nguyễn Văn Hùng cho biết: “Danh thắng Kim Sơn đã được quy hoạch để phát triển du lịch từ lâu. Tuy nhiên vẫn đang còn dạng tiềm năng là chính. Các loại dịch vụ đi kèm với tham quan, ngắm cảnh còn thiếu. Việc kết nối điểm du lịch này với Di sản Thành nhà Hồ và các khu vực lân cận còn nhiều bất cập.
Sau khi ổn định hoạt động chính quyền địa phương 2 cấp, xã sẽ phối hợp với các đơn vị, ngành chức năng để triển khai phát triển, kêu gọi các nhà đầu tư có tiềm lực vào phát huy giá trị của thiên nhiên đã ban tặng.”