Luật Thủ đô (sửa đổi): "Bệ phóng" giải quyết ùn tắc, ô nhiễm và nhà ở xã hội

Chiều 8/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại Tổ, cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Phát biểu thảo luận tại Tổ, đại biểu Quốc hội TP.HCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, việc tiếp tục sửa đổi luật là cần thiết bởi trong năm 2025, Quốc hội đã ban hành tới 89 luật, riêng Kỳ họp thứ 9 thông qua 34 luật, Kỳ họp thứ 10 thông qua 51 luật. Nhiều quy định mới đã có bước phát triển vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến luật này dần trở nên lạc hậu, không còn theo kịp yêu cầu phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, trước đây Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 15-NQ/TW ngày 05/5/2022 về xác định phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Vừa qua, Bộ Chính trị tiếp tục điều chỉnh, bổ sung nghị quyết này. Theo đó ngày 17/3, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới".

Trong bối cảnh Hà Nội “rất sốt ruột” trước yêu cầu phát triển, thành phố đã xin ý kiến Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10 để thông qua Nghị quyết 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Đáng chú ý, theo Chủ tịch Quốc hội, Nghị quyết này được hoàn thành chỉ trong khoảng 20 ngày, trong khi Luật Thủ đô phải chuẩn bị suốt 2 năm.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, từ thực tiễn triển khai, nhiều công trình quan trọng tại Hà Nội hiện nay được thúc đẩy nhờ cơ chế từ Nghị quyết 258. Tương tự như TP. Hồ Chí Minh từng có các nghị quyết 54, 58 và sau này là 260 nhưng thành phố vẫn nhận thấy chưa đủ dư địa phát triển. “Việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cũng được xem là tiền đề để tiến tới xây dựng Luật Đô thị đặc biệt”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, Tổng Bí thư cũng đã cho ý kiến về việc TP. Hồ Chí Minh phối hợp với các bộ, ngành, Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội để triển khai các thủ tục cần thiết xây dựng luật này. “Tinh thần xuyên suốt của lần sửa đổi Luật Thủ đô này là phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP. Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nêu ra 7 điểm nổi bật trong Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này. Trong đó, mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật; bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý; thành lập đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt; tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố; tăng mức xử phạt vi phạm hành chính; cụ thể hóa việc ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm; tăng trách nhiệm giải trình và công khai.

Theo Chủ tịch Quốc hội, điểm mạnh của Luật Thủ đô (sửa đổi) là tinh thần phân quyền triệt để. Đã nói đến phân quyền thì bộ, ngành không còn ôm, phải giao cho Hà Nội. Đồng thời bảo vệ cán bộ và khuyến khích sáng tạo; công cụ quản lý đô thị phải mạnh mẽ; hướng tới một mô hình phát triển bền vững, nhấn mạnh kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, bảo tồn văn hóa với định hướng Hà Nội phát triển văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc”, đồng chí Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Với việc dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình rút gọn tại một kỳ họp, dự kiến hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, dự thảo Luật Thủ đô là dự án Luật hết sức quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế.

“Nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, Luật sẽ trở thành bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội, tạo bứt phá về kinh tế để phát triển trong thời gian tới”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Đóng góp ý kiến vào dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đa số các đại biểu Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.