Phân quyền tối đa và tự chủ toàn diện cho Hà Nội

Chiều 18/3, tại phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các thành viên cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Các ý kiến thảo luận tại phiên họp đều thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng rõ ràng, khả thi, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn, bảo đảm vừa tạo đột phá cho Hà Nội, vừa giữ vững tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi bày tỏ sự thống nhất cao với cách tiếp cận đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Việc trao quyền mạnh mẽ sẽ tạo ra “không gian thẩm quyền” đủ rộng, giúp Thủ đô chủ động phát triển và đóng góp nhiều hơn cho cả nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội nhấn mạnh, tư tưởng cốt lõi khi trình Quốc hội là xây dựng các cơ chế đặc thù và thiết kế pháp lý vượt trội, qua đó tạo điều kiện để Hà Nội phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn. Các chính sách ưu đãi cần hướng tới mục tiêu tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn, “làm cho chiếc bánh lớn hơn”, thay vì chỉ tập trung vào phân bổ lại nguồn lực.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải bày tỏ sự đồng tình với dự thảo Luật và báo cáo thẩm tra, đồng thời kỳ vọng Luật sau khi ban hành có thể triển khai ngay trong thực tiễn.

Bà Nguyễn Thanh Hải cho rằng, cần rà soát kỹ để bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phát biểu ý kiến, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, lần này sửa đổi Luật là một bước tiến lịch sử mang tầm nhìn 100 năm giúp Hà Nội thực sự trở thành đầu tàu của cả nước. Đồng thời lưu ý, nguyên tắc phải bám sát Nghị quyết của Bộ Chính trị và các kết luận của Văn phòng Trung ương khi Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ trực tiếp làm việc với Hà Nội.

Chủ tịch Quốc hội cũng nêu rõ nguyên tắc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) theo hướng đây là luật khung, không đi vào những nội dung cụ thể, để trên cơ sở đó thành phố Hà Nội quyết định các vấn đề cụ thể.

Thống nhất với quan điểm phải phân quyền tối đa và tự chủ toàn diện cho Hà Nội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng đây là bước đột phá lớn nhất so với Luật Thủ đô 2024, nhằm giải quyết “điểm nghẽn” là thủ tục hành chính kéo dài, tạo không gian sáng tạo cho quản trị đô thị đặc biệt.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý những vấn đề cần thiết phải lấy ý kiến nhân dân để bảo đảm bàn bạc công khai. Đồng thời, cần tính toán các quy định để bảo đảm tính kiểm soát, tránh rủi ro có thể dẫn đến lạm quyền hoặc xung đột pháp lý ở một số lĩnh vực, nhất là lĩnh vực đất đai, môi trường. Do đó, cần bổ sung điều khoản về công khai, những nội dung cần thiết phải lấy ý kiến nhân dân, báo cáo cấp có thẩm quyền; thêm cơ chế đánh giá, hậu kiểm…

Về cơ chế tài chính ngân sách và nguồn lực, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cần tạo được khung khổ pháp lý phù hợp để Thủ đô huy động được các nguồn lực tổng hợp, tạo điều kiện để Thủ đô đạt mức tăng trưởng hai con số và có thể cạnh tranh với các nước.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cán bộ là cái gốc của mọi công việc, cán bộ Hà Nội phải có đức có tài, có tâm có tầm, có đủ điều kiện để quyết định những vấn đề của Thủ đô…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng lưu ý các nội dung về quy hoạch xây dựng đô thị, liên kết phát triển vùng Thủ đô, ví dụ giao thông phải kết nối thông suốt, làm sao lan tỏa cho cả vùng Đồng bằng sông Hồng. Bên cạnh đó, chú trọng việc giám sát kiểm tra trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn.

Về kỹ thuật lập pháp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần quy định các điều khoản rõ, gọn, thuận tiện trong triển khai thực hiện, chứ không quy định chung chung.

Dự kiến, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026.