Luật Hải quan sửa đổi: Không yêu cầu nộp lại bản giấy với dữ liệu đã chia sẻ

Đẩy mạnh số hoá thủ tục

Giải trình trước Quốc hội về việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ Tài chính đã rà soát, bổ sung nguyên tắc áp dụng trong trường hợp có nội dung khác nhau giữa Luật Hải quan và các luật khác.

Cơ quan soạn thảo cũng rà soát 13 nội dung giao Chính phủ và 7 nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết, bảo đảm phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Dự thảo được chỉnh lý theo hướng ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng hải quan số; bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp lại hồ sơ đã có qua Cơ chế một cửa quốc gia; đồng thời thống nhất thuật ngữ, sắp xếp lại bố cục theo hướng ngắn gọn, hạn chế trùng lặp, chồng chéo với các luật có liên quan.

Về Cơ chế một cửa quốc gia và người khai hải quan, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo đã chỉnh lý khái niệm Cơ chế một cửa quốc gia theo hướng làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống thống nhất, phù hợp với thuật ngữ về giao dịch điện tử.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản giấy đối với dữ liệu đã được chia sẻ. Đồng thời, bổ sung nhiệm vụ của các nhóm chủ thể mới như doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh, chủ sàn thương mại điện tử, người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa... phù hợp với Công ước Kyoto và thông lệ quốc tế.

Về kiểm tra, giám sát hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử, Bộ trưởng cho rằng việc quy định nội dung này ở cấp luật là cần thiết. Dự thảo chỉ quy định các nguyên tắc cơ bản, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết về ngưỡng giá trị, quy trình và lộ trình xác thực định danh điện tử.

Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm kết nối dữ liệu của chủ quản nền tảng thương mại điện tử nước ngoài không có trụ sở tại Việt Nam.

Bỏ quy định về kiểm định hải quan

Đối với kiểm định hải quan, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, do còn nhiều ý kiến khác nhau về căn cứ, tiêu chí, giá trị pháp lý và ranh giới giữa giám định với kiểm tra chuyên ngành, Bộ Tài chính tiếp thu, bỏ khái niệm và quy định về kiểm định hải quan khỏi dự thảo Luật.

Về đại lý làm thủ tục hải quan, dự thảo được chỉnh lý theo hướng Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ quy định về quản lý và hoạt động, không quy định điều kiện kinh doanh. Việc này nhằm phù hợp với chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh theo Luật Đầu tư, chuyển sang cơ chế hoạt động theo tiêu chuẩn nghề nghiệp.

Về địa điểm làm thủ tục hải quan, dự thảo quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong quy hoạch, thiết kế xây dựng cửa khẩu, bố trí địa điểm làm thủ tục hải quan và nơi lưu giữ hàng hóa xuất nhập khẩu; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp với đặc thù từng địa điểm.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo cũng quy định cơ chế xử lý khi hệ thống gặp sự cố; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, vùng sâu, vùng xa; bổ sung hồ sơ đối với phương tiện vận tải và hướng dẫn cụ thể việc phân định giữa sơ suất vô ý với hành vi cố tình vi phạm tại văn bản dưới luật.

Về kiểm tra thực tế hàng hóa, dự thảo chuyển thẩm quyền quyết định trường hợp khác từ Thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ sang Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Đối với xử lý hàng hóa tồn đọng, dự thảo giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết về trách nhiệm và cơ chế xử lý.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan có hiệu lực thi hành từ 01/3/2027.