Liên tiếp vật thể bay xâm nhập vùng trời sân bay, luật sư cảnh báo

Nguy cơ đối với an toàn hàng không

Tối 11/8, sân bay Tân Sơn Nhất phải 2 lần tạm dừng cất, hạ cánh sau khi phi công phát hiện drone xuất hiện gần sân bay.

Lần thứ nhất, hoạt động bay bị tạm dừng từ 18 giờ 16 phút đến 19 giờ 16 phút.

Đến 19 giờ 34 phút, drone tiếp tục được phát hiện cách sân bay khoảng 3 km, khiến hoạt động cất, hạ cánh phải tạm dừng lần thứ hai. Đến 20 giờ 34 phút cùng ngày sân bay mới khôi phục hoàn toàn hoạt động. Sự cố ảnh hưởng 56 chuyến bay đi và đến sân bay Tân Sơn Nhất.

Sau đó 2 ngày, ngày 13/8, lực lượng chức năng phát hiện 3 người thả diều có gắn đèn chớp gần sân bay Tân Sơn Nhất, có thời điểm diều bay cao khoảng 400 m.

Hoạt động này buộc cơ quan điều hành phải tạm dừng cất, hạ cánh khoảng 14 phút, ảnh hưởng 21 chuyến bay. Ba người cùng tang vật được đưa về cơ quan công an để làm rõ.

Đây không phải lần đầu các sân bay phải ứng phó với vật thể bay xâm nhập vùng trời. Trước đó, tại sân bay Nội Bài và một số cảng hàng không khác cũng từng xảy ra các vụ drone, diều hoặc vật thể bay xuất hiện gần khu vực hoạt động bay, ảnh hưởng đến quá trình cất, hạ cánh.

Những sự cố này cho thấy bên cạnh việc tăng cường các biện pháp kiểm soát, phát hiện và xử lý, ý thức của người dân có vai trò đặc biệt quan trọng. Việc tự ý sử dụng drone, thả diều tại khu vực gần sân bay có thể gây hậu quả nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp an toàn của hành khách và hoạt động hàng không.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Đặng Thị Út Pha (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết, việc điều khiển drone/UAV trái phép hoặc thả diều tại khu vực có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động bay là hành vi có mức độ nguy hiểm cao.

Luật sư Đặng Thị Út Pha phân tích, vật thể bay xuất hiện bất ngờ có thể va chạm trực tiếp với tàu bay, bị hút vào động cơ, va vào cánh, kính buồng lái hoặc các bộ phận khác của máy bay.

Đồng thời, sự xuất hiện của vật thể lạ có thể buộc tổ lái thay đổi phương án tiếp cận, kiểm soát không lưu phải giãn cách hoặc tạm ngừng hoạt động bay. Trường hợp vật thể được gắn đèn và xuất hiện vào ban đêm còn có thể gây nhầm lẫn cho tổ lái.

“Ngay cả khi chưa xảy ra va chạm hoặc thiệt hại thực tế, việc vật thể bay không xác định xuất hiện trong khu vực có khả năng ảnh hưởng đến đường bay vẫn tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp đối với an toàn hàng không. Khi đó, việc cơ quan điều hành bay áp dụng các biện pháp phòng ngừa, kể cả điều chỉnh hoặc tạm dừng hoạt động bay, là cần thiết”, luật sư Đặng Thị Út Pha nhận định.

Luật sư Đặng Thị Út Pha nhìn nhận, một bộ phận người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về những giới hạn, khu vực cấm hoặc hạn chế đối với hoạt động của các vật thể bay.

“Điều đáng lo ngại là người điều khiển có thể chỉ xem đây là hoạt động vui chơi, giải trí nhưng không lường hết hậu quả khi vật thể bay đi vào khu vực đường bay. Với hàng không, chỉ một vật thể xuất hiện không đúng thời điểm, đúng vị trí cũng có thể buộc hệ thống khai thác phải chuyển sang phương án an toàn cao nhất”, luật sư Đặng Thị Út Pha nói.

Chưa gây tai nạn vẫn có thể bị xử lý

Theo luật sư Đặng Thị Út Pha, việc chưa xảy ra va chạm với máy bay không đồng nghĩa người vi phạm không phải chịu trách nhiệm. Nếu drone/UAV hoặc diều làm ảnh hưởng đến hoạt động cất, hạ cánh, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính; trường hợp hành vi và hậu quả đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, khoản 1 Điều 21 Nghị định 162/2018/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 11 Điều 3 Nghị định 123/2021/NĐ-CP, quy định hành vi thả thiết bị, vật dụng và các vật thể khác vào không trung ảnh hưởng đến hoạt động bay có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.

Ngoài ra, điểm d khoản 2 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định hành vi thả diều, bóng bay, các loại đồ chơi có thể bay tại khu vực cấm, khu vực mục tiêu được bảo vệ có thể bị phạt tiền từ 2 triệu đến 3 triệu đồng, đồng thời có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.

Đối với hành vi sử dụng tàu bay không người lái, phương tiện bay siêu nhẹ cản trở hoặc gây mất an toàn cho các phương tiện bay khác, khoản 11 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 30 triệu đến 40 triệu đồng, kèm hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng phép bay từ 3 đến 6 tháng.

Theo luật sư, việc xác định và áp dụng mức xử phạt cần căn cứ vào các quy định pháp luật liên quan và tình tiết cụ thể của từng vụ việc, thay vì áp dụng máy móc trong mọi trường hợp.

Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào hành vi cụ thể, địa điểm, tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả để xác định quy định pháp luật được áp dụng và chế tài tương ứng.

Về trách nhiệm hình sự, luật sư cho biết, nếu hành vi vi phạm và hậu quả đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi có thể bị xem xét về Tội cản trở giao thông đường không theo Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người phạm tội có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, với khung hình phạt cao nhất có thể lên đến 15 năm tù.

Bên cạnh đó, người vi phạm còn có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu hành vi trái pháp luật gây thiệt hại thực tế.

Luật sư Đặng Thị Út Pha cho biết thêm, việc máy bay phải bay chờ hoặc chuyển hướng có thể khiến các hãng hàng không phát sinh thêm chi phí nhiên liệu, phục vụ hành khách, phục vụ mặt đất và nhiều khoản chi phí khai thác khác.

Nếu xác định hành vi điều khiển drone/UAV hoặc thả diều trái phép là nguyên nhân gây ra thiệt hại thì người vi phạm có thể phải bồi thường theo quy định pháp luật dân sự.

“Để xác định trách nhiệm bồi thường cần làm rõ hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế, lỗi của người gây thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi trái pháp luật gây thiệt hại. Đây là những yếu tố quan trọng để xem xét, đánh giá trách nhiệm và mức bồi thường”, luật sư Đặng Thị Út Pha phân tích.

Từ những vụ việc liên tiếp xảy ra, luật sư nhấn mạnh, diều, drone, flycam và các phương tiện bay, vật thể có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động hàng không cần được sử dụng đúng quy định, tuyệt đối không hoạt động tại những khu vực có nguy cơ uy hiếp an toàn bay.

Mỗi hành động tuân thủ quy định về an toàn hàng không không chỉ góp phần bảo vệ hoạt động khai thác an toàn, thông suốt mà còn trực tiếp bảo vệ tính mạng, tài sản của hành khách, tổ bay và cộng đồng.

Bảo đảm an toàn bay là ưu tiên cao nhất và là trách nhiệm chung của toàn xã hội.