Lần đầu quy định sử dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp

Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025, đồng thời bảo đảm thống nhất với Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo và các quy định về quản lý dữ liệu trong giáo dục và đào tạo.

Thông tư được xây dựng trên cơ sở kế thừa, thay thế các quy định trước đây về tổ chức hoạt động, sử dụng thư điện tử, cổng thông tin điện tử và đào tạo trực tuyến, đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh, thiết lập khung pháp lý thống nhất về ứng dụng công nghệ trong toàn bộ hoạt động của cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Điểm mới nổi bật của Thông tư là lần đầu tiên quy định việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, thực tế ảo và các công nghệ mới trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ của cơ sở giáo dục.

Thông tư cũng xác lập các nguyên tắc ứng dụng công nghệ theo hướng bảo đảm quyền tự chủ của cơ sở giáo dục gắn với tự kiểm soát, minh bạch và trách nhiệm giải trình; lấy người học làm trung tâm, đáp ứng chuẩn đầu ra. Việc ứng dụng công nghệ phải tuân thủ kiến trúc số do cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm khả năng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm và tuân thủ liêm chính học thuật.

Theo Thông tư, các phương thức đào tạo có ứng dụng công nghệ gồm đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp và đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Các cơ sở giáo dục phải xây dựng hệ thống quản lý học tập đáp ứng yêu cầu chuyên môn, có chức năng xác thực danh tính, lưu vết quá trình học tập và hỗ trợ phòng ngừa gian lận.

Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá trên môi trường số, toàn bộ kết quả phải được lưu trữ, bảo đảm khả năng truy xuất, kiểm chứng phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra. Thông tư nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của giảng viên.

Đáng chú ý, Thông tư quy định cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số như sử dụng trí tuệ nhân tạo để gian lận, sao chép hoặc đạo văn, giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, không công bố việc sử dụng công nghệ hoặc trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu. Các cơ sở giáo dục phải ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật và bộ quy tắc ứng xử trong sử dụng trí tuệ nhân tạo đối với hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học.

Bên cạnh đó, Thông tư yêu cầu các cơ sở giáo dục xây dựng mô hình giáo dục số, phát triển cơ sở dữ liệu tập trung, số hóa thông tin về chương trình đào tạo, người học, nhà giáo, kết quả học tập và nghiên cứu khoa học; kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành theo quy định.

Việc cung cấp các dịch vụ đào tạo, hành chính và tư vấn trên môi trường số cũng phải bảo đảm nguyên tắc không yêu cầu người học cung cấp lại các thông tin, dữ liệu hợp lệ đã có trong hệ thống. Công nghệ được ứng dụng để theo dõi, tư vấn, hỗ trợ người học xuyên suốt từ tuyển sinh, học tập đến tốt nghiệp và kết nối việc làm.

Để triển khai hiệu quả, Thông tư quy định các điều kiện bảo đảm gồm phát triển năng lực số, năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ nhà giáo và người học; đầu tư hạ tầng số theo hướng ưu tiên nền tảng dùng chung, điện toán đám mây; tăng cường quản trị dữ liệu, bảo đảm an ninh mạng. Các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng, giải pháp công nghệ cũng phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin, bảo đảm tính liên tục của dịch vụ và thực hiện chuyển giao dữ liệu theo quy định của pháp luật.