Kỷ niệm 157 năm ngày mất của Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn

Theo Ban Tổ chức, chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và lễ dâng hương gồm: Tế lễ; giao lưu văn nghệ quần chúng (ngày 8/5/2026); chương trình văn nghệ; Lễ dâng hương kỷ niệm 157 năm ngày mất của Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước…

Theo một số tài liệu, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn (1833-1869) người làng Hạnh Thị, tổng Đại Phương Lang, huyện An Lão, phủ Kiến Thụy, tỉnh Hải Dương (nay là xã An Hưng, TP, Hải Phòng).

Thân phụ của ông húy là Tường Vân (được ấm phong chức Triều liệt Đại phu - Hàn lâm Thị giảng), lấy bà Đoàn Thị Tường (được ấm phong Tòng tứ phẩm Cung nhân).

Thuở nhỏ, Lê Khắc Cẩn thông tuệ, hiếu học, cha dạy học bậc tiểu học, luôn kính cẩn năng đọc, giúp cha biên chép sổ sách. Học xong tiểu học thì theo học quan Huấn đạo huyện Bình Lục họ Vũ, kế đó học quan Phó bảng Lê Phẩm. Quá trình học tập nức tiếng văn tài, các kỳ thi khảo khóa, phúc hạch ở huyện, tỉnh đều đứng đầu bảng…

Kỳ thi Hội năm Nhâm Tuất, niên hiệu Tự Đức thứ 15 (1862), ông thi trúng Hội nguyên. Vào thi Đình, được ơn vua ban đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân đệ nhị danh (Hoàng giáp). Tháng 12 năm 1862, ông được bổ nhiệm chức Tập hiền Viện tu soạn, niên hiệu Tự Đức 16 (1863) được bổ chức Tri phủ Xuân Trường, niên hiệu Tự Đức 19 (1866) thăng chức Thị giảng học sỹ, Tham biện Nội các sự vụ, niên hiệu Tự Đức 20 (1867) làm Phó chủ khảo Trường thi Hương Nghệ An….

Tiến sĩ Lê Khắc Cẩn không chỉ nổi tiếng quan trường mà cả thơ văn, đặc biệt những áng thơ văn thể hiện lòng yêu nước sâu sắc, ông còn để lại cho đời nhiều tập thơ, điếu văn, văn tế như: Hải Hạnh văn phái; Hải Hạnh thi tập, Miễn Trai văn tập, Hải Hạnh thi văn tập, Biểu tòng chinh… Ông là một vị quan thanh liêm, chính trực, yêu nước, thương dân, thông qua những áng văn, vần thơ, ông bày tỏ nỗi lòng ngưỡng mộ trước quan, quân đất Việt anh dũng, chiến đấu, hy sinh chống lại giặc Pháp xâm lược, để bảo vệ quê hương.

Để tri ân những công lao của nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn, năm 2010, TP. Hải Phòng đã đầu tư xây dựng, tôn tạo công trình đền thờ ông tại xã An Thọ, huyện An Lão (nay là xã An Hưng, TP. Hải Phòng).

Đền thờ Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn là một công trình kiến trúc văn hóa, tín ngưỡng, là không gian để tưởng nhớ, và tri ân vị Song Nguyên Hoàng giáp duy nhất của TP. Hải Phòng trong thời Nguyễn (thế kỷ XIX, XX). Đền thờ có giá trị lịch sử văn hóa, là địa điểm để thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên thành phố đến học tập, trải nghiệm và noi gương, qua đó giáo dục truyền thống lịch sử, truyền thống yêu nước và uống nước nhớ nguồn cho các thế hệ trẻ.

Năm 2024, Đền thờ Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.