Kiến nghị hủy kết quả đấu giá đất sau 17 năm vì nhiều sai phạm

Theo kết luận thanh tra, năm 2009, xuất phát từ chủ trương tạo nguồn thu để xây dựng trụ sở UBND xã Điền Hạ và phục vụ các nhiệm vụ của địa phương, UBND xã Điền Hạ đã đề xuất đấu giá một số khu đất do xã quản lý, trong đó có khu Đồng Tám, thôn Đớn.

Trên cơ sở đề xuất này, UBND huyện Bá Thước (cũ) thành lập các hội đồng xác định giá khởi điểm, hội đồng đấu giá và tổ chức phiên đấu giá vào ngày 18/12/2009.

Kết quả, 12 cá nhân trúng đấu giá 12 lô đất với tổng số tiền hơn 147,5 triệu đồng và đều hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Tuy nhiên, quá trình thanh tra xác định việc tổ chức đấu giá được thực hiện khi chưa đáp ứng các điều kiện bắt buộc theo quy định của pháp luật.

Cụ thể, tại thời điểm tổ chức đấu giá, khu đất Đồng Tám chưa được quy hoạch là đất ở, chưa có kế hoạch sử dụng đất và cũng chưa được lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500. Dù vậy, địa phương vẫn tiến hành phân lô và đưa ra đấu giá.

Đây được xác định là một trong những nguyên nhân khiến đến nay không thể xác định chính xác vị trí pháp lý của từng lô đất trên thực địa.

Bên cạnh đó, thanh tra xác định khu đất đấu giá thực tế là đất do các hộ dân khai hoang, sử dụng ổn định vào sản xuất nông nghiệp từ năm 1985. Mặc dù vậy, trước khi tổ chức đấu giá, UBND xã Điền Hạ và UBND huyện Bá Thước không thực hiện các thủ tục thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng theo quy định.

Sau khi đấu giá thành công, UBND huyện Bá Thước vẫn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ trúng đấu giá mặc dù chưa thu hồi đất của các hộ đang sử dụng. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng không tổ chức bàn giao đất trên thực địa trước khi tham mưu cấp giấy chứng nhận.

Thanh tra còn phát hiện hai trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sai so với sơ đồ đấu giá ban đầu. Theo đó, giấy chứng nhận của hộ ông Hà Văn Hoa và ông Lê Văn Hoạt thể hiện chiều rộng mặt tiền 20 m thay vì 13 m như phương án phân lô đã công bố.

Đáng chú ý, trong suốt giai đoạn 2012-2020, mặc dù Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bá Thước đã xác định nguyên nhân phát sinh khiếu nại là do sai sót trong công tác giải phóng mặt bằng trước khi đấu giá, UBND huyện vẫn không chỉ đạo xử lý dứt điểm vụ việc, khiến tranh chấp kéo dài nhiều năm và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của những người trúng đấu giá.

Đến năm 2016, thay vì giải quyết theo đúng vị trí đã đấu giá, UBND xã Điền Hạ lại giao cho 12 hộ dân một khu đất khác tại khu vực Rừng Luồng và Pàn Sinh. Một hộ dân sau đó đã xây dựng nhà ở ổn định trên diện tích đất được giao, trong khi 11 hộ còn lại sử dụng để sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc giao đất này cũng được xác định không đúng quy định pháp luật, bởi đây không phải vị trí trúng đấu giá.

Theo kết luận thanh tra, sau 17 năm kể từ ngày tổ chức đấu giá, các hộ dân vẫn chưa được bàn giao đúng vị trí đất đã trúng đấu giá. Hiện trạng khu đất Đồng Tám vẫn do các hộ dân khai hoang từ trước năm 1985 quản lý và sử dụng ổn định.

Qua kiểm tra thực địa, cơ quan thanh tra xác định việc chồng ghép sơ đồ đấu giá với hiện trạng sử dụng đất không xác định được chính xác vị trí từng lô đất. Nhiều lô theo sơ đồ đấu giá không tiếp giáp đường giao thông, nằm xen kẽ trong diện tích đất nông nghiệp đang được người dân sử dụng.

Do không có quy hoạch chi tiết được phê duyệt, không xác định được ranh giới và vị trí cụ thể của từng lô đất, cơ quan nhà nước hiện không có căn cứ pháp lý để thực hiện việc bàn giao đất cho các hộ trúng đấu giá. Vì vậy, việc giao đất theo kết quả đấu giá năm 2009 được xác định là không thể thực hiện.

Thanh tra xác định trách nhiệm đối với hàng loạt tập thể, cá nhân liên quan. Trong đó, trách nhiệm tổ chức đấu giá khi chưa đủ điều kiện thuộc UBND huyện Bá Thước, Hội đồng đấu giá quyền sử dụng đất, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, UBND xã Điền Hạ cùng các cá nhân tham mưu thời điểm năm 2009.

Trách nhiệm trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái quy định thuộc UBND huyện Bá Thước và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện giai đoạn 2010-2012.

Đối với việc giao đất sai vị trí năm 2016, trách nhiệm thuộc tập thể lãnh đạo xã Điền Hạ thời kỳ đó gồm Đảng ủy, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ xã; đồng thời UBND huyện Bá Thước chịu trách nhiệm trong công tác chỉ đạo.

Thanh tra cũng xác định trách nhiệm của UBND huyện Bá Thước và UBND xã Điền Hạ trong việc để vụ việc kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người trúng đấu giá.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, cơ quan chức năng kiến nghị UBND xã Điền Quang tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ; đồng thời thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục hủy kết quả đấu giá, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho 12 hộ dân theo đúng thẩm quyền.

Sau khi hủy kết quả đấu giá, địa phương được kiến nghị hoàn trả toàn bộ số tiền trúng đấu giá mà các hộ dân đã nộp vào ngân sách nhà nước và giải quyết các quyền lợi hợp pháp của người trúng đấu giá theo quy định. Đồng thời, xử lý trường hợp hộ dân đã xây dựng nhà ở trên khu đất được giao trái quy định tại khu vực Rừng Luồng.

Đối với Chủ tịch UBND tỉnh, thanh tra kiến nghị chỉ đạo UBND xã Điền Quang nghiêm túc thực hiện các nội dung của kết luận thanh tra; giao cơ quan chuyên môn hướng dẫn việc kiểm điểm trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan, kể cả những trường hợp đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác, nhằm xử lý dứt điểm vụ việc tồn tại kéo dài suốt gần hai thập kỷ.