Khai hội đền Cao An Phụ, tưởng niệm 775 năm ngày mất An Sinh Vương Trần Liễu

An Sinh Vương Trần Liễu sinh năm 1211, là con trưởng của Thượng hoàng Trần Thừa, anh ruột của Trần Cảnh, tức Trần Thái Tông (1218 - 1277), vị vua đầu tiên của Triều Trần. Ông được vua Lý Huệ Tông gả công chúa Thuận Thiên, phong là Phò mã Đô úy, lại cấp đất A Sào, là phần đất hai xã An Đông và An Thái, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình trước, nay là tỉnh Hưng Yên để làm thực ấp.

Năm 1237, triều đình cắt đất các xã An Phụ, An Dưỡng, An Sinh, An Hưng, An Bang (nay thuộc thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh) ban cho ông làm thực ấp và phong tước An Sinh Vương. Ông giúp vua trấn thủ vùng Đông Bắc, xây dựng, kiến thiết vùng biển Hải Đông thành nơi giàu có, mạnh về kinh tế, quốc phòng.

An Sinh Vương Trần Liễu là thân sinh Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn (1228 - 1300). Ông đã dành tâm huyết nuôi dạy con khôn lớn, tìm thầy giỏi rèn luyện con trai trở thành một người trung hiếu, văn võ toàn tài, thống lĩnh quân dân Đại Việt đánh thắng quân xâm lược Nguyên Mông trong cuộc kháng chiến lần thứ hai và lần thứ ba.

Năm Tân Hợi, mùa hạ, tháng 4, niên hiệu Nguyên Phong thứ nhất (1251), An Sinh Vương tạ thế tại phủ đệ An Phụ. Vua Trần Thái Tông truy phong tước Khâm Minh Đại vương, sắc chỉ cho nhân dân lập đền thờ trên núi An Phụ.

Ngày mất của An Sinh Vương Trần Liễu trở thành ngày hội truyền thống của địa phương, được tổ chức từ ngày 26/3-1/4 âm lịch hằng năm. Tưởng niệm ngày mất của An Sinh vương trở thành nguồn gốc của lễ hội truyền thống đền Cao An Phụ từ nhiều thế kỷ qua. Lễ hội phản ánh lịch sử đấu tranh, phát triển của mảnh đất và con người vùng đất Kinh Môn xưa với nhiều nghi lễ, diễn xướng và trò chơi dân gian mang tính đặc trưng của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, trải qua bao thế hệ được tích hợp, lưu truyền và gìn giữ đến ngày nay.

Năm 2022, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh Lễ hội đền Cao An Phụ là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ tưởng niệm diễn ra với các nghi thức truyền thống: diễn văn cung tuyên thân thế sự nghiệp của An Sinh Vương Trần Liễu; gióng trống, thỉnh chiêng; tuyên đọc văn tế; lễ rước bộ; dâng hương tưởng niệm An Sinh Vương Trần Liễu.

Lễ hội đền Cao An Phụ năm 2026, tưởng niệm 775 năm ngày mất An Sinh Vương Trần Liễu nhằm tưởng nhớ, tôn vinh các bậc tiền nhân có công lao trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước, ôn lại truyền thống yêu nước, ý chí độc lập tự cường, lòng tự hào dân tộc và giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn với thế hệ hôm nay.