Kết quả đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban Châu Âu (EC), được xem là yếu tố quan trọng, tác động lớn đến việc gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” đối với ngành khai thác thủy sản của Việt Nam. Ý thức được tầm quan trọng đó, Hà Tĩnh đang bước vào giai đoạn “nước rút” với tinh thần chủ động, trách nhiệm cao nhất, quyết tâm không để xảy ra bất kỳ sai sót hay “khoảng trống” nào trong quản lý nghề cá.
Thực hiện đồng bộ 5 nhóm khuyến nghị của EC
Thực hiện các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy và UBND tỉnh về chống khai thác IUU, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Hà Tĩnh đã kịp thời quán triệt, cụ thể hóa thành các kế hoạch, chương trình hành động sát thực tiễn. Trọng tâm là tập trung thực hiện 5 nhóm khuyến nghị cốt lõi của EC, gồm: hoàn thiện khung pháp lý; quản lý đội tàu; theo dõi, kiểm soát, giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; thực thi pháp luật và xử lý vi phạm.

Trong đó, công tác quản lý đội tàu và chuẩn hóa dữ liệu nghề cá được đặc biệt chú trọng. Ông Nguyễn Trọng Nhật - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản tỉnh nhấn mạnh: “Thông tin tàu cá trên hệ thống VNFishbase đã được rà soát, đối soát và đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID) để định danh chính xác. Việc cập nhật đầy đủ thông tin chủ sở hữu phục vụ hiệu quả công tác kiểm soát tàu ra vào cảng theo từng chuyến biển”.
Hiện nay, 100% trong số 3.900 tàu cá của tỉnh đã được đăng ký trên hệ thống VNFishbase; 100% tàu vùng khơi đã lắp đặt thiết bị VMS, đảm bảo không có tình trạng vi phạm vùng biển nước ngoài.
Dù đã đạt được những kết quả khả quan, Hà Tĩnh xác định tuyệt đối không chủ quan. Tỉnh đã rà soát và lập danh sách 11 tàu cá không đủ điều kiện khai thác, yêu cầu các địa phương quản lý nghiêm ngặt. Tại phường Hải Ninh, công tác này đang được thực hiện quyết liệt.
Ông Vũ Hoàng Xuân Hùng - Phó Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị (UBND phường Hải Ninh) cho biết địa phương đã cắt cử cán bộ thường xuyên giám sát vị trí neo đậu của các tàu này, đồng thời phối hợp lực lượng biên phòng tuần tra liên tục tại các cửa sông, cửa lạch để ngăn chặn mọi ý định ra khơi trái phép.

Bên cạnh đó, công tác quản lý tàu cá đóng mới, cải hoán trái phép cũng được thắt chặt. Mọi trường hợp phát sinh đều được phát hiện sớm và xử lý ngay từ đầu, không để hình thành các tàu cá “3 không” mới (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép), góp phần làm sạch đội tàu của tỉnh.
Số hóa truy xuất nguồn gốc qua hệ thống eCDT
Một trong những bước tiến mới nhất của Hà Tĩnh là việc triển khai hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT). Đây được coi là giải pháp công nghệ mang tính đột phá để đáp ứng yêu cầu khắt khe từ EC.

Ông Thân Quốc Tế - Phó Giám đốc Ban Quản lý các cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh khẳng định: “Đơn vị bảo đảm 100% tàu cá xuất - nhập cảng chỉ định phải thực hiện truy xuất nguồn gốc trên hệ thống eCDT. Chúng tôi kiên quyết không làm thủ tục cho tàu không đủ điều kiện và thực hiện đối soát số liệu ra vào lạch hằng ngày để làm rõ mọi sai lệch”.
Việc “số hóa” này giúp hồ sơ khai thác trở nên minh bạch, dễ dàng tra cứu và đảm bảo tính xác thực cao khi đoàn kiểm tra EC yêu cầu giải trình.

Tính kỷ cương trong quản lý nghề cá tại Hà Tĩnh còn được minh chứng qua kết quả xử lý vi phạm. Từ ngày 1/1/2024 đến 31/12/2025, 100% hồ sơ của 56 tàu cá vi phạm về thiết bị giám sát hành trình (VMS) đã được xử lý dứt điểm. Trong đó, tỉnh đã ban hành quyết định xử phạt hành chính 23 trường hợp với tổng số tiền 747,5 triệu đồng.
Việc xử lý dứt điểm này đã nhận được đánh giá tích cực từ đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường vào đầu tháng 2 vừa qua. Toàn bộ hồ sơ chống khai thác IUU của tỉnh được đánh giá là khép kín, chuẩn chỉnh theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo sẵn sàng cho đợt sát hạch quan trọng sắp tới của EC.
Sẵn sàng cho đợt thanh tra của EC
Tiếp thu chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Phiên họp lần thứ 32 của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương ven biển chủ động chuẩn bị kịch bản làm việc chi tiết.

Theo đó, Hà Tĩnh tập trung bố trí những cán bộ có chuyên môn vững, nắm chắc số liệu thực tế để sẵn sàng giải trình kịp thời trước đoàn thanh tra. Yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo sự đồng bộ tuyệt đối giữa hồ sơ giấy và dữ liệu điện tử trên hệ thống VNFishbase và VMS.
Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Hà Tĩnh đang tiếp tục rà soát, đảm bảo các nội dung liên quan, không để xảy ra bất kỳ “khoảng trống” nào trong quản lý nghề cá. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng các điều kiện phục vụ đợt thanh tra lần thứ 5 của EC không chỉ thể hiện tinh thần chủ động, trách nhiệm của một địa phương ven biển mà còn là hành động thiết thực cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng”, đưa ngành thủy sản Việt Nam phát triển bền vững và minh bạch trên trường quốc tế.