Gỡ vướng giải ngân Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, Đà Nẵng (cũ) có 11/11 xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM), 8 xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 2 xã NTM kiểu mẫu. Có 22/113 thôn đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và 3 thôn đạt NTM thông minh.

Tại Quảng Nam (cũ), 133/186 xã đạt chuẩn NTM, 47 xã đạt NTM nâng cao, 19 xã NTM kiểu mẫu; 333/948 thôn đạt chuẩn NTM kiểu mẫu.

Tính đến 30/6/2025, bình quân tiêu chí đạt chuẩn của tỉnh Quảng Nam là 17,22/19 tiêu chí; Đà Nẵng đạt 19/19 tiêu chí. Trong nhóm các xã đạt chuẩn NTM từ năm 2020 trở về trước, Quảng Nam có 74/105 xã duy trì đủ 19 tiêu chí, không có xã nào bị xem xét thu hồi quyết định công nhận.

Sau khi thực hiện sáp nhập từ ngày 1/7/2025, toàn thành phố có 70 xã xây dựng NTM (không tính phường và đặc khu). Theo hướng dẫn tạm thời của Văn phòng Điều phối NTM Trung ương, có 41/70 xã đạt chuẩn NTM, trong đó 6 xã đạt NTM nâng cao và 3 xã đạt NTM kiểu mẫu.

Về sản phẩm OCOP, thành phố hiện có 552 sản phẩm còn thời hạn, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 96 sản phẩm 4 sao và 454 sản phẩm 3 sao. Bên cạnh đó, 22 điểm du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng đã được công nhận.

Đến nay, thành phố triển khai 17 mô hình thí điểm xã NTM thông minh, 1 mô hình xã thương mại điện tử và 115 mô hình thí điểm thôn NTM thông minh, bảo đảm 100% xã NTM kiểu mẫu có ít nhất một mô hình thông minh. Có 90 mô hình về bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và nước sạch nông thôn được triển khai với tổng kinh phí hơn 40 tỷ đồng; người dân đối ứng trên 10 tỷ đồng.

Về kế hoạch vốn, tổng vốn năm 2025 phân bổ cho Quảng Nam (cũ) là hơn 810 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương hơn 245 tỷ đồng, ngân sách địa phương gần 565 tỷ đồng. Đến nay, đã giải ngân gần 470 tỷ đồng, đạt khoảng 58%.

Đối với Đà Nẵng (cũ), đến ngày 25-11-2025, vốn đầu tư giải ngân đạt hơn 108 tỷ đồng, tương đương 48%.

Theo đánh giá chung, tiến độ giải ngân Chương trình MTQG xây dựng NTM của nhiều địa phương và đơn vị còn thấp; khả năng hoàn thành chỉ tiêu giải ngân năm 2025 gặp nhiều thách thức.

Đáng chú ý, có hơn 30 tỷ đồng nguồn vốn sự nghiệp năm 2025 (bao gồm vốn chuyển từ các năm trước) chưa được phân bổ lại sau sáp nhập. Đây là nguồn vốn được giao cho cấp huyện cũ; sau khi bỏ cấp huyện, các phòng, ban chưa bàn giao về xã, dẫn đến nguồn vốn này đến nay đã hết nhiệm vụ chi và chưa có phương án phân bổ.

Đại diện Sở Tài chính cho biết, quá trình triển khai mô hình chính quyền 2 cấp đã ảnh hưởng đến việc thực hiện công trình, dự án thuộc Chương trình MTQG. Một số dự án phải tạm dừng để rà soát và chờ cấp có thẩm quyền quyết định giao lại kế hoạch vốn hoặc giao chủ đầu tư, khiến khối lượng thực hiện và giải ngân bị chậm.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường nêu thêm các khó khăn như tình trạng trùng lặp địa bàn, phạm vi và đối tượng đầu tư giữa các Chương trình MTQG, khiến việc lồng ghép vốn gặp vướng mắc. Kết quả xây dựng NTM giữa các vùng vẫn còn chênh lệch, đặc biệt giữa đồng bằng và miền núi.

Đối với Quảng Nam (cũ), nguồn vốn đầu tư ngân sách tỉnh giảm gần 30% so với giai đoạn trước; khả năng huy động vốn đối ứng tại các xã và huyện cũ còn khó khăn, phần lớn trông chờ vào khai thác quỹ đất nhưng thủ tục phức tạp và tiến độ chậm.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Trần Nam Hưng yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương rà soát, xây dựng các kế hoạch cần thiết để chủ động triển khai khi Trung ương ban hành hướng dẫn mới. Ông đề nghị các xã tổng hợp số liệu liên quan nguồn vốn cấp huyện đã phân bổ trước đây, gửi Sở Tài chính để làm căn cứ phân bổ vốn trung hạn năm 2026; đồng thời giao Sở Tài chính làm việc với các bộ, ngành nhằm phân bổ nguồn vốn Chương trình NTM năm 2026.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng nhấn mạnh: “Năm 2025 là năm cuối thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025. Các đơn vị liên quan cần tập trung, quyết liệt, phấn đấu giải ngân 100% vốn kế hoạch, đồng thời giữ vững chất lượng các tiêu chí đã đạt, xây dựng nông thôn mới bảo đảm thực chất, không chạy theo thành tích”.