Gỡ “nút thắt” liên thông giữa giáo dục nghề nghiệp - đại học

Tham dự tọa đàm có lãnh đạo, cán bộ Vụ Giáo dục đại học, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT), cùng đại diện các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Thị Thu Thủy cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, học tập suốt đời đang trở thành xu thế tất yếu. Thị trường lao động thay đổi nhanh chóng đòi hỏi người học phải thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ, sẵn sàng đào tạo lại và chuyển đổi nghề nghiệp để thích ứng với yêu cầu mới.

Tuy nhiên, cơ chế đào tạo liên thông hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp sự dịch chuyển của thị trường lao động cũng như nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của người học. Trong khi đó, năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp, tạo nền tảng pháp lý mới cho đổi mới hệ thống giáo dục và đào tạo.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm thể chế hóa các quy định pháp luật mới, đồng thời khắc phục những bất cập trong cơ chế liên thông hiện hành. Mục tiêu xuyên suốt là tạo điều kiện để người học có cơ hội học tập linh hoạt, học tập suốt đời và thích ứng với thay đổi của thị trường lao động nhưng vẫn bảo đảm chất lượng đào tạo, trong đó mọi kết quả học tập được công nhận phải tương thích với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.

Đại diện Vụ Giáo dục đại học cho biết, dự thảo hướng tới xây dựng cơ chế liên thông hiện đại, linh hoạt, lấy người học làm trung tâm, đồng thời tăng cường bảo đảm chất lượng, trách nhiệm giải trình và khả năng công nhận kết quả học tập giữa các trình độ đào tạo.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là thiết lập cơ chế liên thông mở và đa chiều. Theo đó, liên thông không chỉ thực hiện theo chiều từ thấp lên cao mà còn cho phép liên thông ngược, đáp ứng nhu cầu học tập, chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao kỹ năng của người học.

Dự thảo cũng tăng cường cơ chế công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ trên cơ sở chuẩn đầu ra, nội dung chương trình đào tạo và năng lực đã tích lũy; không yêu cầu người học học lại các nội dung đã được đánh giá đạt chuẩn đầu ra hoặc có năng lực tương đương. Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm trùng lặp trong học tập, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình học tập suốt đời.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép cơ sở giáo dục xem xét công nhận kết quả học tập đã tích lũy, năng lực nghề nghiệp, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp và các kết quả đánh giá năng lực có minh chứng phù hợp. Đối với các ngành STEM, kỹ thuật, công nghệ và ngành trọng điểm quốc gia, dự thảo tạo điều kiện để áp dụng cơ chế linh hoạt hơn trong tuyển sinh, công nhận kết quả học tập và xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp với năng lực người học.

Bên cạnh mở rộng cơ chế liên thông, dự thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chất lượng đào tạo. Theo đó, hoạt động đào tạo liên thông phải được thực hiện trong hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong của cơ sở giáo dục và gắn với kiểm định chất lượng chương trình đào tạo theo quy định của pháp luật. Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm công khai quy định nội bộ, lưu trữ minh chứng, bảo đảm khả năng kiểm chứng và thực hiện trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo liên thông.

Dự thảo đồng thời bổ sung nhiều quy định nhằm bảo vệ quyền lợi người học như công khai thời hạn xử lý hồ sơ công nhận kết quả học tập, thiết lập cơ chế rà soát kết quả công nhận và chuyển đổi tín chỉ, cho phép áp dụng quy định có lợi hơn cho người học trong giai đoạn chuyển tiếp nếu vẫn bảo đảm chuẩn đầu ra và chất lượng đào tạo.

Tại tọa đàm, đại diện các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp và các bên liên quan đã tham gia góp ý, thảo luận nhằm hoàn thiện dự thảo Thông tư theo hướng tăng cường tính khả thi, thúc đẩy liên thông và học tập suốt đời, đồng thời bảo đảm chất lượng đào tạo và giá trị văn bằng.

Bộ GD&ĐT cho biết sẽ tiếp tục tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo Thông tư trước khi ban hành theo quy định.