Giữ vững trận địa công lý trong Quân đội: 80 năm bản lĩnh Tòa án quân sự Trung ương

Nhân dịp bước sang năm mới 2026, đồng chí Trung tướng Dương Văn Thăng, Phó Chánh án TANDTC - Chánh án TAQS Trung ương đã chia sẻ với PV Báo Công lý những dấu ấn, thách thức và định hướng chiến lược của TAQS trong giai đoạn mới.

PV: Thưa Chánh án, năm 2025 đánh dấu 80 năm hình thành và phát triển của ngành Tòa án nói chung cũng như Tòa án Quân sự nói riêng. Xin ông cho biết những dấu ấn lịch sử nổi bật nhất của TAQS trong suốt chặng đường ấy?

Chánh án Dương Văn Thăng: Trải qua 80 năm, hệ thống Tòa án Quân sự đã đi cùng lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam, từ những ngày đầu kháng chiến gian nan cho đến thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong hòa bình. Một trong những dấu ấn lớn nhất chính là việc TAQS luôn đặt kỷ luật Quân đội lên hàng đầu, giữ vững tính nghiêm minh nhưng cũng rất nhân văn, góp phần củng cố ý chí chiến đấu và tinh thần cách mạng của cán bộ, chiến sĩ.

Trong hai cuộc kháng chiến, những phiên tòa quân sự được tổ chức ngay tại chiến trường, giữa rừng núi, trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, nhưng vẫn bảo đảm quy trình, thủ tục, kịp thời phục vụ nhiệm vụ chính trị lớn của đất nước trong giai đoạn chiến tranh, thể hiện rõ bản lĩnh và trí tuệ của cán bộ Tòa án quân sự.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập, TAQS tiếp tục khẳng định vị trí bằng việc xử lý các tội phạm đặc thù như buôn lậu qua biên giới, vi phạm an ninh quốc phòng, tội phạm kinh tế, góp phần bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Có thể nói, 80 năm qua, hệ thống TAQS đã hình thành một truyền thống rất đáng tự hào: Kiên định, bản lĩnh, chính quy, liêm chính và tuyệt đối trung thành với Tổ quốc và nhân dân.

PV: Thưa Chánh án, trong bối cảnh nhiệm vụ quốc phòng - an ninh có nhiều thách thức mới, vai trò của TAQS trong giữ nghiêm kỷ luật Quân đội được thể hiện như thế nào?

Chánh án Dương Văn Thăng: Ngày nay, sự phát triển nhanh của công nghệ và xã hội đặt ra vấn đề bảo vệ chủ quyền, phòng chống tội phạm trên không gian mạng, nhiều lĩnh vực kinh tế tài chính phức tạp, đưa ra nhiều thách thức cho công tác xét xử trong Quân đội. Vai trò của TAQS vì vậy càng quan trọng hơn, không chỉ xử lý nghiêm minh, mà còn phải góp phần phòng ngừa và củng cố vững chắc môi trường Quân đội kỷ luật, chính quy.

Chúng tôi đặc biệt chú trọng các vụ án tham nhũng, tiêu cực, vi phạm quy tắc quân nhân, vi phạm quy định bảo mật thông tin, các vụ án liên quan đến công nghệ cao và tội phạm có yếu tố nước ngoài. Trong từng vụ án, TAQS luôn thấm nhuần quan điểm “xét xử để xây dựng quân đội”, nghĩa là xử đúng - xử trúng - không được phép bỏ lọt tội phạm để hướng tới mục tiêu cao nhất là giữ vững kỷ cương, đồng thời giáo dục cán bộ, chiến sĩ nâng cao ý thức, trách nhiệm, tinh thần tuân thủ pháp luật, kỷ luật danh dự quân nhân.

PV: Thưa Chánh án, chuyển đổi số và cải cách tư pháp đang là trọng tâm của toàn ngành Tòa án, TAQS tiếp cận nội dung này như thế nào thưa ông?

Chánh án Dương Văn Thăng: Cải cách tư pháp và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là cơ hội để TAQS nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ tạo bước chuyển biến về chất trong công tác quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ. Trong quân đội, đặc thù hoạt động đòi hỏi ứng dụng công nghệ phải đi đôi với bảo đảm bí mật quân sự - quốc phòng. Vì vậy, chúng tôi triển khai chuyển đổi số theo hướng tập trung, có kiểm soát và từng bước chuẩn hóa các quy trình tố tụng.

TAQS đã triển khai hồ sơ điện tử trong nội bộ quân đội, áp dụng các giải pháp quản lý án trực tuyến, đồng thời tăng cường đào tạo đội ngũ Thẩm phán về công nghệ và an ninh mạng. Một điểm đáng chú ý là chúng tôi đang xây dựng mô hình “phòng xét xử quân sự điện tử”, phù hợp với yêu cầu tác chiến hiện đại, giúp rút ngắn thời gian xử lý vụ án mà vẫn bảo đảm nghiêm ngặt yếu tố bí mật. Tất cả nhằm hướng đến hình ảnh một Tòa án quân sự vừa hiện đại, vừa giữ vững bản sắc quân đội cách mạng.

PV: Chánh án có thể chia sẻ tầm nhìn của TAQS trong giai đoạn 2026 - 2030?

Chánh án Dương Văn Thăng: Mục tiêu lớn nhất của chúng tôi là xây dựng hệ thống TAQS tinh nhuệ, chuyên sâu, hiện đại, làm nòng cốt trong bảo đảm kỷ luật Quân đội và góp phần vào sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. TAQS sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán quân đội, tăng cường hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tư pháp tham gia sâu hơn vào các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc.

Chúng tôi cũng hướng tới việc hoàn thiện mô hình Tòa án quân sự số, phát huy sự chủ động trong phòng ngừa tội phạm, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tư pháp quân đội và dân sự. Trên hết, TAQS sẽ giữ vững giá trị cốt lõi đã được hun đúc suốt 80 năm: Kiên định - liêm chính - bản lĩnh - nhân văn, xứng đáng với niềm tin của Quân đội và Nhân dân.

PV: Xin cảm ơn Chánh án!