Những chuyến xuống bản của cán bộ Biên phòng ở miền Tây Nghệ An giờ đây không chỉ có tiếng bước chân tuần tra hay những buổi tuyên truyền pháp luật quen thuộc. Trong ba lô của các anh còn có thêm những tấm mã QR, điện thoại thông minh và cả sự kiên nhẫn để hướng dẫn đồng bào từng thao tác nhỏ.
Giữa đại ngàn biên cương, nơi nhiều người già vẫn chưa quen với công nghệ, một “lá chắn số” đang dần hình thành từ sự gần dân, sát dân của những người lính quân hàm xanh và sự đồng lòng của bà con bản làng.
Những chuyến xuống bản đặc biệt
Buổi chiều ở bản Mường Pẹt, xã Thông Thụ, khi cái nắng vùng biên đã dịu bớt, nhà văn hóa bản lại rộn ràng tiếng nói cười. Bên cạnh câu chuyện mùa màng, chăn nuôi, bà con còn chăm chú nhìn những người lính quân hàm xanh đang kiên nhẫn hướng dẫn cách sử dụng điện thoại thông minh.
Trên tay mỗi cán bộ là những tấm bảng in mã QR cùng chiếc điện thoại đã mở sẵn phần mềm tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm. Có người thao tác thành thạo, nhưng cũng có những cụ già lần đầu tiếp cận hình thức này nên không khỏi bỡ ngỡ.


Thiếu tá Lê Văn H., cán bộ Đồn Biên phòng Thông Thụ, nhẹ nhàng cầm tay một cụ ông ngoài 70 tuổi, chậm rãi hướng dẫn từng thao tác quét mã. Khi màn hình hiện lên mục tiếp nhận thông tin, cụ ông nở nụ cười hiền hậu: “Giờ muốn báo cho bộ đội chuyện gì cũng tiện rồi, không phải đi xa như trước nữa”.
Những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy lại đang mở ra cách làm mới trong công tác bảo đảm an ninh trật tự ở vùng biên. Không còn chờ người dân tìm đến đồn, cán bộ biên phòng chủ động mang công nghệ đến tận bản làng, tận từng mái nhà.
Những ngày này, hình ảnh người lính quân hàm xanh mang theo điện thoại, mã QR đã trở nên quen thuộc với đồng bào vùng cao. Sau mỗi buổi tuyên truyền, nhiều người dân đã biết lưu số đường dây nóng, biết cách truy cập hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo để kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh trên địa bàn.
Kết nối lòng dân bằng công nghệ
Ở bản Tặng Phăn, xã Na Ngoi, trời đã nhá nhem tối nhưng nhà văn hóa vẫn sáng đèn. Đông đảo bà con đến tham gia buổi sinh hoạt cộng đồng do cán bộ Đồn Biên phòng Na Ngoi phối hợp với địa phương tổ chức.
Sau khi phổ biến các quy định pháp luật, cán bộ đơn vị dành nhiều thời gian giới thiệu “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm”. Với nhiều người dân, đây là khái niệm hoàn toàn mới.
Điều đặc biệt là những nội dung tuyên truyền khô khan đã được các anh truyền tải bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu, thậm chí bằng cả tiếng địa phương. Nhờ đó, đồng bào dân tộc thiểu số không còn cảm thấy công nghệ là điều gì quá xa lạ.
Già làng Lầu Bá Chia chia sẻ, trước đây nếu phát hiện người lạ có biểu hiện bất thường hay những vụ việc phức tạp, bà con thường phải tìm cách báo trực tiếp cho bộ đội. Giờ đây, chỉ cần một cuộc gọi hoặc vài thao tác trên điện thoại, thông tin đã được chuyển tới lực lượng chức năng.

Không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin, những người lính Biên phòng còn tranh thủ phổ biến phương thức, thủ đoạn hoạt động của các loại tội phạm; cảnh báo lừa đảo trên không gian mạng, mua bán người, vận chuyển ma túy qua biên giới…
Sự gần gũi, tận tình của các anh đã từng bước thay đổi nhận thức của người dân. Từ chỗ e dè, nhiều người đã mạnh dạn phối hợp với lực lượng chức năng, chủ động cung cấp những thông tin quan trọng phục vụ công tác bảo đảm an ninh trật tự.
“Mỗi người dân hiểu pháp luật, biết sử dụng công nghệ thì sẽ trở thành một cánh tay nối dài của lực lượng Biên phòng trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới”, một cán bộ Đồn Biên phòng Na Ngoi chia sẻ.
Xây thế trận an ninh từ lòng dân
Tại Đồn Biên phòng Ngọc Lâm, tổ chuyển đổi số của đơn vị vẫn duy trì hiệu quả đường dây nóng và hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm.
Song song với việc hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục trên cổng dịch vụ công trực tuyến, cán bộ, chiến sĩ đơn vị còn thường xuyên xuống địa bàn, đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống các loại tội phạm trong những đợt cao điểm.
Ở xã Tam Quang, hình ảnh những người lính quân hàm xanh đến từng hộ dân để hướng dẫn cài đặt ứng dụng, giải đáp các thủ tục trực tuyến đã trở thành chuyện quen thuộc.
Không có những bài giảng khô cứng hay thuật ngữ công nghệ khó hiểu, các anh chọn cách nói mộc mạc, giản dị, phù hợp với từng đối tượng. Người cao tuổi được hướng dẫn từng bước. Thanh niên trong bản được khuyến khích trở thành những “hạt nhân số”, hỗ trợ gia đình và cộng đồng tiếp cận công nghệ.
Điều đáng quý hơn cả là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Từ chỗ thụ động, trông chờ vào lực lượng chức năng, giờ đây nhiều người đã chủ động tham gia bảo vệ an ninh trật tự ngay từ cơ sở.
Giữa đại ngàn miền Tây xứ Nghệ, những tấm mã QR được dán ở nhà văn hóa bản, những số điện thoại đường dây nóng được lưu trong danh bạ của bà con, hay những tin báo được gửi đi từ chiếc điện thoại thông minh… đang âm thầm tạo nên một mạng lưới kết nối đặc biệt giữa quân với dân.


Chuyển đổi số ở vùng biên vì thế không bắt đầu từ những công nghệ hiện đại hay những khái niệm xa vời. Nó được bắt đầu từ những chuyến xuống bản không quản nắng mưa của những người lính quân hàm xanh; từ sự kiên nhẫn cầm tay chỉ việc cho từng cụ già chưa quen với điện thoại thông minh; từ niềm tin của đồng bào dành cho Bộ đội Biên phòng.
Từ những điều giản dị ấy, những “hạt mầm số” đang bén rễ nơi biên cương Tổ quốc, góp phần xây dựng thế trận biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.
Bởi hơn ai hết, những người lính nơi tuyến đầu hiểu rằng, giữ vững bình yên biên giới không chỉ bằng những bước chân tuần tra, mà còn bằng sự đồng lòng của Nhân dân - những “cột mốc sống” giữa đại ngàn, đang từng ngày cùng lực lượng Biên phòng viết tiếp câu chuyện giữ đất, giữ bản trong thời đại số.