Đưa thầy cô giáo đến nơi cột mốc kể chuyện lịch sử

Đến nơi lịch sử hiện diện

Hơn 300 cán bộ quản lý, giáo viên THCS trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có một chương trình tập huấn ý nghĩa tại biên giới. Ngày 18 và 19/8, tại phường Móng Cái 2, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh phối hợp với UBND phường Móng Cái 2 tổ chức hội nghị tập huấn “Thực hành lịch sử tại biên giới”.

Tại đây, giáo viên được bổ sung kiến thức về lịch sử, địa lý, văn hóa và những vấn đề liên quan đến biên giới, chủ quyền quốc gia. Ông Nguyễn Ngọc Thạch, Phó Chủ tịch UBND phường Móng Cái 2, trực tiếp giới thiệu về quá trình hình thành, phát triển của Móng Cái; những đặc trưng của vùng đất biên cương và ý nghĩa của công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Các cán bộ, giáo viên đến Di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và tham quan khu vực Cửa khẩu quốc tế Bắc Luân. Tại những địa chỉ này, kiến thức không còn chỉ được tiếp nhận qua tài liệu. Giáo viên được trực tiếp quan sát không gian lịch sử, tìm hiểu về vùng đất biên cương và ghi nhận những tư liệu có thể sử dụng trong quá trình giảng dạy.

Một địa danh, một câu chuyện hay một dấu tích cụ thể, khi được đặt đúng vào bài học, có thể giúp học sinh hình dung rõ hơn về những điều các em vốn chỉ biết qua sách giáo khoa.

Đây cũng là mục tiêu của việc tổ chức tập huấn theo hướng thực hành: giúp đội ngũ giáo viên có thêm kiến thức và chất liệu thực tế để đổi mới phương pháp dạy học lịch sử, tăng cường trải nghiệm, khuyến khích học sinh chủ động tìm hiểu và vận dụng kiến thức.

Khi biên giới trở thành lớp học

Cách giới thiệu bài học bước ra từ thực tế trước đó đã được triển khai tại nhiều đơn vị biên phòng trên địa bàn Quảng Ninh.

Tại Đồn Biên phòng Pò Hèn, các hoạt động về nguồn, dâng hương tại Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn được gắn với tuyên truyền về chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia cho đoàn viên, học sinh, sinh viên.

Tại các Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Trà Cổ, Pò Hèn hay Đồn Biên phòng cửa khẩu Hoành Mô, những buổi học, hoạt động trải nghiệm được tổ chức ngay tại địa bàn biên giới.

Thay vì chỉ nghe về chủ quyền lãnh thổ, học sinh có thể tận mắt nhìn thấy những dấu mốc, tìm hiểu về địa bàn, nghe người lính kể chuyện và biết thêm về công việc thầm lặng của những người đang làm nhiệm vụ nơi phên giậu Tổ quốc.

Tại Đồn Biên phòng cửa khẩu Hoành Mô, từ đầu năm 2026, đơn vị đã tổ chức 5 “Lớp học biên cương”, thu hút gần 800 lượt đoàn viên, thanh niên và học sinh tham gia.

Những buổi học như vậy giúp các em hiểu thêm về truyền thống của đơn vị, hệ thống mốc quốc giới và nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Quan trọng hơn, những khái niệm vốn khá trừu tượng như chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia hay trách nhiệm công dân được đặt trong một không gian cụ thể. Đó là điểm gặp giữa giáo dục lịch sử và trải nghiệm thực tế.

Với giáo viên, việc trực tiếp đến những địa chỉ này cũng có ý nghĩa riêng. Muốn đưa một câu chuyện địa phương vào bài giảng, trước hết người dạy cần hiểu câu chuyện ấy, biết địa danh ấy và có những tư liệu đủ gần gũi để kể lại cho học sinh.

Vì vậy, chương trình “Thực hành lịch sử tại biên giới” của Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh không chỉ là một hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ. Đây còn là cách khai thác chính những giá trị lịch sử, văn hóa và địa lý của địa phương phục vụ giáo dục.

Quảng Ninh có đường biên giới trên bộ, trên biển, nhiều di tích gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước. Những địa danh ấy, nếu được đưa vào bài học đúng cách, có thể trở thành nguồn tư liệu trực quan, gần gũi với học sinh.

Lịch sử hiện diện ngay trên mảnh đất các em đang sống, trong những địa danh các em có thể đến, những con người các em có thể gặp và những giá trị mà mỗi thế hệ đều có trách nhiệm gìn giữ.

Từ việc bồi dưỡng giáo viên, cách làm ấy đang mở thêm một hướng để những bài học về quê hương, đất nước, chủ quyền và trách nhiệm công dân đến với học sinh tự nhiên hơn.