“Đồng vọng” khơi dậy giá trị di sản, bồi đắp niềm tự hào dân tộc

Sáng 27/1, Bảo tàng Lịch sử TP.HCM phối hợp cùng Bảo tàng Gốm thời Dựng nước và các đơn vị liên quan tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề mang tên “Đồng vọng”, mở ra không gian khám phá sâu sắc về nền văn hóa Đông Sơn.

Triển lãm giới thiệu hơn 150 hiện vật tiêu biểu, phản ánh sinh động đời sống cư dân nông nghiệp lúa nước xưa thông qua các công cụ lao động như rìu, lưỡi cày, đồ đựng…

Phần lớn hiện vật được chế tác bằng đồng với nhiều cải tiến về cấu tạo, cho thấy trình độ kỹ thuật cao và tư duy sáng tạo của người xưa trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng.

Song song đó, bộ sưu tập gốm Đông Sơn cũng gây ấn tượng với các hiện vật như bát, bình, chậu, dấu in hoa văn… thuộc các giai đoạn Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun và Hoa Lộc.

Mỗi thời kỳ mang dấu ấn riêng về kiểu dáng và họa tiết, góp phần phản ánh sự kế tiếp liên tục cũng như sự phong phú của gốm thời dựng nước.

Không gian trưng bày còn khắc họa vẻ đẹp con người Đông Sơn qua các loại trang sức như vòng tay, khuyên tai, trâm cài tóc, hạt chuỗi…

Những hiện vật này phản ánh đời sống tinh thần, quan niệm thẩm mỹ và cấu trúc xã hội, đồng thời cung cấp nguồn tư liệu quý để hiểu rõ hơn bản sắc văn hóa của cư dân Việt cổ trong thời đại kim khí.

Một điểm nhấn đặc biệt là trống đồng – biểu tượng tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn. Không chỉ đóng vai trò nhạc khí trong sinh hoạt cộng đồng, trống đồng còn là vật tượng trưng cho quyền lực của thủ lĩnh. Thông qua hệ thống hoa văn phong phú, trống đồng phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và bản sắc văn hóa của cư dân Việt cổ.

Bên cạnh đó, trưng bày cũng giới thiệu hai nhóm vũ khí chính của cư dân Đông Sơn: vũ khí đánh gần như dao găm, rìu chiến và vũ khí đánh xa như mũi giáo, mũi lao, mũi tên.

Các hiện vật này không chỉ cho thấy trình độ luyện kim phát triển mà còn phản ánh bối cảnh xã hội có sự phân hóa trong giai đoạn lịch sử này.

Theo TS Hoàng Anh Tuấn - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, văn hóa Đông Sơn với trung tâm phân bố ở lưu vực sông Hồng và vùng Bắc Bộ từ lâu đã được xác lập là một trong những đỉnh cao của văn minh kim khí Đông Nam Á.

Đồng không chỉ là vật liệu kỹ thuật mà còn là phương tiện biểu đạt tư duy thẩm mỹ, tín ngưỡng, quyền lực và tổ chức xã hội của cư dân cổ. Trong văn hóa Đông Sơn, “đồng” mang tiếng nói, nhịp điệu và ký ức riêng – những “tiếng vọng” vượt qua hàng nghìn năm để đến với hôm nay.

Trưng bày "Đồng vọng" chính là cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, là âm vang của kim loại thiêng từng làm nên một thời đại rực rỡ trong lịch sử văn hóa Việt Nam – thời đại Đông Sơn.

Qua đó, góp phần tôn vinh những giá trị bền vững của di sản, khơi dậy niềm tự hào lịch sử, ý thức bảo tồn và lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc trong cộng đồng.

Trưng bày mở cửa phục vụ công chúng từ ngày 27/1 - 31/3/2026 tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM (số 02 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn, TP.HCM).