Doanh nghiệp khó tiếp cận vốn, còn phải gánh chi phí chờ đợi
Đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, doanh nghiệp không chỉ gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn mà còn phải gánh thêm chi phí chờ đợi, chi phí tuân thủ do những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, chiều 30/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công.
Hoàn thiện chính sách, đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp
Đánh giá tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2026, đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) ghi nhận nhiều kết quả tích cực, trong đó GDP tăng 9,01%, kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Tuy nhiên, theo đại biểu, khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường còn cao; hoạt động xuất nhập khẩu phụ thuộc lớn vào khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi các đầu tàu kinh tế chịu nhiều áp lực về hạ tầng và môi trường.
Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, nhất là các văn bản hướng dẫn thi hành, nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, loại bỏ các điều kiện kinh doanh chồng chéo, mâu thuẫn.
Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách theo hướng thực chất, minh bạch; rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ ở tất cả các khâu, các cấp; tạo điều kiện bình đẳng để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực thiết yếu như đất đai, khoa học, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và cơ hội mở rộng thị trường.
Bàn về giải pháp huy động nguồn vốn phục vụ tăng trưởng dài hạn, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Trong khi gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng thì một nửa dư nợ tín dụng lại là các khoản vay trung và dài hạn.
Để đa dạng hóa kênh dẫn vốn và huy động hiệu quả nguồn lực trong nước, đại biểu đề xuất ba nhóm giải pháp.
Thứ nhất, cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền. Theo đó, cần cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cho phép ngân hàng sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, xuất nhập khẩu để đánh giá năng lực tài chính và khả năng trả nợ của doanh nghiệp, thay vì chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp là đất đai.
Thứ hai, giữ vốn chủ sở hữu trong nước. Đại biểu đề nghị sớm ban hành cơ chế để các công ty holding tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội có thể đầu tư thuận lợi vào trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về Việt Nam với chi phí thuế hợp lý; đồng thời đưa Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia vào hoạt động thực chất.
Thứ ba, kết nối nguồn tiết kiệm trong dân cư với nhu cầu vốn của doanh nghiệp thông qua phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung chỉ tiêu theo dõi quy mô trái phiếu doanh nghiệp trên GDP để có cơ sở đánh giá sự phát triển của thị trường vốn.
Khơi thông tín dụng, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý
Đề cập đến bài toán vốn cho doanh nghiệp, đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị nâng cao hiệu quả phân bổ tín dụng, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Dẫn số liệu tại Báo cáo thẩm tra, đại biểu cho biết lãi suất bình quân các khoản vay mới khoảng 9,12%/năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Tăng trưởng tín dụng 9 tháng đạt 11,7%, cao hơn mức tăng 10,7% của huy động vốn. Tỷ lệ tín dụng/GDP ước khoảng 155%, cho thấy nền kinh tế đang phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến tăng trưởng tín dụng, đồng thời đánh giá thực chất chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. Cần làm rõ nguồn vốn tín dụng tăng thêm được phân bổ vào những lĩnh vực nào, góp phần nâng cao năng lực sản xuất ra sao và có hình thành dòng tiền để trả nợ hay không.
Theo đại biểu, tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn có thể dựa vào vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải đến từ những dự án tạo ra sản phẩm, nâng cao năng suất và hình thành dòng tiền thực.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai giải pháp thiết thực hơn, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn. Trong đó, cần mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng, xem xét dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng khi thẩm định cho vay. Đồng thời, cần thực hiện thanh toán đúng hạn các khoản hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT), không để thời gian hoàn thuế kéo dài, gây ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp.
Đại biểu Trần Quốc Tuấn cho rằng, doanh nghiệp vốn đã gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, nếu tiếp tục phải chờ đợi do thủ tục kéo dài, cách áp dụng pháp luật thiếu thống nhất thì chi phí phát sinh càng lớn. Thực tế, nhiều doanh nghiệp đang phải gánh chịu chi phí chờ đợi, chi phí tuân thủ do vướng mắc trong quá trình thực hiện quy định pháp luật.
Từ đó, đại biểu đề nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục quan tâm tháo gỡ những bất cập trong tổ chức thực thi pháp luật, bảo đảm quy định được hướng dẫn và áp dụng thống nhất, kịp thời. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để giảm chi phí cho doanh nghiệp, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
