Đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá

Theo đại diện Bộ Y tế, dù công tác phòng, chống tác hại thuốc lá thời gian qua đã đạt được một số kết quả tích cực, song người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn dễ dàng tiếp cận các sản phẩm thuốc lá. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt kiểm soát mạng lưới phân phối, bán lẻ nhằm giảm nguồn cung và hạn chế khả năng tiếp cận của giới trẻ.

Trong năm 2026, Bộ Y tế sẽ sửa đổi và trình Chính phủ, Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trong đó, cơ quan soạn thảo đề xuất hai nhóm chính sách lớn gồm: cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các loại thuốc lá mới khác; đồng thời cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Đáng chú ý, Bộ Y tế cũng kiến nghị Chính phủ xem xét đưa quy định “cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá” vào dự án luật lần này hoặc áp dụng theo lộ trình phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội. Theo cơ quan soạn thảo, giải pháp này nhằm giảm tỷ lệ nghiện nicotine trong giới trẻ, hạn chế hút thuốc thụ động và tiến tới hình thành thế hệ công dân không sử dụng thuốc lá.

Theo Bộ Y tế, hút thuốc lá hiện gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, bao gồm chi phí y tế, mất năng suất lao động, tử vong sớm và các chi phí môi trường liên quan.

Đáng lo ngại, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh đang gia tăng nhanh chóng. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh từ 13–17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã tăng lên 8,1%.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, đây không chỉ là xu hướng tiêu dùng mới mà còn phản ánh nguy cơ nghiện nicotine đang ngày càng trẻ hóa, len lỏi vào trường học và đời sống thanh thiếu niên.

Bộ Y tế khẳng định, dù dưới bất kỳ hình thức nào, các sản phẩm thuốc lá và nicotine đều gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe. Thuốc lá là nguyên nhân dẫn tới nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cùng nhiều vấn đề sức khỏe khác. Không chỉ ảnh hưởng tới người hút, khói thuốc còn tác động tiêu cực tới những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Theo cơ quan soạn thảo, các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện không chỉ mang ý nghĩa y tế mà còn là giải pháp phát triển bền vững, góp phần bảo vệ nguồn nhân lực và tương lai đất nước. Mỗi biện pháp kiểm soát thuốc lá hiệu quả sẽ giúp giảm gánh nặng bệnh tật, tiết kiệm chi phí y tế, nâng cao chất lượng sống và năng suất lao động xã hội.

Hiện Bộ Y tế đang trình Chính phủ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo kế hoạch, dự án luật sẽ được hoàn thiện và gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 31/7/2026 để trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.