Tin địa phương

Đà Nẵng tăng quyền tự chủ tài chính cho xã, phường trong giai đoạn chuyển tiếp

Trâm Trần • 23/12/2025 - 16:08

Phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, tạo dư địa phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại đơn vị hành chính.

Năm 2026, TP. Đà Nẵng tiếp tục thực hiện cơ chế ổn định ngân sách theo giai đoạn 2022-2025. Các quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ điều tiết ngân sách cơ bản kế thừa giai đoạn trước.

Trên cơ sở Nghị quyết 18/NQ-HĐND ban hành sau sắp xếp đơn vị hành chính, việc phân cấp ngân sách và giao dự toán đã giúp bộ máy vận hành tương đối thông suốt, bảo đảm chi cho con người và an sinh xã hội. Thành phố đồng thời bổ sung kinh phí có mục tiêu cho cấp xã, phường, ưu tiên giáo dục và xử lý kịp thời các nhiệm vụ phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp.

Đà Nẵng hoàn thiện phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi để tăng quyền tự chủ cho cơ sở. (Ảnh minh họa).

Tuy vậy, quá trình triển khai bộc lộ không ít vướng mắc. Việc phân cấp ban đầu còn mang tính “sáp nhập cơ học”, chưa gắn chặt giữa nguồn lực và khối lượng nhiệm vụ, khiến cơ sở gặp khó khi tổ chức thực hiện. Giải ngân đầu tư công chậm do lúng túng về mô hình ban quản lý dự án và thủ tục chuyển tiếp; đến đầu tháng 12/2025, tỷ lệ giải ngân vẫn thấp so với yêu cầu. Bên cạnh đó, sự chênh lệch định mức chi giữa các địa phương sau sáp nhập làm phát sinh khó khăn trong lập dự toán ở cấp xã, phường.

Từ thực tiễn này, yêu cầu hoàn thiện cơ chế phân cấp theo hướng tăng quyền tự chủ và trách nhiệm cho xã, phường trở nên cấp thiết. Việc xác định tỷ lệ điều tiết cần dựa trên dữ liệu dự báo khoa học, ưu tiên các sắc thuế bền vững; với nguồn thu lớn từ đất đai, cần cơ chế phân bổ hợp lý để khuyến khích đầu tư hạ tầng, hạn chế cơ chế “xin - cho” nhưng vẫn bảo đảm điều tiết công bằng.

Cùng với đó, xem xét để lại nguồn thu từ phí, lệ phí dịch vụ cho cấp xã, phường nhằm tăng chủ động duy tu hạ tầng, giữ gìn trật tự, vệ sinh môi trường và nuôi dưỡng nguồn thu. Phân cấp nhiệm vụ chi phải tương xứng với thẩm quyền, kèm cơ chế thưởng vượt thu hoặc bổ sung có mục tiêu linh hoạt để kịp thời xử lý các vấn đề dân sinh, thiên tai, dịch bệnh.

Đổi mới nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên theo hướng minh bạch, xóa bỏ chênh lệch bất hợp lý, ưu tiên chi cho con người, giáo dục, y tế và an sinh xã hội là yêu cầu xuyên suốt.

Đối với đầu tư phát triển, cần sớm ban hành quy định phân cấp giai đoạn 2026-2030 phù hợp mô hình chính quyền hai cấp, tăng phân quyền cho xã quản lý các dự án quy mô vừa và nhỏ, hạ tầng thiết yếu, đồng thời tinh gọn và chuyên nghiệp hóa mô hình ban quản lý dự án, gắn với cơ chế tự chủ tài chính.