Cục Di sản vào cuộc việc 2 công trình “lạ” tại lăng Hoàng hậu Từ Dụ

Theo Cục Di sản văn hóa, việc kiểm tra nhằm làm rõ quá trình thực hiện dự án Bảo tồn, tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích lăng mộ Nghi Thiên Chương Hoàng hậu Từ Dụ (thuộc quần thể di tích lăng vua Thiệu Trị), bảo đảm tuân thủ đúng nội dung đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định tại Công văn số 2202/BVHTTDL-DSVH ngày 25/6/2021, cũng như các quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Cục Di sản văn hóa đề nghị Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh, xử lý theo thẩm quyền và báo cáo UBND TP Huế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 9/1/2026.

Dự án tu bổ lăng Hoàng hậu Từ Dụ được triển khai từ năm 2023 bằng nguồn kinh phí xã hội hóa thông qua Quỹ Bảo tồn di sản Huế, với tổng mức đầu tư hơn 6 tỷ đồng. Dự án tập trung tu bổ các hạng mục như trụ biểu, hồ Tân Nguyệt và hệ thống cống đối lưu, sân nền, bậc cấp, cổng, tường thành nội – ngoại và các yếu tố cảnh quan trong khuôn viên di tích.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, dư luận và du khách bày tỏ bức xúc khi phát hiện một công trình mới được xây dựng cố định ngay trước cổng lăng Hoàng hậu Từ Dụ. Công trình mang dáng dấp nhà rường truyền thống, diện tích khoảng 35m², kết cấu gồm 16 cột gỗ, mái lợp ngói liệt, nằm sát khu vực Bửu thành.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế, qua rà soát hồ sơ báo cáo kinh tế – kỹ thuật đã được thẩm định, phê duyệt, không có nội dung nào đề cập đến hạng mục xây dựng cố định “nhà rường” tại vị trí nói trên. Trên cơ sở đó, Sở đã yêu cầu Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế báo cáo, làm rõ các nội dung liên quan.

Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế đã có văn bản báo cáo giải trình. Theo Trung tâm, sau khi dự án tu bổ hoàn thành vào tháng 6/2024, không gian phục vụ việc thờ cúng, lễ bái ngoài trời còn đơn sơ, chịu ảnh hưởng của mưa nắng. Do đó, phía nhà tài trợ bày tỏ nguyện vọng đóng góp kinh phí để dựng một không gian lễ bái trang nghiêm.

Trung tâm cho biết, đã tham khảo các tư liệu lịch sử liên quan đến hình thức nhà Hoàng ốc (Huỳnh ốc) – loại nhà che tạm dùng trong nghi lễ tại các lăng tẩm triều Nguyễn – đồng thời nghiên cứu hiện trạng nền móng, hệ chân đá táng còn nguyên vẹn tại lăng Hoàng hậu Từ Dụ để thực hiện phương án phục dựng.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, công trình là nhà gỗ lắp ghép, đặt trên hệ đá táng có sẵn, không đào xới nền móng, không tác động đến yếu tố gốc của di tích và có thể tháo dỡ, di chuyển khi có yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước.

Ngoài công trình nhà rường không nằm trong hạng mục được trùng tu thì còn có một cổng chào dẫn vào khu di tích lăng mộ vua Thiệu Trị được xây dựng theo kiểu “tam quan” - 3 lối vào cũng không có trong hồ sơ được phê duyệt. Cổng chào này gồm 4 trụ gỗ, dựng trên nền bê tông; bên trên cấu kiện bằng gỗ có chạm khắc và ghi chữ màu vàng “Lăng vua Thiệu Trị”.

Về lý do có thêm cổng gỗ vào lăng Thiệu Trị, trung tâm lý giải rằng công trình nằm ngoài khu vực bảo vệ I, theo hình thức nghi môn truyền thống và treo biển để nhận biết và tạo vẻ trang nghiêm cho khu vực lối vào lăng. Công trình này được nhà hảo tâm tài trợ kinh phí do thực trạng khu vực lối vào không có chỉ dẫn, không có trụ cổng, nhiều người dân và du khách đi qua nhưng không biết là lăng vua Thiệu Trị.

Đơn vị này cũng thừa nhận thiếu sót trong quá trình triển khai và cam kết nghiêm túc rút kinh nghiệm, tăng cường công tác quản lý, giám sát hiện trạng di tích; sẵn sàng phối hợp điều chỉnh hoặc tháo dỡ công trình nếu có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.