“Những lớp phù sa” tái hiện câu chuyện văn hóa Bắc Bộ

Tối 2/9, tại Nhà hát Thực hành Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội phối hợp cùng Công ty TNHH Sáng tạo nghệ thuật CNA giới thiệu “Những lớp phù sa” - dự án nghệ thuật đương đại lấy hình tượng dòng sông Hồng và những lớp phù sa văn hóa để kể câu chuyện về vùng đất, con người và ký ức Bắc Bộ.

Từ một giọt nước rời khỏi mây, bắt đầu hành trình theo dòng sông Hồng, những lớp ký ức về làng quê, phiên chợ, nghề thủ công, tình yêu và lễ hội Bắc Bộ dần được bồi đắp trên sân khấu.

Đó là cách dự án nghệ thuật đương đại “Những lớp phù sa” kể câu chuyện về dòng chảy văn hóa - nơi lịch sử, ký ức, phong tục, tín ngưỡng và nghệ thuật được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Từ dòng sông đến những lớp ký ức

Phù sa được hình thành từ những vật chất nhỏ bé được dòng sông mang theo và bồi đắp qua thời gian. Từ đó, đất đai trở nên màu mỡ, sự sống bén rễ và cộng đồng cư dân hình thành.

“Những lớp phù sa” mượn quy luật ấy làm ẩn dụ cho dòng chảy văn hóa, nơi những giá trị được tích lũy và trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Không gian văn hóa Bắc Bộ trong chương trình được gợi mở qua những hình ảnh gần gũi như làng quê, bến nước, cây đa, con đò, phiên chợ, những làng nghề thủ công truyền thống và những cuộc hẹn hò lứa đôi.

Trong đó, các làng nghề là một phần quan trọng của câu chuyện. Từ gốm, lụa, mây tre đan, sơn mài đến nhiều nghề thủ công khác, mỗi sản phẩm đều gắn với câu chuyện về vùng đất, kỹ nghệ và con người.

Hình tượng chính của tác phẩm là một giọt nước rời khỏi mây và bắt đầu hành trình theo dòng sông Hồng. Giọt nước vừa là nhân vật, vừa là người dẫn chuyện, đưa khán giả đi qua 5 hồi của tác phẩm: Giọt nước - Làng - Chợ - Yêu - Hội.

Qua hành trình của giọt nước, những lát cắt về đời sống, con người và văn hóa Bắc Bộ được kết nối trong một dòng chảy xuyên suốt.

Chất liệu truyền thống trong ngôn ngữ sân khấu đương đại

“Những lớp phù sa” quy tụ ê-kíp sáng tạo hoạt động trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật, trong đó NSND Trần Ly Ly đảm nhiệm vai trò kịch bản và tổng đạo diễn, nhạc sĩ Đặng Tiến Đạt (Đạt Kìm) là đạo diễn âm nhạc.

Cùng với NSƯT Cao Ngọc Ánh trong vai trò chỉ đạo nghệ thuật và nhà thiết kế sân khấu Phùng Nam Thắng, dự án còn có sự tham gia của các nghệ sĩ, biên đạo và chuyên gia trong lĩnh vực sân khấu, visual art, kỹ xảo, âm thanh và trang phục.

Sự chuyển động của hình thể, âm nhạc, ánh sáng và hình ảnh cùng tham gia dẫn dắt câu chuyện. Trong khi đó, âm thanh vòm mở rộng không gian cảm nhận, từ tiếng thiên nhiên, tiếng mái chèo đến nhịp trống hội và những làn điệu dân gian.

Theo định hướng của dự án, hình thức biểu đạt này giúp câu chuyện được cảm nhận trực tiếp qua thị giác và thính giác, đồng thời giảm bớt rào cản ngôn ngữ đối với khán giả quốc tế.

Hướng tới một điểm đến văn hóa mới

Việc đưa “Những lớp phù sa” lên sân khấu cũng nằm trong định hướng mở rộng không gian sáng tạo và biểu diễn của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.

Nhà hát Thực hành được định hướng không chỉ phục vụ công tác đào tạo mà còn trở thành không gian sáng tạo, biểu diễn và kết nối nghệ thuật với công chúng.

Việc tổ chức và hướng tới duy trì chương trình định kỳ tại Nhà hát Thực hành được kỳ vọng góp phần để nhà trường tham gia vào quá trình phát triển các sản phẩm nghệ thuật gắn với văn hóa, di sản và du lịch - một lĩnh vực quan trọng trong công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Với công chúng trong nước, chương trình mang đến một góc nhìn mới về những chất liệu quen thuộc của văn hóa Bắc Bộ. Với du khách quốc tế, hình ảnh dòng sông Hồng, làng nghề, âm nhạc dân gian và nghệ thuật thị giác được kết nối thành một câu chuyện có thể cảm nhận mà không phụ thuộc nhiều vào ngôn ngữ.

Việc lựa chọn ngày 2/9 - Quốc khánh Việt Nam - cho đêm công diễn đầu tiên cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là dịp để câu chuyện về những giá trị góp phần làm nên bản sắc Việt Nam được kể từ những điều bình dị như đất, nước, làng quê, nghề truyền thống, những làn điệu dân gian và ký ức cộng đồng.

Sau đêm ra mắt, chương trình dự kiến duy trì lịch diễn định kỳ vào cuối tuần, từng bước xây dựng cộng đồng khán giả và phát triển thành một dự án nghệ thuật có đời sống lâu dài.

Từ một giọt nước nhỏ bé, một dòng sông được hình thành. Từ những lớp phù sa, đất đai trở nên màu mỡ. Và từ những lớp ký ức được trao truyền, văn hóa tiếp tục được gìn giữ và tiếp nối qua các thế hệ.