Cao Bằng tạo chuyển biến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Từ hỗ trợ sinh kế đến thoát nghèo bền vững

Là tỉnh miền núi, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, Cao Bằng xác định triển khai hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, là giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển ở những địa bàn khó khăn.

Chương trình được triển khai trên toàn tỉnh, trong đó ưu tiên các địa bàn đặc biệt khó khăn, chiếm trên 80% tổng số xã, thôn. Đây cũng là khu vực tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm hơn 94% dân số toàn tỉnh.

Giai đoạn 2021 - 2025, dù chịu tác động của đại dịch COVID-19 và nhiều khó khăn, Cao Bằng vẫn triển khai đồng bộ các chính sách dân tộc. Diện mạo vùng sâu, vùng xa từng bước thay đổi, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện.

Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân toàn tỉnh đạt 4,46%/năm; riêng năm 2025 dự kiến đạt 8%. GRDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 50,73 triệu đồng/năm, tăng 1,4 lần so với năm 2020. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4,24%/năm; hơn 19.000 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở trong chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Tại nhiều xã vùng sâu, những căn nhà tạm bợ được thay thế bằng nhà kiên cố; đường đất được bê tông hóa, giúp người dân đi lại và vận chuyển nông sản thuận lợi hơn. Hệ thống điện, nước sinh hoạt, trạm y tế, trường học tiếp tục được đầu tư với 913 công trình. Hơn 98% dân số toàn tỉnh có bảo hiểm y tế, 88.000 lượt người được thụ hưởng chính sách trợ giúp xã hội.

Không chỉ hỗ trợ về nhà ở và hạ tầng, các chương trình tập trung tạo sinh kế để người dân có điều kiện tự vươn lên. Hơn 46.981 lượt hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo được tham gia các mô hình trồng trọt, chăn nuôi, phát triển dược liệu và nông sản đặc hữu.

Tại xóm Ca Dằm, xã Xuân Trường, anh Phùng Văn Hin cho biết từ năm 2023 gia đình được hỗ trợ giống cây Trúc sào. Đến nay, vườn trúc phát triển tốt, mở ra hướng sản xuất ổn định, góp phần tăng thu nhập.

Theo ông Sùng Văn Chi, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Trường, địa phương chú trọng xác định nhu cầu thực tế của người dân trước khi triển khai hỗ trợ. Tùy điều kiện tự nhiên, xã tổ chức họp dân, lựa chọn cây, con giống phù hợp rồi triển khai đến từng hộ.

“Vừa qua, xã đã thực hiện hỗ trợ bò cái sinh sản, ngô thương phẩm và lợn thương phẩm. Nhờ sự đồng thuận của Nhân dân, các mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực và đang phát triển rất tốt”, ông Chi cho biết.

Ở xóm Thượng Hà, xã Thanh Long, gia đình anh Hoàng Trung Tuần cũng vươn lên thoát nghèo nhờ nguồn vốn hỗ trợ sinh kế. Năm 2021, anh đầu tư nuôi gà, vịt, lợn nái, lợn thương phẩm; sau đó tiếp tục mua máy gặt lúa liên hoàn, máy cày bừa để phục vụ sản xuất và cung cấp dịch vụ cho người dân.

Từ một hộ nghèo thiếu vốn, gia đình anh Tuần nay đã trở thành hộ làm kinh tế giỏi. “Nhờ có nguồn vốn của Nhà nước cho vay để phát triển kinh tế gia đình, nay đời sống của gia đình tôi ổn định hơn, con cái được học hành”, anh Tuần chia sẻ.

Cùng với hỗ trợ vốn, gần 6.000 người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được đào tạo nghề; hàng nghìn người được hỗ trợ khởi nghiệp, xuất khẩu lao động. Tư duy sản xuất cũng từng bước thay đổi, từ manh mún sang liên kết, chú trọng khoa học kỹ thuật và nhu cầu thị trường.

Phát triển kinh tế gắn với giữ gìn bản sắc

Các sản phẩm đặc trưng như hạt dẻ Trùng Khánh, miến dong Phja Đén, quế, hồi, rượu men lá, dược liệu bản địa... ngày càng được chú trọng xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, Cao Bằng tổ chức 23 chương trình, hội chợ, phiên chợ quảng bá sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tổ chức một phiên chợ quốc tế Cao Bằng (Việt Nam) - Bách Sắc (Trung Quốc) và 62 lớp tập huấn về thương mại điện tử, phát triển nguồn nhân lực thương mại.

Lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe cũng được quan tâm. Hơn 100 cán bộ trạm y tế được đào tạo bác sĩ y học gia đình; tỉnh triển khai 63 mô hình chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời tại các xã vùng III.

Cùng với phát triển kinh tế, Cao Bằng chú trọng bảo tồn văn hóa truyền thống và nâng cao nhận thức xã hội. Các làn điệu then, sli, lượn, lễ hội truyền thống được khôi phục, duy trì; du lịch cộng đồng tại Phúc Sen, Khuổi Ky, Bản Giốc và nhiều địa phương từng bước phát triển.

Tỉnh đã đầu tư xây dựng 75 nhà văn hóa cộng đồng, duy trì 17 câu lạc bộ hát then, đàn tính và 23 đội văn nghệ truyền thống. Nhiều nghệ nhân được vinh danh, trong đó có 1 Nghệ nhân Nhân dân và 19 Nghệ nhân Ưu tú.

Công tác bình đẳng giới, giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cũng đạt kết quả tích cực. Toàn tỉnh hiện còn 34 cặp tảo hôn, giảm hơn 227 cặp so với năm 2021 và không còn trường hợp hôn nhân cận huyết. 746 tổ truyền thông cộng đồng được duy trì, cùng 74 địa chỉ tin cậy cộng đồng.

Ông Triệu Giào Trình, Trưởng xóm Đoàn Kết, xã Thanh Long, cho biết trước đây trong cộng đồng người Dao vẫn còn tình trạng kết hôn sớm. Những năm gần đây, nhờ tuyên truyền, tình trạng tảo hôn giảm mạnh, hôn nhân cận huyết thống không còn. Nhiều con em trong xóm được học hành đầy đủ, có người theo học đại học, người dân đoàn kết phát triển kinh tế.

Ở khu vực biên giới, an ninh, quốc phòng tiếp tục được giữ vững. Hơn 1.462 người có uy tín trong cộng đồng phát huy vai trò tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật, giữ gìn đoàn kết và xây dựng thôn bản bình yên.

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021 - 2025 đang tạo nền tảng để Cao Bằng bước vào giai đoạn phát triển mới. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xác định tiếp tục lấy người dân làm trung tâm, phát huy nội lực, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội và gắn kết các Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.

Mục tiêu hướng tới không chỉ là giảm nghèo mà còn tạo sinh kế ổn định, nâng cao năng lực tự phát triển của người dân, cải thiện chất lượng cuộc sống và biến những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc thành nguồn lực cho phát triển bền vững.