Bảo tồn và lan tỏa ví, giặm Nghệ Tĩnh

Theo nội dung dự thảo, đề án hướng đến mục tiêu tiếp tục bảo tồn và phát huy sâu rộng giá trị của dân ca ví, giặm trong đời sống cộng đồng. Trong đó, tại khu vực đồng bằng, tỉnh đặt mục tiêu khoảng 90% đơn vị hành chính cấp xã, phường có phong trào thực hành dân ca ví, giặm sẽ thành lập câu lạc bộ sinh hoạt. Đối với khu vực miền núi, tỷ lệ này dự kiến đạt khoảng 30%.

Song song với việc củng cố hoạt động trong tỉnh, đề án còn định hướng mở rộng không gian thực hành di sản ra ngoài địa phương. Theo đó, Nghệ An dự kiến thành lập thêm từ 2 đến 3 câu lạc bộ dân ca ví, giặm tại một số tỉnh, thành khác, đồng thời xây dựng thêm 1 - 2 câu lạc bộ ở nước ngoài nhằm góp phần quảng bá giá trị văn hóa Nghệ Tĩnh đến cộng đồng người Việt xa quê.

Trong lĩnh vực giáo dục, dân ca ví, giặm sẽ tiếp tục được đưa vào chương trình giảng dạy tại các trường phổ thông ở những địa phương có truyền thống thực hành loại hình nghệ thuật này.

Mỗi cơ sở giáo dục phấn đấu có ít nhất một giáo viên được tập huấn chuyên môn để giảng dạy và hướng dẫn học sinh tiếp cận di sản.

Bên cạnh đó, tỉnh dự kiến đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa trang thiết bị cho Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh, đồng thời phấn đấu khoảng 80% câu lạc bộ dân ca ví, giặm do chính quyền địa phương thành lập được tổ chức quản lý bài bản, hoạt động hiệu quả và được hỗ trợ đầy đủ các điều kiện cần thiết.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cũng được chú trọng. Hằng năm, tỉnh sẽ tổ chức các lớp tập huấn dành cho cán bộ quản lý di sản văn hóa phi vật thể; đồng thời mở các lớp truyền dạy dân ca ví, giặm cho thành viên câu lạc bộ, giáo viên và học sinh trên địa bàn.

Để tăng cường quảng bá và lan tỏa giá trị di sản, nhiều hoạt động quy mô cũng được đề xuất như: tổ chức liên hoan dân ca ví, giặm cấp tỉnh và liên tỉnh; định kỳ 2 năm tổ chức Festival du lịch dân ca ví, giặm; tổ chức 1 - 2 cuộc thi tìm kiếm tài năng hát dân ca ví, giặm; các hội thi trong trường học; hội thảo khoa học quốc tế về dân ca ví, giặm.

Ngoài ra, dự kiến sẽ phục dựng từ 3 đến 4 phường dân ca truyền thống đã mai một, đồng thời biên soạn và xuất bản 2 - 3 đầu sách chuyên khảo về loại hình nghệ thuật này.

Đề án cũng đặt mục tiêu mỗi năm xây dựng hoặc phục dựng khoảng 4 vở diễn có giá trị tư tưởng và nghệ thuật để ghi hình, phát sóng trên truyền hình phục vụ khán giả.

Các chương trình biểu diễn thường xuyên cũng sẽ được tổ chức tại Trung tâm Bảo tồn và Phát huy di sản dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh nhằm tạo không gian thưởng thức nghệ thuật cho người dân và du khách.

Một nội dung quan trọng khác là công tác tôn vinh và chăm lo cho đội ngũ nghệ nhân. Theo dự thảo, 100% nghệ nhân dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh sẽ được ghi nhận, tôn vinh và hưởng các chính sách đãi ngộ theo quy định của Trung ương và của tỉnh.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành nhấn mạnh, năm 2014, dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là niềm tự hào của nhân dân hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh mà còn là giá trị văn hóa đặc sắc của cả dân tộc Việt Nam.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo tỉnh, mặc dù thời gian qua công tác bảo tồn và phát huy di sản đã nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành và cộng đồng, nhưng vẫn còn không ít khó khăn, thách thức cần được giải quyết. Dân ca ví, giặm là loại hình văn hóa dân gian đặc sắc, được ví như “đặc sản tinh thần” của vùng Nghệ Tĩnh, chứa đựng nhiều giá trị văn hóa, lịch sử sâu sắc. Vì vậy, việc xây dựng và ban hành đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản trong giai đoạn tới là hết sức cần thiết”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh.

Đối với nội dung dự thảo, ông Thái Văn Thành đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát lại tiêu đề, xác định rõ đối tượng, chủ thể thực hiện cũng như trách nhiệm của các đơn vị liên quan. Các nhiệm vụ và giải pháp cần được trình bày ngắn gọn, rõ ràng, dễ triển khai.

Đồng thời, cần đưa nhiệm vụ kiểm kê, sưu tầm và số hóa tư liệu về dân ca ví, giặm vào những bước triển khai đầu tiên nhằm phục vụ công tác lưu trữ, nghiên cứu và quảng bá lâu dài.

Chính sách hỗ trợ cũng không nên chỉ tập trung vào nghệ nhân mà cần mở rộng sang công tác đào tạo, tuyển sinh và chế độ cho sinh viên theo học các ngành nghệ thuật truyền thống.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng lưu ý cần làm rõ hơn cơ chế, chính sách dành cho đội ngũ nghệ nhân - những người trực tiếp gìn giữ và truyền dạy dân ca ví, giặm cho các thế hệ tiếp theo.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, quảng bá di sản cần được đẩy mạnh hơn nữa, không chỉ trong nước mà cả ở nước ngoài. Các cơ sở giáo dục cần tích cực đưa dân ca ví, giặm vào hoạt động giảng dạy để học sinh, sinh viên hiểu, trân trọng và yêu mến di sản ngay từ khi còn nhỏ.

Ngoài ra, các tổ chức văn hóa, câu lạc bộ dân ca cũng cần đổi mới hình thức sinh hoạt, biểu diễn sinh động hơn, tạo sức hút đối với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.