Báo động vi phạm cố ý tại đường ngang đường sắt

Trong bối cảnh nhiều vụ việc liên tiếp xảy ra, ngành đường sắt và lực lượng chức năng các địa phương đã tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát, tuyên truyền và ứng dụng công nghệ theo hướng đồng bộ hơn. Tuy nhiên, tình trạng cố ý vi phạm vẫn chưa được kiểm soát triệt để, cho thấy nhu cầu nâng cao nhận thức của người tham gia giao thông song song với hoàn thiện các biện pháp kỹ thuật và pháp lý.

Diễn biến vi phạm

Khi Tổng công ty Đường sắt phối hợp với lực lượng công an địa phương triển khai đợt cao điểm tuần tra, xử lý trong quý II, số vụ giảm xuống còn 60 vụ. Tuy nhiên, từ tháng 7 trở lại đây, tình trạng tái diễn, với 90 vụ được thống kê. Đáng chú ý, trong số này có 19 vụ tai nạn do cố ý vi phạm, gây hậu quả làm chết 7 người và làm bị thương 10 người.

Từ tháng 1 đến ngày 16/11/2025, toàn mạng lưới đường sắt ghi nhận 253 vụ ô tô và xe máy vi phạm tín hiệu đường ngang. Con số này phản ánh tần suất đáng chú ý, trải đều ở cả đường ngang có người gác và đường ngang cảnh báo tự động. Trong quý I/2025, 112 vụ vi phạm đã được ghi nhận, chủ yếu tại các tuyến có mật độ giao thông đường bộ lớn.

Diễn biến trên cho thấy, mặc dù việc tăng cường kiểm tra mang lại hiệu quả giảm vi phạm trong giai đoạn nhất định, song các hành vi chủ quan, bất chấp tín hiệu của một bộ phận người điều khiển phương tiện vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ra tai nạn nghiêm trọng.

Cách đây chưa lâu, chiều 6/9, tại Km 119+200 (khu gian Cầu Yên - Ninh Bình), tàu SE6 đã va chạm với một người đàn ông điều khiển xe máy khi hệ thống cảnh báo tự động đang hoạt động. Nạn nhân cố vượt qua đường ngang và tử vong tại chỗ. Sự cố buộc đoàn tàu phải dừng khắc phục, làm gián đoạn hành trình và ảnh hưởng đến công tác tổ chức chạy tàu.

Cũng trong tháng, tại Km 924+430 (khu gian Quảng Ngãi - Đại Lộc), tàu SE6 va chạm với một người đi xe máy vượt chắn có người gác. Người điều khiển phương tiện bị thương, xe máy mắc dưới gầm đầu máy và đoàn tàu bị chậm 30 phút. Những trường hợp tương tự không chỉ gây thương tích mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch chạy tàu, gây thiệt hại về kinh tế và vận hành.

Một tình huống khác tại Km 1661+074 (khu gian Long Khánh - Dầu Giây, Đồng Nai) cho thấy có trường hợp người điều khiển xe không chỉ vi phạm mà còn gây hư hỏng thiết bị chắn. Cụ thể, khi nhân viên đang thực hiện thao tác đóng chắn đón tàu SE12, người điều khiển xe gắn máy biển số 60H6-046.45 chạy tốc độ cao đã đâm trực diện vào dàn chắn. Cú va chạm làm chắn bị hất tung vào đường ngang và gây thương tích cho người điều khiển, đồng thời uy hiếp an toàn chạy tàu.

Đáng chú ý, ngày 3/9 tại Km 44+210 (khu gian Cẩm Giàng - Cao Xá, tuyến Gia Lâm - Hải Phòng), xe tải biển số 99H-001.99 cố vượt khi cần chắn đang hạ. Va chạm khiến hai cần chắn bị gãy, nhiều phụ kiện bị hư hỏng. Phần cần còn lại rơi trúng một người đi đường, gây thương tích. Vụ việc cho thấy hành vi cố ý vượt rào chắn không chỉ ảnh hưởng đến tài sản của ngành đường sắt mà còn gây nguy hiểm đối với những người đi đường xung quanh.

Không chỉ gây tai nạn và hư hỏng thiết bị, nhiều trường hợp vi phạm còn làm phức tạp quá trình xử lý. Theo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, đã có tình huống lái xe bỏ trốn khỏi hiện trường sau khi gây hư hỏng cần chắn. Một số trường hợp phương tiện đăng ký ở tỉnh khác, trong khi sự cố xảy ra tại địa phương khác; hoặc xe tải chưa sang tên sau khi mua bán. Những yếu tố này khiến việc xác minh người điều khiển, gửi thông báo và mời làm việc kéo dài hơn, làm chậm tiến độ xử lý và khắc phục hạ tầng.

Những khó khăn trên đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp dữ liệu đăng ký, đẩy mạnh phạt nguội thông qua hệ thống giám sát và đồng bộ hóa quá trình sang tên đổi chủ để đảm bảo trách nhiệm của người vi phạm được xác định kịp thời.

Siết chặt giám sát, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao ý thức

Để giảm thiểu vi phạm và tai nạn tại đường ngang, ngành đường sắt và các cơ quan chức năng đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trên phương diện pháp lý, Thông tư 29/2023/TT-BGTVT quy định rõ trách nhiệm của người tham gia giao thông. Điều 31 thông tư nêu rõ: Khi qua đường ngang, người điều khiển phương tiện phải ưu tiên phương tiện đường sắt, chấp hành hiệu lệnh của nhân viên gác và tín hiệu cảnh báo. Khi xuất hiện báo hiệu dừng như đèn đỏ nháy, chuông, còi, cờ đỏ hoặc khi chắn đang dịch chuyển, tất cả phương tiện - kể cả xe ưu tiên, phải dừng trước vạch.

Đây là cơ sở quan trọng để lực lượng chức năng xử lý nghiêm hành vi cố tình vượt rào chắn hoặc không tuân thủ tín hiệu cảnh báo. Trên thực tế, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang phối hợp với Phòng 06 (Cục CSGT - C08), Cục Đường sắt và công an các địa phương kiểm tra, lập biên bản và xử lý các trường hợp vi phạm, đặc biệt là những vụ gây hư hỏng thiết bị chắn đường sắt.

Song song với các biện pháp pháp lý, ngành đẩy mạnh tuyên truyền tại các trường học, địa bàn dân cư sống dọc tuyến và các khu vực có đường ngang phức tạp. Nội dung tập trung hướng dẫn người dân cách đi qua giao cắt an toàn, tránh hành vi để vật thể trên đường ray, không chăn thả gia súc trên tuyến và chấp hành nghiêm tín hiệu cảnh báo.

Một số địa phương đã triển khai mô hình phối hợp giữa nhà trường - gia đình - lực lượng đường sắt để giáo dục học sinh về quy tắc qua đường ngang, nhằm hình thành thói quen tuân thủ ngay từ sớm. Ngành đường sắt đánh giá đây là một trong những giải pháp giúp lan tỏa thông điệp an toàn tới cộng đồng.

Về hạ tầng kỹ thuật, Tổng công ty Đường sắt đang thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống camera giám sát tại các đường ngang trọng điểm để phát hiện sớm hành vi vượt ẩu, từ đó cảnh báo và làm cơ sở cho lực lượng chức năng xử lý. Khi hệ thống hoạt động đồng bộ, dữ liệu sẽ được truyền về trung tâm giám sát, giúp hạn chế tình trạng bỏ trốn sau va chạm hoặc gây hư hỏng thiết bị chắn.

Bên cạnh đó, ngành đang nghiên cứu các giải pháp dài hạn như giảm giao cắt đồng mức, xây dựng hệ thống đường sắt khép kín hoặc tách rời giao cắt bằng cầu vượt, hầm chui tại những vị trí có mật độ giao thông cao. Mục tiêu là xây dựng môi trường giao thông an toàn, giảm thiểu tối đa các vụ tai nạn do vi phạm cố ý, đồng thời bảo đảm an toàn cho cộng đồng và hành khách đi tàu.