Báo chí: Đồng hành và Kiến tạo

Tại Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh một yêu cầu lớn đối với đội ngũ làm báo: “Báo chí phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, cổ vũ khát vọng phát triển”. Lời nhấn mạnh ấy vượt ra ngoài một căn dặn nghề nghiệp. Nó định vị báo chí vào một vai trò mới trong kỷ nguyên đất nước vươn mình: vị trí của một lực lượng xã hội biết dẫn dắt, kết nối và khai mở.

Muốn trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, trước hết báo chí phải thực sự đồng hành với đất nước và nhân dân. Đồng hành nghĩa là chia sẻ trách nhiệm với vận mệnh đất nước, lắng nghe hơi thở nhân dân, đau đáu với những vướng mắc của đời sống và trăn trở trước các điểm nghẽn phát triển.

Báo chí đồng hành với nhân dân thì không thể xa dân. Báo chí đồng hành với đất nước thì không thể chỉ chạy theo sự kiện bề nổi, càng không thể tự bằng lòng với những dòng tin mau đến rồi mau quên. Đồng hành đòi hỏi người làm báo có trái tim nóng trước thời cuộc, cái đầu lạnh trước thông tin, biết chọn điều cần nói và nói điều ấy bằng bản lĩnh nghề nghiệp.

Chính từ sự đồng hành ấy, báo chí mới có đủ chiều sâu đời sống, hơi thở thực tiễn và trách nhiệm xã hội để kiến tạo niềm tin. Một nền báo chí có trách nhiệm không né tránh vấn đề gai góc, nhưng cũng không say sưa với mặt tối. Báo chí kiến tạo là báo chí nhìn thẳng vào sự thật bằng bản lĩnh, phân tích sự thật bằng trí tuệ và chuyển hóa sự thật thành động lực sửa chữa trên tinh thần xây dựng. Niềm tin ấy không thể được tạo ra bằng cách che bớt những mảng tối, mà phải được gây dựng từ sự thật được kiểm chứng, từ thái độ công bằng và tinh thần dấn thân vì lợi ích chung.

Một bài báo kiến tạo bắt đầu từ câu hỏi chuyện gì đã xảy ra, nhưng giá trị thật sự nằm ở phía sau: vì sao điều đó xảy ra, trách nhiệm thuộc về đâu, cơ chế nào cần hoàn thiện, giá trị nào cần được bảo vệ và giải pháp nào có thể mở đường? Báo chí kiến tạo không né tránh tiêu cực, nhưng không lấy tiêu cực làm điểm tựa để câu view; đấu tranh với sai phạm, nhưng mục tiêu cuối cùng không phải là hạ bệ, mà là làm cho kỷ cương được củng cố, pháp luật được tôn nghiêm, niềm tin được phục hồi.

Trong thời đại số, công chúng không thiếu tin để đọc, nhưng thiếu những điểm tựa đáng tin để hiểu. Tin giả, tin nửa đúng nửa sai, thông tin bị dẫn dắt bởi cảm xúc cực đoan và những luận điệu xuyên tạc được ngụy trang tinh vi đang làm môi trường truyền thông thêm phức tạp. Càng trong bối cảnh đó, báo chí chính thống càng phải khẳng định phẩm giá nghề nghiệp bằng sự kiểm chứng, chiều sâu phân tích và trách nhiệm xã hội.

Cổ vũ khát vọng phát triển không phải là viết những lời có cánh. Khát vọng phát triển chỉ có sức sống khi được đặt trên nền tảng của niềm tin và hành động. Báo chí phải biết phát hiện nhân tố mới, bảo vệ cách làm đúng, lan tỏa giá trị tốt đẹp; đồng thời dũng cảm chỉ ra những rào cản đang kìm hãm sự đi lên của đất nước. Một tiếng nói công bằng có thể tiếp thêm sức mạnh cho người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Từ sứ mệnh chung ấy, báo chí trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp càng mang một trách nhiệm đặc biệt: không chỉ phản ánh hoạt động thực thi pháp luật, mà còn góp phần bồi đắp niềm tin của xã hội vào công lý, kỷ cương và thượng tôn pháp luật.

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, vai trò kiến tạo niềm tin của báo chí càng trở nên sâu sắc. Pháp luật không thể chỉ nằm trong văn bản, công lý không thể chỉ hiện diện trong phòng xử án. Muốn pháp luật đi vào đời sống, cần có những cây cầu nối giữa quy định và nhận thức, giữa chính sách và người dân. Bằng ngôn ngữ gần gũi và sức lan tỏa rộng lớn, báo chí có thể làm cho những giá trị tưởng như khô khan của pháp luật trở nên dễ hiểu, sinh động và có sức cảm hóa.

Ở bình diện đó, hệ thống Tòa án giữ vị trí đặc biệt trong việc kiến tạo niềm tin pháp lý cho xã hội. Tòa án có sứ mệnh bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, qua đó bảo vệ kỷ cương pháp luật. Trong kỷ nguyên phát triển mới, vai trò của Tòa án vượt lên khuôn khổ giải quyết tranh chấp sau khi mâu thuẫn đã phát sinh. Bằng hoạt động xét xử độc lập, công tâm, nghiêm minh, kịp thời và thuyết phục, Tòa án góp phần kiến tạo một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, an toàn cho phát triển.

Tinh thần ấy cũng được Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh tại buổi thăm và làm việc với Báo Công lý ngày 19/5/2026. Theo Chánh án, báo chí của Tòa án không chỉ làm nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền về hoạt động xét xử và cải cách tư pháp, mà còn phải đồng hành với sứ mệnh kiến tạo của Tòa án trong giai đoạn phát triển mới.

Sự đồng hành ấy đòi hỏi Báo Công lý phải chủ động, đi trước, trở thành tiếng nói dẫn dắt trong việc phát hiện vấn đề từ thực tiễn xét xử, nhận diện những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, pháp luật; từ đó có những kiến nghị xác đáng, đề xuất giải pháp thiết thực nhằm góp phần nâng cao chất lượng xét xử và vị thế của ngành Tòa án.

Một nền kinh tế không thể lớn mạnh nếu thiếu niềm tin vào quyền sở hữu, sự an toàn của giao dịch và khả năng được bảo vệ khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Mỗi bản án công minh trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại, đầu tư, lao động, sở hữu trí tuệ không chỉ giải quyết một vụ việc cụ thể, mà còn gửi đi thông điệp về sự bình đẳng trước pháp luật và độ tin cậy của môi trường đầu tư. Ở nghĩa ấy, bảo vệ công lý chính là kiến tạo phát triển.

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam không chỉ là dịp nhìn lại một truyền thống vẻ vang. Quan trọng hơn, đó là lúc mỗi cơ quan báo chí, mỗi người làm báo tự hỏi mình sẽ đi tiếp bằng tâm thế nào trong một thời đại đang thay đổi rất nhanh.

Kỷ nguyên số mở ra cho báo chí những công cụ chưa từng có, nhưng cũng đặt ra những cám dỗ chưa từng có. Tốc độ có thể làm nên lợi thế, nhưng không thể thay thế sự chuẩn xác. Công nghệ có thể giúp lan tỏa thông tin, nhưng không thể thay thế phẩm chất người cầm bút. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ quy trình sản xuất nội dung, nhưng không thể thay thế lương tri, bản lĩnh và trách nhiệm của nhà báo.

Báo chí đồng hành và kiến tạo viết về hôm nay bằng trách nhiệm mở đường cho ngày mai. Tinh thần “đồng hành và kiến tạo” phải trở thành mạch nguồn trong từng tòa soạn, từng bài viết, từng lựa chọn nghề nghiệp. Khi đất nước cần một nền báo chí mạnh mẽ, nhân văn và trí tuệ, người làm báo càng phải giữ cho ngòi bút của mình trong sáng, sắc bén và có ích. Bởi niềm tin không tự nhiên mà có; khát vọng không tự nhiên mà bền. Nó được bồi đắp từng ngày bằng sự thật, công lý, trách nhiệm và tình yêu sâu nặng với đất nước.