Bài 4: Từ tầm nhìn độc lập đến sứ mệnh thời đại

Dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã xác định, Việt Nam chủ động, tích cực đóng góp vào hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững trên tinh thần là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; tham gia chủ động, có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và quốc tế.

Bước đến thời đại toàn cầu hóa với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, sức mạnh của ngoại giao đã vượt qua giới hạn của việc duy trì mối quan hệ giữa các quốc gia, mà còn trở thành phần quan trọng trong việc định hình, kiến tạo trật tự thế giới mới. Việc phát triển ngoại giao và chủ động vươn lên không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là cơ hội để khẳng định vai trò, vị thế của đất nước trong cộng đồng quốc tế. Việt Nam với nền ngoại giao toàn diện, chủ động, độc lập và sáng tạo, đang góp phần không nhỏ vào việc định hình trật tự thế giới mới, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến kinh tế số, công nghệ, môi trường và hội nhập quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động mạnh mẽ, một trong những yếu tố quan trọng nhất mà Việt Nam có thể đóng góp vào trật tự thế giới mới chính là yếu tố con người, đặc biệt là lực lượng thanh niên. Việt Nam, với đội ngũ thanh niên năng động, sáng tạo và không ngừng học hỏi, đang tạo ra một thế hệ tài năng trẻ có khả năng thích nghi nhanh chóng với những thay đổi của thời đại, đồng thời đóng vai trò chủ chốt trong các sáng kiến ngoại giao quốc tế. Thanh niên Việt Nam chính là chìa khóa trong việc phát triển ngoại giao quốc gia, không chỉ năng động và sáng tạo, họ còn mang đến những tư duy mới mẻ và đột phá, giúp đất nước không chỉ hòa nhập mà còn dẫn dắt các sáng kiến ngoại giao mang tính toàn cầu.

Thanh niên Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc tham gia và thúc đẩy các sáng kiến quốc tế nhằm bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và xây dựng một thế giới công bằng hơn. Họ không chỉ là lực lượng nòng cốt trong các chiến dịch bảo vệ môi trường tại Việt Nam mà còn đóng góp trực tiếp vào các sáng kiến toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở thành một vấn đề cấp bách.

Một minh chứng tiêu biểu cho sự tham gia của thanh niên Việt Nam trong các sáng kiến môi trường quốc tế là Mạng lưới thanh niên Việt Nam vì môi trường. Các thành viên của mạng lưới đã tích cực tham gia nhiều chiến dịch bảo vệ môi trường trong nước và quốc tế, trong đó có việc thúc đẩy thực hiện Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu. Những hoạt động này thể hiện tinh thần chủ động, trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với hành tinh, đồng thời khẳng định vai trò và cam kết của Việt Nam trong các diễn đàn quốc tế về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Song song với nỗ lực bảo vệ môi trường, Việt Nam đang thể hiện tư duy chiến lược trong lĩnh vực công nghệ và tài chính khi đặt mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc tế. Việc ban hành Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 và chính thức công nhận tài sản số từ ngày 01/01/2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng, mở đường cho hệ sinh thái kinh tế số minh bạch, hội nhập. Việt Nam cũng đang nổi lên như một trong những quốc gia ứng dụng Blockchain mạnh mẽ nhất, xếp thứ 5 thế giới về mức độ chấp nhận tiền điện tử với hơn 20 triệu người dùng. Những con số này khẳng định khả năng thích ứng công nghệ nhanh, tư duy đổi mới và khát vọng vươn tầm toàn cầu của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Tổng Giám đốc Binance - Richard Teng đánh giá cao nỗ lực tiên phong của Việt Nam trong việc tháo gỡ rào cản pháp lý, từng bước đưa tài sản mã hóa ra khỏi “vùng xám” và hòa nhập vào dòng chảy minh bạch của kinh tế toàn cầu. Trước đó, vào tháng 7 cùng năm, chính ông đã công bố sáng kiến “Blockchain for Vietnam” thể hiện cam kết mở rộng đầu tư lâu dài và đồng hành cùng Việt Nam trong lộ trình chuyển đổi số quốc gia.

Động thái trên không chỉ khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong xây dựng nền kinh tế số hiện đại, mà còn cho thấy tư duy mở và năng lực dẫn dắt của Việt Nam trong việc định hình tương lai tài chính toàn cầu.

Từ chính sách vĩ mô đến từng cá nhân tiên phong, Việt Nam đang tạo nên một hệ sinh thái công nghệ số toàn diện, nơi khát vọng, tri thức và đổi mới hội tụ, mở đường cho tầm vóc quốc gia trong kỷ nguyên số. Đáng chú ý, hành trình ấy có sự đồng hành của những trí thức tiên phong như Lưu Hiểu Lợi - tiến sỹ duy nhất tại Việt Nam chuyên sâu về công nghệ bảo mật Blockchain, đồng sáng lập Kyber Network, lọt top 10 startup huy động vốn bằng tiền mã hóa lớn nhất thế giới, người đã có nhiều đóng góp trong việc nghiên cứu và đào tạo nguồn chất lượng cao trong lĩnh vực này.

Từ những sáng kiến vì môi trường đến hợp tác phát triển công nghệ tài sản số, Việt Nam đang thể hiện nhất quán tinh thần trách nhiệm, đổi mới và hội nhập sâu rộng, hành trình kết nối sức trẻ, công nghệ và khát vọng phát triển bền vững của một quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Nếu trong không gian số, Việt Nam thể hiện vai trò đổi mới và dẫn dắt, thì trên trường quốc tế, dân tộc ta tiếp tục khẳng định sứ mệnh của một quốc gia yêu chuộng hòa bình bằng những hành động thiết thực.

Khát vọng ấy không chỉ dừng ở tầm đối ngoại quốc gia, mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong thế hệ trẻ. Thanh niên Việt Nam tích cực tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế, thể hiện tinh thần hòa hiếu và trách nhiệm toàn cầu. Những đóng góp ấy vừa khẳng định vị thế Việt Nam trong cộng đồng quốc tế, vừa thể hiện cam kết của đất nước đối với hòa bình và ổn định thế giới.

Song song với đó, thanh niên Việt Nam tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế về phát triển bền vững, đóng góp thiết thực vào xây dựng chiến lược phát triển toàn cầu. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), các đại diện trẻ của Việt Nam đã mang đến nhiều ý tưởng sáng tạo về bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế tuần hoàn và giải quyết các vấn đề xã hội. Những sáng kiến này không chỉ được quốc tế ghi nhận, mà còn góp phần định hình tư duy phát triển toàn cầu, qua đó khẳng định hình ảnh Việt Nam là đối tác trách nhiệm, sáng tạo và tiên phong trong việc ứng phó với các thách thức chung của nhân loại.

Bên cạnh đó, ngoại giao Việt Nam tiếp tục tỏa sáng nhờ nền tảng vững chắc mà các thế hệ lãnh đạo đi trước đã gây dựng. Các lãnh đạo Đảng và Nhà nước của Việt Nam không chỉ kế thừa mà còn phát huy xuất sắc truyền thống ngoại giao khôn khéo, bản lĩnh và nhân văn, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn bè quốc tế cũng như các chính trị gia nổi tiếng trên thế giới. Một trong những yếu tố nổi bật trong sự quảng bá hình ảnh lãnh đạo Việt Nam chính là sự khẳng định của các lãnh đạo Việt Nam trong các lĩnh vực then chốt như bảo vệ chủ quyền quốc gia, phát triển kinh tế bền vững, đối ngoại đa phương và hòa bình quốc tế.

Những thông điệp mà các lãnh đạo đưa ra trong các diễn đàn quốc tế, như Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), hay các cuộc gặp cấp cao với các quốc gia lớn, đều phản ánh một Việt Nam đang từng bước vươn ra thế giới với một tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Các lãnh đạo của Việt Nam thể hiện sự quyết tâm bảo vệ lợi ích quốc gia, thúc đẩy hợp tác toàn cầu và tham gia tích cực vào các sáng kiến quốc tế về môi trường, phát triển bền vững và an ninh quốc tế.

Minh chứng rõ ràng nhất cho tư duy đối ngoại chủ động, linh hoạt và thực chất ấy chính là việc chỉ trong vòng ba năm (2023–2025), Việt Nam đã đạt được những bước tiến vượt bậc khi nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với 10 quốc gia. Như vậy, với 14 đối tác chiến lược toàn diện, Việt Nam trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa đầu tiên và duy nhất có quan hệ chiến lược toàn diện với toàn bộ 5 nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, khẳng định tầm vóc và bản lĩnh trong chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình và hợp tác cùng phát triển.

Thành tựu ấy còn được củng cố qua chuỗi hoạt động ngoại giao cấp cao dày đặc và hiệu quả. Trong chuyến thăm Trung Quốc tháng 8/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm và Chủ tịch Tập Cận Bình đã chứng kiến việc ký kết 14 thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực quản trị, công nghệ và truyền thông, mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn giữa hai nước. Tháng 6/2024, trong chuyến thăm Việt Nam, Tổng thống Nga Vladimir Putin đánh giá cao lập trường cân bằng của Việt Nam về vấn đề quốc tế, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, quốc phòng và thương mại. Đáng chú ý, trong cuộc điện đàm tháng 4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc trao đổi “rất hiệu quả” với Tổng Bí thư Tô Lâm về việc giảm thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam. Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47, Thủ tướng Phạm Minh Chính, thay mặt Tổng Bí thư Tô Lâm chuyển lời mời chính thức tới Tổng thống Donald Trump và ông đã vui vẻ nhận lời, bày tỏ mong muốn sớm thu xếp chuyến thăm Việt Nam trong thời gian tới.

Việt Nam cũng đang chủ động đa dạng hóa các quan hệ quốc tế để giảm bớt sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Chính sách này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của các thị trường toàn cầu mà còn mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế và ngoại giao. Từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) cho đến các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, Việt Nam đã và đang chủ động tìm kiếm các đối tác chiến lược để thúc đẩy hợp tác và phát triển.

Trật tự thế giới đang chứng kiến những biến chuyển mạnh mẽ, không chỉ từ các yếu tố truyền thống như sức mạnh quân sự hay kinh tế mà còn từ sự bùng nổ của công nghệ, sự đổi mới sáng tạo và các xu hướng hợp tác quốc tế ngày càng trở nên quan trọng. Trong bối cảnh này, các quốc gia không chỉ phải cạnh tranh để khẳng định sức mạnh về mặt kinh tế và quân sự mà còn phải xây dựng khả năng ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh sáng tạo và thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của thế giới.

Trong tương lai, Việt Nam được kỳ vọng sẽ có một vai trò nổi bật trong việc xây dựng một trật tự thế giới mới, nơi các giá trị hợp tác, hòa bình và phát triển bền vững được coi trọng hơn bao giờ hết. Với chính sách đối ngoại độc lập và tự chủ, Việt Nam tiếp tục duy trì vai trò cầu nối, vừa bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa thúc đẩy các sáng kiến hợp tác quốc tế trong các vấn đề toàn cầu như phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Chính sách này không chỉ giúp Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong khu vực mà còn tạo ra những đóng góp tích cực.

Đặc biệt, trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0, sự phát triển công nghệ số và đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hình thành trật tự thế giới mới. Việt Nam, với một nền tảng công nghệ đang phát triển mạnh mẽ và đội ngũ nhân lực sáng tạo, có thể tận dụng các cơ hội này để vươn lên trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ tại khu vực Đông Nam Á và thế giới. Tham gia vào các sáng kiến công nghệ quốc tế, như chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, và bảo vệ dữ liệu, sẽ giúp Việt Nam không chỉ đóng góp vào các giải pháp toàn cầu mà còn nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần phải tiếp tục duy trì và phát huy vai trò chủ động trong các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, ASEAN, và APEC. Chính phủ Việt Nam có thể tận dụng những nền tảng này để thúc đẩy các sáng kiến hợp tác quốc tế trong các vấn đề toàn cầu, từ an ninh mạng đến bảo vệ môi trường, từ phát triển bền vững đến giải quyết các cuộc khủng hoảng quốc tế. Việt Nam, với khát vọng phát triển bền vững và hòa bình, sẽ là một phần không thể thiếu trong quá trình xây dựng trật tự thế giới mới. Để thực hiện được điều này, Việt Nam không chỉ cần tận dụng thế mạnh về nguồn nhân lực và công nghệ mà còn phải tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối, đóng góp vào các sáng kiến giải quyết các thách thức toàn cầu. Chính sách đối ngoại linh hoạt, chủ động và sáng tạo sẽ giúp Việt Nam không chỉ duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các quốc gia trong khu vực mà còn nâng cao ảnh hưởng quốc gia trên trường quốc tế.

Chuyên gia về quan hệ quốc tế, GS. Nguyễn Hồng Thao cho rằng: “Việt Nam có cơ hội lớn để đóng vai trò trung tâm trong trật tự thế giới mới. Điều quan trọng là Việt Nam cần phát huy tối đa lợi thế về vị trí địa lý, sự hội nhập quốc tế và nền tảng công nghệ số để đảm bảo mình không chỉ là một đối tác quan trọng trong khu vực mà còn trên trường quốc tế”.

Với mục tiêu như vậy, ngày 25/9/2025, Bộ Khoa học và công nghệ phối hợp Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tổ chức Hội thảo Giới thiệu Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2025 với cam kết mạnh mẽ của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: “Đổi mới sáng tạo của Việt nam phải là đổi mới sáng tạo toàn dân”.

Bộ trưởng tuyên bố Việt Nam đang đặt mục tiêu vươn lên Top 30 thế giới về đổi mới sáng tạo trong 5 đến 10 năm tới. Đây được xem là một hành trình không chỉ dừng ở khẩu hiệu, mà đòi hỏi tầm nhìn, bốn trụ cột phát triển vững chắc, phát huy tất cả thế mạnh và sự chung tay của toàn xã hội từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học cho đến mỗi người dân dưới sự đồng hành của WIPO.

Có lẽ chính vì vậy, PGS. TS Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao cho rằng: “Trong thời đại mà các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh mạng, và phát triển bền vững đang ngày càng trở nên cấp bách, Việt Nam cần chủ động tham gia vào các sáng kiến quốc tế không chỉ từ chính sách ngoại giao mà còn từ sự đổi mới sáng tạo trong công nghệ và giáo dục. Điều này không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm mà còn giúp xây dựng hình ảnh đất nước Việt Nam ngày càng mạnh mẽ trong mắt cộng đồng quốc tế”. Bởi vì đổi mới sáng tạo không phải là câu chuyện của riêng ngành khoa học và công nghệ, hay an ninh mạng, mà là sứ mệnh chung của một Việt Nam đang khát vọng vươn lên. Việt Nam không của riêng ai, mà của tất cả những ai dám mơ, dám làm và dám tạo khác biệt.

Từ tinh thần đó, đổi mới sáng tạo cũng cần được lan tỏa sang mọi lĩnh vực, trong đó có ngoại giao kinh tế, được xem là kênh kết nối quan trọng giữa trí tuệ Việt Nam và dòng chảy toàn cầu.

Nhà báo Ngụy Vi, Trưởng ban Việt Ngữ, Đài Phát thanh và Truyền hình Trung ương Trung quốc (CMG) cho rằng: “Việt Nam sẽ cần một chiến lược ngoại giao kinh tế toàn diện hơn trong kỷ nguyên số. Điều này không chỉ giúp cải thiện nền kinh tế trong nước mà còn đóng góp lớn vào việc thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu, từ việc mở rộng thị trường xuất khẩu đến các hiệp định thương mại tự do”.

Có thể thấy từ góc nhìn khu vực, nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong việc tận dụng ngoại giao kinh tế để mở rộng không gian phát triển và hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu; cho hành trình bứt phá của ngoại giao Việt Nam.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với chúng tôi, Giáo sư Masina Pietro Paolo từ Đại học Phương Đông Napoli nhấn mạnh, trong 50 năm qua kể từ khi thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), Việt Nam đã vượt qua tàn dư của chiến tranh và vươn mình thành một câu chuyện thành công trên trường quốc tế.

Theo giáo sư Masina, yếu tố hình thành nên tiềm năng và vị thế của Việt Nam ngày nay chính là hòa bình. Sau khi chịu đựng nỗi đau và mất mát to lớn do chiến tranh, nhân dân Việt Nam hiểu rõ hơn ai hết giá trị của hòa bình.

Việt Nam là quốc gia theo đuổi mối quan hệ hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong cả lĩnh vực chính trị và kinh tế. Quan hệ Việt - Mỹ ngày nay là một ví dụ điển hình về hòa giải sau chiến tranh và chiến thắng của hòa bình. Từ cựu thù, hai nước đã trở thành đối tác chiến lược toàn diện.

50 năm sau khi chiến tranh kết thúc và thống nhất đất nước, Việt Nam đang phát huy những thành tựu của đổi mới và hội nhập quốc tế, quyết tâm thực hiện những đột phá chiến lược và các chính sách quốc gia lớn, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Mặc dù vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng những kết quả đạt được đã đưa Việt Nam trở thành một câu chuyện thành công trên trường quốc tế.

Về việc phát huy tinh thần đoàn kết toàn dân tộc trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước của Việt Nam, Giáo sư Masina cho rằng xã hội Việt Nam rất gắn kết và đây cũng là nguồn lực quý giá để giải quyết những thách thức hiện tại.

Hay ngược về lịch sử, sự kết hợp giữa nghệ thuật quân sự và ngoại giao tài tình, phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, trong giai đoạn xây dựng và phát triển đất nước sau thống nhất, Giáo sư Masina nhấn mạnh đến tầm quan trọng của ngoại giao, của khả năng thuyết phục dư luận thế giới.

Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới như một quốc gia yêu chuộng hòa bình và tự do. Đến nay, di sản tư tưởng và uy tín quốc tế của Người vẫn là nguồn tài nguyên vô giá, tiếp tục đóng góp vào việc củng cố và phát triển quan hệ đối ngoại của Việt Nam.

Dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã xác định, đẩy mạnh ngoại giao toàn diện phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam cần phải chủ động ứng phó với các thay đổi và thách thức mới trong việc phát triển ngoại giao. Để đạt được điều này, một loạt các giải pháp mang tính chiến lược và thực tiễn cần được triển khai để đảm bảo rằng Việt Nam có thể duy trì vị thế và đóng góp vào việc xây dựng một trật tự thế giới mới.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là cần cụ thể hóa Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, qua việc xây dựng một chiến lược hành động về Ngoại giao số. Đây là một yếu tố tiên quyết để Việt Nam không chỉ bắt kịp mà còn có thể dẫn đầu trong xu hướng này. Chính sách và chiến lược này cần phải được định hình rõ ràng, bao gồm các mục tiêu, tầm nhìn dài hạn và kế hoạch chi tiết để triển khai ngoại giao số một cách có hệ thống. Điều này không chỉ giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả trong việc giao tiếp với các đối tác quốc tế mà còn tạo ra sự chủ động và sáng tạo trong các hoạt động đối ngoại.

Để thực hiện được chiến lược ngoại giao số, điều cần thiết là phải đổi mới nhận thức, bộ máy, phương thức và nguồn lực của ngành ngoại giao. Ngoại giao số không chỉ đơn giản là việc sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc mà còn đòi hỏi sự thay đổi trong cách thức làm việc của toàn bộ bộ máy ngoại giao, từ các cơ quan trung ương đến các cơ quan đại diện ở nước ngoài. Đây không chỉ là sự chuyển đổi trong công việc hằng ngày mà còn là một bước đi mang tính chiến lược, giúp Việt Nam tận dụng tối đa tiềm năng của công nghệ số.

Điều quan trọng là Ngoại giao số cần phải được xem là xu thế lớn trong khu vực và trên thế giới, với những tiềm năng và lợi thế mà nó mang lại. Việt Nam phải có nhận thức rõ ràng về điều này, bởi ngoại giao số không chỉ giúp gia tăng khả năng tiếp cận với các đối tác quốc tế mà còn có thể tạo ra những cơ hội mới trong việc xây dựng các mối quan hệ và hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, phải lưu ý rằng ngoại giao số không thể thay thế được ngoại giao truyền thống, mà nó chỉ là một công cụ bổ trợ, giúp nâng cao hiệu quả và tiếp cận đối tác trong bối cảnh thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ số. Vì vậy, cần phải duy trì và phát huy giá trị của ngoại giao truyền thống, đặc biệt trong việc duy trì mối quan hệ với các đối tác chính trị, quân sự, văn hóa, và đảm bảo các lợi ích quốc gia lâu dài.

Trong khi triển khai ngoại giao số, Việt Nam cũng cần phải tăng cường hợp tác với các quốc gia có trình độ khoa học công nghệ tiên tiến, đặc biệt là những quốc gia đang đi đầu trong Cách mạng Công nghiệp 4.0. Việc hợp tác này không chỉ giúp Việt Nam học hỏi được nhiều kinh nghiệm trong việc phát triển và ứng dụng công nghệ số mà còn tạo cơ hội để Việt Nam tham gia vào các dự án hợp tác quốc tế về chuyển giao công nghệ, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Việt Nam cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các quốc gia trong khu vực ASEAN và toàn cầu để cùng nhau xây dựng các nền tảng hợp tác về công nghệ và sáng tạo. Một ví dụ rõ ràng là việc tham gia các sự kiện quốc tế như Diễn đàn Kinh tế Thế giới về ASEAN, nơi Việt Nam có thể đóng góp ý tưởng và sáng kiến về các vấn đề kinh tế số và chuyển đổi số.

Ngoài việc hợp tác quốc tế về công nghệ, Việt Nam cần phải đẩy mạnh việc chủ động hội nhập quốc tế về khoa học công nghệ và tham gia vào các mạng lưới đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp toàn cầu. Đây không chỉ là cơ hội để Việt Nam phát triển công nghệ mà còn là cơ hội để xây dựng mối quan hệ vững chắc với các đối tác quốc tế trong việc phát triển các nền tảng đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Việt Nam có thể chủ trì và đăng cai các sự kiện quốc tế về Cách mạng Công nghiệp 4.0, đồng thời đóng góp vào xây dựng các quy tắc, tiêu chuẩn quốc tế về hợp tác chia sẻ dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, Việt Nam cần phải thu hút đầu tư và hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo từ các đối tác quốc tế. Điều này có thể được thực hiện thông qua các chiến lược đầu tư vào công nghệ cao, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực như công nghệ số, chuyển đổi số và các sáng kiến đổi mới sáng tạo. Việc hợp tác với các tổ chức nghiên cứu, các viện khoa học, và các doanh nghiệp quốc tế sẽ giúp Việt Nam không chỉ nâng cao năng lực công nghệ mà còn tạo ra những giá trị gia tăng cho nền kinh tế quốc gia.

Một trong những yếu tố then chốt trong chiến lược ngoại giao số là phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ không chỉ giúp Việt Nam nâng cao năng lực sử dụng công nghệ trong công tác ngoại giao mà còn giúp phát triển các nền tảng số để thu thập và quản lý dữ liệu một cách hiệu quả. Đặc biệt, khi công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc thu thập dữ liệu và giao dịch qua nền tảng Internet sẽ giúp Việt Nam duy trì mối quan hệ với các đối tác quốc tế, đồng thời tạo ra cơ hội tiếp cận các nguồn lực và thông tin quan trọng để xây dựng các chiến lược đối ngoại hiệu quả hơn.

Cuối cùng, trong bối cảnh của ngoại giao số, Ngoại giao công chúng và Ngoại giao văn hóa phải được phối hợp chặt chẽ. Đây là một xu hướng mới, nơi mà các công cụ truyền thông đa phương tiện, mạng xã hội (đặc biệt là Twitter), và các công cụ giao tiếp số khác sẽ trở thành những công cụ quan trọng trong việc truyền tải các thông điệp đối ngoại.

Ngoài ra, Việt Nam cần phải sử dụng ngoại giao số để xây dựng hình ảnh quốc gia, người lãnh đạo, và thu hút sự chú ý của công chúng quốc tế đến các vấn đề quan trọng. Để thực hiện tốt ngoại giao số, cán bộ ngoại giao cần phải là những người hiểu biết về công nghệ, đồng thời vững vàng về chính trị, tư tưởng và tinh thông nghiệp vụ ngoại giao. Cán bộ ngoại giao không chỉ là những người đại diện của chính phủ mà còn là những "blogger", "twitter" hay "facebooker" chuyên nghiệp, giúp Việt Nam tăng cường khả năng tương tác với công chúng và các đối tác quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới không ngừng chuyển mình, việc định hình một trật tự toàn cầu mới đòi hỏi mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam, phải chủ động thích ứng và khẳng định vai trò của mình trên trường quốc tế. Để hiện thực hóa khát vọng ấy, Việt Nam cần kiến tạo một chiến lược ngoại giao toàn diện, kết tinh giữa chiều sâu truyền thống, sự năng động của ngoại giao công chúng và sức mạnh đột phá của ngoại giao số.

Thực hiện: Thượng úy Nguyễn Nhật Anh - Thượng úy Nguyễn Thị Khánh Hà - Nhà báo Nguyễn Phi Hùng
Ảnh: Báo Công lý - Chinhphu.vn - Mofa.gov.vn