Bài 2: Thách thức và Cơ hội trước những chuyển động toàn cầu và cuộc cách mạng số

Trong thời kỳ mới, ngoại giao vừa là công cụ để duy trì quan hệ quốc tế, vừa là đòn bẩy chiến lược quyết định sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp 4.0, biến đổi khí hậu và các xung đột địa chính trị ngày càng phức tạp ngoại giao Việt Nam đang đứng trước những thách thức lớn nhưng cũng mở ra những cơ hội chưa từng có.

Trong bài phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Đối tác vì Tăng trưởng Xanh (P4G) vào tháng 4/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: "Ngoại giao Việt Nam cần phải chủ động không chỉ trong bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn trong việc đóng góp tích cực vào các sáng kiến toàn cầu vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững."

Trong bối cảnh các xung đột địa chính trị gia tăng mạnh mẽ, mối quan hệ quốc tế ngày càng trở nên phức tạp và biến động sâu rộng, ảnh hưởng sâu sắc đến các quốc gia trong đó có Việt Nam. Cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc, cùng với các căng thẳng địa chính trị ở khu vực Đông Á và các vấn đề toàn cầu khác, đã tạo ra những tác động tiêu cực không chỉ đối với hai quốc gia này mà còn đối với các quốc gia nhỏ và mới nổi, bao gồm Việt Nam. Những căng thẳng này không chỉ làm gián đoạn các chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn tác động trực tiếp đến các thị trường xuất khẩu nơi Việt Nam phụ thuộc vào.

Trong khi đó, Việt Nam lại là một nền kinh tế phụ thuộc mạnh mẽ vào xuất khẩu và đầu tư nước ngoài. Điều này khiến cho việc duy trì chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, linh hoạt và hiệu quả trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia trở thành một thử thách không nhỏ.

Nguyên Bộ Trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Dy Niên trong một bài viết gần đây đã nhấn mạnh: "Việt Nam không chỉ phải đối mặt với thách thức từ các cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc mà còn phải tự xây dựng một nền tảng đối ngoại, ngoại giao vững chắc, bảo vệ lợi ích quốc gia trong môi trường đầy biến động”. Theo ông, việc duy trì mối quan hệ ổn định với các quốc gia lớn như Mỹ và Trung Quốc không phải là điều dễ dàng. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng phải tính toán cẩn thận khi tham gia vào các chiến lược toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh các quốc gia lớn liên tục điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Nhận xét về tình hình hiện nay, chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Bình cho rằng: "Các chính sách thuế quan, biện pháp bảo hộ thương mại và các căng thẳng chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc đã gây ra một cuộc khủng hoảng lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam, với nền kinh tế mở và phụ thuộc vào xuất khẩu, không thể đứng ngoài cuộc chiến này. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải có chiến lược đối ngoại, ngoại giao linh hoạt và cẩn trọng, vừa duy trì mối quan hệ với các đối tác lớn, vừa đảm bảo lợi ích quốc gia không bị xâm hại". Ông Bình cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang đối mặt với sự giảm sút nhu cầu từ các thị trường lớn, việc điều chỉnh chiến lược và tìm kiếm các cơ hội mới sẽ là yếu tố quyết định để Việt Nam tiếp tục phát triển bền vững.

Điều này còn được củng cố bởi nhận định của TS Takashi Hosoda, chuyên gia nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Việt Nam và Châu Á - Thái Bình Dương tại Đại học Tổng hợp Charles (Cộng hòa Séc) khi ông cho rằng: "Việt Nam cần phải kiên định bảo vệ chủ quyền quốc gia, đặc biệt là vấn đề Biển Đông, vì đây không chỉ là một vấn đề của Việt Nam mà còn ảnh hưởng đến an ninh và ổn định của khu vực và thế giới. Việc giữ vững mối quan hệ chiến lược với các cường quốc lớn là cần thiết, nhưng Việt Nam phải khẳng định quyền lợi và chủ quyền quốc gia một cách rõ ràng và kiên quyết."

Cũng theo các chuyên gia, sự ổn định của khu vực Đông Á và các mối quan hệ quốc tế không thể tách rời khỏi vấn đề Biển Đông. Việt Nam, với chính sách đối ngoại độc lập và tự chủ, cần phải duy trì một chiến lược ngoại giao đa phương, linh hoạt, vừa bảo vệ chủ quyền biển đảo, vừa duy trì các quan hệ hợp tác chặt chẽ với các đối tác chiến lược trong khu vực và trên thế giới.

Điều này đòi hỏi Việt Nam phải có sự khéo léo trong ứng xử ngoại giao, không chỉ đảm bảo an ninh quốc gia mà còn góp phần vào sự ổn định và hòa bình trong khu vực. Việt Nam luôn kiên định với chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và không liên kết, điều này phản ánh trong cách thức ứng xử của đất nước đối với các vấn đề quốc tế, đặc biệt là trong vấn đề Biển Đông.

Chính sách này cho phép Việt Nam chủ động và linh hoạt trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ chiến lược với các đối tác lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, và các quốc gia ASEAN, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia mà không bị phụ thuộc vào một quốc gia hay một liên minh nào. Đối với Biển Đông, chính sách này yêu cầu Việt Nam phải tìm ra những phương án hòa bình và hợp tác để giải quyết tranh chấp mà không làm tổn hại đến lợi ích lâu dài của mình.

Với những nhận định từ các chuyên gia hàng đầu, có thể thấy rõ rằng hoạt động đối ngoại, ngoại giao Việt Nam hiện nay không chỉ đơn thuần là việc duy trì mối quan hệ với các cường quốc, mà còn là một bài toán khó khăn trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Sự linh hoạt, khéo léo và kiên định trong chiến lược đối ngoại, ngoại giao sẽ là yếu tố quyết định giúp Việt Nam duy trì sự ổn định và phát triển bền vững trong môi trường quốc tế đầy thử thách này.

Dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV đánh giá, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tiếp tục phát triển mạnh mẽ và tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực. Lực lượng sản xuất mới, nhất là công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển đột phá chưa từng có. Xu thế tự chủ chiến lược, đua tranh về kinh tế, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực... ngày càng được các nước quan tâm, thúc đẩy.

Có thể thấy, trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách thức các quốc gia thực hiện chính sách đối ngoại, từ việc phân tích dữ liệu đến việc xây dựng các chiến lược giao tiếp. AI có thể giúp Việt Nam xử lý khối lượng lớn dữ liệu quốc tế, từ thông tin về các xu hướng chính trị, kinh tế đến các mối quan hệ song phương và đa phương. Công nghệ này có thể giúp dự báo tình hình quốc tế và phân tích các động thái từ các cường quốc, từ đó tạo ra các chiến lược đối ngoại, ngoại giao linh hoạt, chủ động và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, một trong những thách thức chính là việc các quốc gia phát triển, đặc biệt là Mỹ, Trung Quốc và các quốc gia EU, đang dẫn đầu trong việc ứng dụng AI trong chính trị và ngoại giao.

Đại sứ Trịnh Minh Mạnh, quyền Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Học viện Ngoại giao nhận định rằng: "Việc áp dụng AI trong hoạt động đối ngoại, ngoại giao không chỉ giúp các quốc gia phân tích và dự báo chính xác hơn, mà còn tạo ra những lợi thế về sức mạnh mềm và ảnh hưởng chính trị. Nếu Việt Nam không phát triển mạnh mẽ nền tảng công nghệ của mình, sẽ khó cạnh tranh và duy trì vị thế trong môi trường ngoại giao toàn cầu."

Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cũng cho rằng AI có thể giúp các nhà ngoại giao Việt Nam tự động hóa các quá trình như phân tích báo cáo, đánh giá các chỉ số chính trị hoặc kinh tế, từ đó tiết kiệm thời gian và nguồn lực. Tuy nhiên, việc áp dụng AI vào ngoại giao yêu cầu không chỉ đào tạo đội ngũ cán bộ ngoại giao có khả năng sử dụng công nghệ mà còn phải đầu tư vào các nền tảng và cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại.

Trí tuệ nhân tạo có tác động sâu rộng đến mối quan hệ giữa các quốc gia, đặc biệt là trong các vấn đề như an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và quyền lực mềm. Những quốc gia đi đầu trong công nghệ sẽ có sức ảnh hưởng lớn hơn trong việc định hình các chính sách quốc tế, như thỏa thuận về bảo mật mạng, quyền sử dụng dữ liệu và quyền kiểm soát thông tin toàn cầu.

Đồng thời, Thạc sĩ Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, giảng viên chuyên ngành Quan hệ Quốc tế của trường Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh cảnh báo rằng: "Việt Nam cần phải chuẩn bị sẵn sàng đối phó với những mối đe dọa từ AI, đặc biệt là trong các vấn đề bảo mật quốc gia. AI không chỉ có thể sử dụng trong tấn công mạng mà còn có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ giữa các quốc gia thông qua việc tác động đến các dữ liệu nhạy cảm và làm lệch hướng các quyết sách chính trị."

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm thành lập ngành Ngoại giao, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: Ứng dụng công nghệ mới, nhất là Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ không chỉ là một yếu tố công nghệ đơn thuần mà là một phần không thể thiếu trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam, nhất là trong công tác nghiên cứu, tham mưu; phát triển trung tâm phân tích dữ liệu, từ đó góp phần bảo vệ an ninh quốc gia và tạo dựng những quan hệ đối tác chiến lược. Ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là một công cụ hữu hiệu để phân tích và dự báo các xu hướng quốc tế, giúp Việt Nam điều chỉnh các chiến lược đối ngoại một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Tại Hội nghị cán bộ ngày 7/10/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng phát biểu: “Không phải đã hòa bình thì thỏa mãn mà còn phải đấu tranh phức tạp, gian khổ, lâu dài. Cách đấu tranh có thay đổi là đấu tranh trong hòa bình, mà đấu tranh trong hòa bình còn gian khổ phức tạp hơn trong thời kỳ chiến tranh”.

Giá trị quý báu qua lời nhắn gửi của Người không chỉ nằm gói gọn trong đấu tranh vũ trang mà suy rộng ra, còn ở đấu tranh trí óc, đấu tranh ngoại giao. Ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên mới đối diện với không ít thách thức cần đấu tranh giải quyết, song cũng đồng thời mở ra những cơ hội đầy triển vọng.

Việc giữ vững độc lập, tự chủ trong chính sách đối ngoại, đồng thời tận dụng các cơ hội trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, phát triển kinh tế và tham gia vào các sáng kiến toàn cầu sẽ giúp Việt Nam không chỉ bảo vệ được lợi ích quốc gia mà còn nâng cao ảnh hưởng và vai trò của mình trên trường quốc tế. Chính phủ và các nhà lãnh đạo của Việt Nam cần phải linh hoạt, sáng tạo và chủ động hơn bao giờ hết để đưa đất nước vượt qua các thử thách và tận dụng những cơ hội lớn.

Thứ nhất là tăng cường vai trò trung gian hòa giải và thúc đẩy hợp tác đa phương. Trong bối cảnh các cuộc đối đầu giữa các cường quốc và tranh chấp khu vực ngày càng trở nên căng thẳng, ngoại giao Việt Nam có thể tận dụng chính sách đối ngoại, ngoại giao độc lập, tự chủ và không liên kết để đóng vai trò trung gian hòa giải.

Chính sách này không chỉ giúp duy trì hòa bình khu vực mà còn nâng cao vị thế của Việt Nam trong các vấn đề quốc tế. Việt Nam, với sự ổn định chính trị và sự phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua, hoàn toàn có thể đóng vai trò là cầu nối trong các cuộc đối thoại quốc tế, đặc biệt trong các vấn đề như Biển Đông và các khu vực có xung đột lợi ích. Tổng Bí thư Tô Lâm trong bài phát biểu tại Diễn đàn ASEAN đã khẳng định: "Việt Nam có thể đóng vai trò là cầu nối trong các cuộc đối thoại quốc tế, đặc biệt trong các vấn đề khu vực như Biển Đông, từ đó không chỉ giúp duy trì hòa bình khu vực mà còn nâng cao vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế."

Việc tham gia vào các tổ chức quốc tế như ASEAN, APEC, và Liên Hợp Quốc giúp Việt Nam mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế và thu hút đầu tư, cũng như tạo ra cơ hội nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Đặc biệt trong kỷ nguyên mới, việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh chuyển dịch sản xuất do các căng thẳng thương mại giữa các quốc gia lớn, là cơ hội để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Chính vì vậy, ngoài việc duy trì sự ổn định trong khu vực, Việt Nam cũng cần tiếp tục phát huy vai trò đối ngoại, ngoại giao của mình trong các vấn đề toàn cầu, đặc biệt là các sáng kiến phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thứ hai là phải đảm bảo an ninh quốc gia và thúc đẩy hợp tác về an ninh phi truyền thống. Bởi vì bên cạnh những vấn đề chính trị và kinh tế, an ninh quốc gia luôn là một vấn đề quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Đặc biệt, trong bối cảnh các xung đột khu vực như tại Đông Á, Trung Đông hay các khu vực khác, Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò đối ngoại, ngoại giao trong việc duy trì sự ổn định khu vực và an ninh quốc gia. Chính sách đối ngoại, ngoại giao của Việt Nam cần thúc đẩy hợp tác quốc phòng và an ninh tập thể, duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các đối tác lớn như Mỹ, Nhật Bản và EU, đồng thời tham gia các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, ASEAN, và CPTPP. Tổng Bí thư Tô Lâm trong một phát biểu về an ninh quốc gia đã nhấn mạnh: "Ngoại giao Việt Nam không chỉ có vai trò duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực mà còn bảo vệ lợi ích quốc gia, tham gia tích cực vào các sáng kiến quốc tế nhằm giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và an ninh mạng."

Ngoài các thách thức về an ninh truyền thống, các vấn đề an ninh phi truyền thống như dịch bệnh, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và an ninh mạng đang ngày càng gia tăng và trở thành mối lo ngại đối với tất cả các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Các thách thức này không chỉ đe dọa đến an ninh quốc gia mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế và xã hội của Việt Nam. Vì vậy, việc ứng phó với các vấn đề này đòi hỏi Việt Nam phải hợp tác chặt chẽ với các quốc gia và tổ chức quốc tế để tạo ra môi trường an toàn và ổn định. Ngoại giao Việt Nam cần tập trung vào việc thúc đẩy hợp tác quốc tế về các vấn đề an ninh phi truyền thống, tạo cơ hội cho hợp tác và phát triển trong các lĩnh vực an ninh và bảo mật.

Thứ ba là tận dụng các cơ hội từ ngoại giao số và phát triển bền vững. Trong kỷ nguyên công nghệ số, ngoại giao Việt Nam đứng trước một yêu cầu lớn trong việc thích ứng và bắt kịp xu hướng toàn cầu. Để đáp ứng được yêu cầu này, việc phát triển các phương thức ngoại giao hiện đại như ngoại giao số, ngoại giao công chúng và các sáng kiến ngoại giao linh hoạt là cực kỳ quan trọng.

PGS, TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao với 40 năm hoạt động trên lĩnh vực ngoại giao, đồng thời là thành viên Ủy ban Luật Quốc tế của Liên Hiệp Quốc (ILC) nhiệm kỳ 2023-2027 nhận định: "Ngoại giao số không chỉ đơn thuần là một công cụ giao tiếp, mà là yếu tố quyết định để Việt Nam duy trì sự hiện diện mạnh mẽ trong mối quan hệ quốc tế và gia tăng ảnh hưởng trên trường thế giới." Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và thông tin đã tạo ra cơ hội, nhưng cũng mang lại nhiều thách thức cho các quốc gia, đặc biệt là trong việc phát triển các chiến lược đối ngoại hiệu quả.

Ngoại giao số đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả kết nối và giao tiếp với các đối tác quốc tế, không chỉ trong các mối quan hệ chính trị mà còn trong các sáng kiến kinh tế và bảo vệ môi trường. Việt Nam, một quốc gia đang trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ trong việc xây dựng nền kinh tế số, cần phải chủ động hơn trong việc tham gia vào các diễn đàn quốc tế, thúc đẩy các sáng kiến toàn cầu như chuyển đổi số, phát triển bền vững, và đặc biệt là an ninh mạng.

Giáo sư Nguyễn Đức Khương, thành viên Hội đồng tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhận xét: "Với sự bùng nổ của công nghệ số, Việt Nam cần xây dựng một chiến lược đối ngoại, ngoại giao số phù hợp để không chỉ nâng cao sức ảnh hưởng quốc gia mà còn tham gia vào các quyết sách toàn cầu."

Chính sách đối ngoại, ngoại giao số là chìa khóa giúp Việt Nam gia tăng ảnh hưởng và chủ động trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh các vấn đề như biến đổi khí hậu và an ninh mạng ngày càng trở nên phức tạp. Việt Nam, thông qua các sáng kiến ngoại giao số, không chỉ nâng cao sự hiện diện trong các diễn đàn quốc tế mà còn có thể xây dựng hình ảnh quốc gia mạnh mẽ trong lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là trong việc ứng dụng công nghệ mới vào các lĩnh vực như giáo dục, y tế, và môi trường.

Ngoại giao số là một phần không thể thiếu trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam, đặc biệt khi đối mặt với những thách thức toàn cầu như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, và các vấn đề an ninh mạng. Thực tế, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số không chỉ thúc đẩy hợp tác quốc tế mà còn giúp Việt Nam có những bước đi chiến lược trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia. Việc áp dụng ngoại giao số vào các mối quan hệ quốc tế sẽ giúp Việt Nam phát huy tiềm năng của mình, không chỉ trong các mối quan hệ chính trị mà còn trong các sáng kiến liên quan đến phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, Việt Nam cũng cần tận dụng những cơ hội liên quan đến biến đổi khí hậu và phát triển bền vững trong việc tham gia vào các sáng kiến toàn cầu. Các sáng kiến như Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu không chỉ giúp Việt Nam gia tăng ảnh hưởng quốc tế mà còn mở ra cơ hội hợp tác phát triển và thu hút tài trợ từ các quốc gia phát triển.

GS.TS. Đặng Thị Kim Chi nhận định: “Đầu tư vào công nghệ sạch và năng lượng tái tạo không chỉ giúp Việt Nam giải quyết vấn đề môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu”. Việc tham gia các sáng kiến quốc tế như Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu là cơ hội để Việt Nam khẳng định vai trò trong giải quyết các thách thức toàn cầu, thúc đẩy phát triển bền vững, đồng thời mở rộng hợp tác và thu hút nguồn lực hỗ trợ từ các quốc gia phát triển.

Đầu tư vào công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và phát triển bền vững không chỉ giúp Việt Nam ứng phó với thách thức môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Tóm lại, trong bối cảnh kỷ nguyên số và các thách thức toàn cầu ngày càng gia tăng, Việt Nam cần phải tích cực phát triển và tận dụng các phương thức ngoại giao hiện đại như ngoại giao số, đồng thời tăng cường sự tham gia vào các sáng kiến quốc tế về phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Đó chính là chìa khóa để Việt Nam không chỉ bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn nâng cao ảnh hưởng và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Ngoại giao hiện đại đã và đang trải qua những thay đổi mạnh mẽ để thích ứng với những thay đổi sâu rộng trong nền kinh tế toàn cầu, công nghệ và các vấn đề an ninh quốc tế. Trái ngược với ngoại giao truyền thống, vốn chủ yếu dựa vào các kênh giao tiếp chính thức giữa các nhà lãnh đạo quốc gia và các tổ chức quốc tế, ngoại giao hiện đại ngày nay yêu cầu sự tích hợp và kết hợp linh hoạt giữa nhiều công cụ và phương thức, bao gồm cả ngoại giao số, ngoại giao công chúng và ngoại giao trực tuyến. Trong khi ngoại giao truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì các mối quan hệ giữa các quốc gia, ngoại giao hiện đại đã mở ra một không gian rộng lớn hơn cho việc sử dụng công nghệ, nhất là công nghệ số, để đạt được những kết quả ngoại giao hiệu quả hơn.

Một trong những điểm đặc biệt quan trọng trong ngoại giao hiện đại là việc sử dụng ngoại giao số như một công cụ để kết nối quốc gia với cộng đồng quốc tế. Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ và thông tin đóng vai trò chủ đạo trong việc định hình các xu hướng chính trị và kinh tế toàn cầu, việc duy trì và phát triển ngoại giao số trở thành một yếu tố không thể thiếu trong chiến lược đối ngoại của bất kỳ quốc gia nào, bao gồm Việt Nam. Ngoại giao số không chỉ đơn giản là việc sử dụng các phương tiện điện tử để giao tiếp với các đối tác quốc tế mà còn là một công cụ mạnh mẽ giúp Việt Nam duy trì sự hiện diện quốc tế và nâng cao ảnh hưởng của mình trong các vấn đề toàn cầu.

Việt Nam với chiến lược phát triển công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, cần tập trung mạnh mẽ vào việc phát triển các nền tảng ngoại giao số. Chính phủ cần đẩy mạnh việc sử dụng các công cụ số để xây dựng hình ảnh quốc gia, nâng cao uy tín trên trường quốc tế, và không để mình bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ.

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng, một nhà phân tích về quan hệ quốc tế, nhận định rằng: "Ngoại giao số sẽ giúp các quốc gia không chỉ duy trì mối quan hệ ngoại giao, mà còn là công cụ quyết định trong việc gia tăng sức ảnh hưởng, từ việc tham gia vào các sáng kiến toàn cầu đến việc quảng bá các chiến lược phát triển quốc gia."

Ngoại giao hiện đại không chỉ đơn giản là việc duy trì quan hệ tốt đẹp giữa các quốc gia thông qua các kênh chính thức, mà còn bao gồm việc sử dụng công nghệ để kết nối và thúc đẩy các mối quan hệ thông qua các nền tảng số. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, các quốc gia không thể đơn độc trong việc đối phó với các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh mạng, hoặc khủng bố. Chính vì vậy, việc tích hợp công nghệ số vào chiến lược ngoại giao không chỉ giúp các quốc gia nâng cao khả năng tương tác và phát triển hợp tác quốc tế mà còn giúp họ duy trì an ninh và ổn định trong một thế giới ngày càng liên kết chặt chẽ qua mạng lưới số.

Thông qua các nền tảng truyền thông xã hội. Các nền tảng như Twitter, Facebook, Instagram, hay các nền tảng video như YouTube đã tạo ra cơ hội cho các quốc gia như Việt Nam trực tiếp giao tiếp với công chúng quốc tế, truyền tải thông điệp về chính sách đối ngoại, và tham gia vào các cuộc đối thoại toàn cầu. Chính phủ Việt Nam có thể tận dụng các nền tảng này để xây dựng một hình ảnh tích cực, chia sẻ các chính sách và chiến lược phát triển, đồng thời thể hiện vai trò tích cực trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế.

Song song với đó, trong dòng chảy sôi động của toàn cầu hóa, ngoại giao hiện đại không còn là một thực thể tách rời mà ngày càng gắn bó mật thiết với ngoại giao kinh tế, trụ cột chiến lược giúp nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ thế giới. Đặc biệt, trong kỷ nguyên chuyển đổi số và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ đã trở thành chất xúc tác mạnh mẽ, mở rộng cánh cửa giao thương, thúc đẩy dòng chảy đầu tư, và kiến tạo những hình thái hợp tác kinh tế mới. Việt Nam, với tư cách là thành viên tích cực trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA, đang đứng trước thời cơ lớn để tăng cường hội nhập sâu rộng. Việc ứng dụng các nền tảng số vào xúc tiến thương mại, kết nối thị trường và minh bạch hóa chuỗi cung ứng không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là đòn bẩy để Việt Nam vươn xa trong môi trường cạnh tranh toàn cầu khốc liệt.

Trong bối cảnh thế giới đang từng bước chuyển mình sang nền kinh tế số, nơi mà dòng chảy dữ liệu và công nghệ vượt ra phạm vi biên giới của mỗi quốc gia, các nước không chỉ cạnh tranh về năng lực sản xuất hay tài nguyên truyền thống, mà còn đang bước vào cuộc đua quyết liệt trên các mặt trận công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, sản xuất thông minh và các nền tảng kỹ thuật số tiên tiến. Ai làm chủ được công nghệ, người đó nắm giữ chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai.

Thực hiện: Thượng úy Nguyễn Nhật Anh - Thượng úy Nguyễn Thị Khánh Hà - Nhà báo Nguyễn Phi Hùng
Ảnh: Báo Công lý - Chinhphu.vn - Mofa.gov.vn