AI trong giáo dục từ năm học 2026-2027: Có gì mới?

Từ năm học 2026-2027, AI trong giáo dục sẽ được định hướng theo hướng hỗ trợ những bài toán cụ thể của nhà trường, từ cá nhân hóa việc học, hỗ trợ học sinh gặp khó khăn đến giảm công việc hành chính cho giáo viên và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI không được đặt theo hướng chạy theo số lượng phần mềm hay tài khoản sử dụng. Trọng tâm là lựa chọn những công cụ phù hợp, có khả năng tạo ra hiệu quả thực tế và bảo đảm an toàn cho người học.

AI trong giáo dục sẽ hỗ trợ học sinh, giáo viên ra sao?

Một trong những hướng được chú trọng là sử dụng AI để hỗ trợ những học sinh gặp khó khăn trong quá trình học tập.

Công nghệ có thể được phát triển thành các nền tảng hỗ trợ tự học, giúp học sinh giải đáp thắc mắc, hướng dẫn từng bước và xây dựng lộ trình học tập phù hợp. Với cách tiếp cận này, AI có thể hỗ trợ phát hiện những phần kiến thức học sinh còn thiếu và giúp các em từng bước bù đắp lỗ hổng.

AI cũng được định hướng hỗ trợ giáo viên trong nhiều công việc như xây dựng học liệu, ra đề, chấm bài, quản lý lớp và theo dõi tiến độ học tập của học sinh.

Qua đó, công nghệ có thể giảm bớt một phần công việc hành chính, để giáo viên dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chuyên môn và hỗ trợ trực tiếp người học.

Đáng chú ý, việc ứng dụng AI còn hướng tới cá nhân hóa quá trình học tập. Với những hệ thống có khả năng phân tích dữ liệu học tập, giáo viên có thể có thêm thông tin để theo dõi sự tiến bộ của từng học sinh và điều chỉnh cách hỗ trợ.

Tại TP. Hồ Chí Minh, ngành giáo dục đang định hướng đồng bộ dữ liệu tập trung, chuẩn hóa, định danh học liệu số và xây dựng tiêu chuẩn công nhận trường học số. Một số trường đủ điều kiện có thể được lựa chọn để thí điểm ứng dụng AI, sau đó đánh giá, điều chỉnh trước khi xem xét nhân rộng.

Học sinh sẽ được học cách sử dụng AI an toàn

Không chỉ sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập, học sinh phổ thông sẽ được giáo dục về trí tuệ nhân tạo từ năm học 2026-2027 theo Khung nội dung và hướng dẫn mà Bộ GD&ĐT đã ban hành.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu không chỉ dừng ở việc giúp học sinh biết sử dụng công nghệ. Các em cần được hình thành cách sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, đồng thời nhận thức được những vấn đề liên quan đến đạo đức và sự phụ thuộc vào công nghệ.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh học sinh có thể tiếp cận ngày càng nhiều công cụ AI để tìm kiếm thông tin, làm bài hoặc tự học.

Định hướng đặt ra là AI hỗ trợ quá trình học tập nhưng không làm thay hoàn toàn hoạt động tư duy của người học. Học sinh vẫn cần được rèn luyện khả năng tự học, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm với sản phẩm học tập của mình.

Với giáo viên, yêu cầu tương tự cũng được đặt ra. AI có thể gợi ý, soạn thảo hoặc phân tích, nhưng nhà giáo vẫn là người kiểm chứng, quyết định và chịu trách nhiệm chuyên môn.

Đặc biệt, AI không được thay thế con người trong quyết định cuối cùng liên quan đến đánh giá và quyền lợi của người học.

Phần mềm AI phải được kiểm soát trước khi sử dụng

Cùng với việc mở rộng ứng dụng, vấn đề an toàn và chất lượng công nghệ sẽ là một yêu cầu quan trọng.

Các phần mềm AI trước khi đưa vào sử dụng cần được đánh giá về độ chính xác, an toàn dữ liệu, khả năng tích hợp và mức độ phù hợp với môi trường giáo dục.

Những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu sẽ phải tiếp tục hoàn thiện hoặc không được đưa vào sử dụng. Điều này nhằm hạn chế tình trạng lựa chọn công cụ chỉ vì AI đang trở thành xu hướng, trong khi chưa chứng minh được hiệu quả đối với hoạt động dạy và học.

Việc bảo đảm an toàn dữ liệu cũng được đặt ra khi AI ngày càng tham gia vào quá trình quản lý và hỗ trợ học tập. Các chuyên gia đề cập yêu cầu xây dựng dữ liệu sạch, có chủ quyền và hạ tầng lưu trữ dữ liệu trong nước để Việt Nam chủ động hơn trong phát triển, kiểm soát và mở rộng các mô hình AI phục vụ giáo dục.

Giáo viên sẽ cần được bồi dưỡng để làm chủ AI

Để AI thực sự trở thành công cụ hỗ trợ, một trong những nhiệm vụ được đặt ra trong thời gian tới là bồi dưỡng năng lực sử dụng AI cho đội ngũ giáo viên.

Tại TP. Hồ Chí Minh, ngành giáo dục định hướng tổ chức các chương trình tập huấn, bồi dưỡng nhằm giúp giáo viên thay đổi thói quen và làm chủ công nghệ, thay vì chỉ sử dụng AI ở mức thử nghiệm.

Việc triển khai cũng được đặt theo hướng có đánh giá. Các mô hình, giải pháp AI được thí điểm sẽ được xem xét về hiệu quả trước khi quyết định nhân rộng.

Ở cấp độ nghiên cứu, các trường đại học và viện nghiên cứu được kỳ vọng giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, phát triển, kiểm chứng và chuyển giao các giải pháp AI. Doanh nghiệp tham gia cung cấp công nghệ, đồng thời phải chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn và chi phí sản phẩm.

Như vậy, AI trong giáo dục thời gian tới được định hướng không phải để thay thế giáo viên mà trở thành công cụ hỗ trợ. Hiệu quả ứng dụng sẽ được nhìn từ những kết quả cụ thể: học sinh được hỗ trợ tốt hơn, giáo viên giảm bớt công việc không cần thiết và nhà quản lý có thêm dữ liệu để phục vụ việc ra quyết định.