TANDTC đề xuất quy định mới về cấp, tống đạt văn bản tố tụng bằng phương thức điện tử

TANDTC đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị quyết hướng dẫn thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản của Tòa án bằng phương thức điện tử thông qua nền tảng số và ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID).

Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hiện thực hóa chủ trương xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số, đồng thời triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng, Nhà nước về chuyển đổi số quốc gia và cải cách tư pháp.

Hướng tới phương thức tống đạt hiện đại, minh bạch

Theo dự thảo, Nghị quyết gồm 9 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc thực hiện; điều kiện cấp, tống đạt, thông báo văn bản bằng phương tiện điện tử; khai thác, xác minh thông tin; xác định thời điểm hoàn thành việc tống đạt; giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử; ký số văn bản và trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, dự thảo xác định việc cấp, tống đạt văn bản qua VNeID có giá trị pháp lý tương đương các phương thức tống đạt theo quy định của pháp luật tố tụng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Nghị quyết.

Thời điểm hoàn thành việc cấp, tống đạt được xác định là thời điểm hệ thống định danh và xác thực điện tử ghi nhận thông điệp dữ liệu đã được gửi thành công vào tài khoản định danh điện tử của người nhận. Nhật ký giao dịch điện tử cùng dữ liệu xác thực sẽ là căn cứ chứng minh việc tống đạt hợp lệ.

Dự thảo cũng quy định Tòa án được khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia và các hệ thống thông tin có liên quan để xác minh nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở của người tham gia tố tụng trong trường hợp cần thiết, góp phần hạn chế tình trạng không xác định được địa chỉ, kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

Ngoài ra, các văn bản điện tử gửi qua VNeID phải được ký số bằng chữ ký số chuyên dùng công vụ nhằm bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và giá trị pháp lý của văn bản.

Đề xuất chỉ áp dụng khi người dân đăng ký nhận qua VNeID

Một nội dung đáng chú ý của dự thảo là đưa ra hai phương án về điều kiện thực hiện việc cấp, tống đạt văn bản của Tòa án qua VNeID.

Theo phương án 1, việc tống đạt điện tử chỉ được thực hiện khi cơ quan, tổ chức, cá nhân chủ động đăng ký và lựa chọn nhận văn bản bằng phương thức điện tử.

Theo phương án 2, mọi cá nhân, tổ chức đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 sẽ được coi là đồng ý nhận văn bản của Tòa án qua VNeID, trừ trường hợp có văn bản từ chối.

Sau khi đánh giá ưu, nhược điểm của từng phương án, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học (TANDTC) đề xuất lựa chọn phương án 1.

Theo cơ quan soạn thảo, phương án này bảo đảm quyền tự quyết của người tham gia tố tụng trong việc lựa chọn phương thức nhận văn bản; phù hợp với nguyên tắc tự nguyện trong giao dịch điện tử và quy định của pháp luật tố tụng hiện hành, đồng thời hạn chế phát sinh khiếu nại liên quan đến tính hợp lệ của việc tống đạt điện tử.

Bên cạnh đó, việc triển khai theo cơ chế đăng ký sẽ tạo điều kiện để hệ thống Tòa án từng bước hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, đánh giá mức độ ổn định của hạ tầng kỹ thuật và khả năng kết nối với hệ thống định danh điện tử quốc gia trước khi nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng.

Theo TANDTC, khi hạ tầng kỹ thuật, cơ sở pháp lý và mức độ phổ cập tài khoản định danh điện tử được bảo đảm, cơ quan này sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng việc sử dụng phương thức điện tử trong hoạt động của Tòa án, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, công khai, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm phục.