TAND khu vực 1 – TP.HCM: Hiện thực hóa nền tư pháp phục vụ bằng sự tận tâm với người dân

Hành trình từ “số hóa” đến “thông minh hóa”

Nhìn lại chặng đường phát triển của ngành Tòa án, việc quản lý hồ sơ giấy luôn là một thách thức đối với các Tòa án. Những tệp hồ sơ cao ngất ngưởng, việc tìm kiếm trích lục mất hàng giờ, thậm chí hàng ngày, đã trở thành nút thắt làm chậm tiến độ thực thi công lý.

Chính vì vậy, khi TAND khu vực 1 – TP.HCM đã thực hiện thành công bước đi chiến lược là số hóa toàn bộ dữ liệu, đó là một kỳ tích. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, số hóa mới chỉ là “phần cứng”, còn để biến những dữ liệu đó thành giá trị phục vụ người dân, cần có một “phần mềm” – đó là tư duy đổi mới và các ứng dụng thực tiễn.

Tinh thần nỗ lực tìm tòi của tập thể lãnh đạo và cán bộ TAND khu vực 1 – TP.HCM thể hiện rõ nhất ở việc họ không thỏa mãn với những gì đã đạt được. Họ hiểu rằng, một Tòa án hiện đại không chỉ là nơi có hồ sơ điện tử, mà phải là nơi người dân cảm thấy sự tiện lợi ngay từ giây phút đầu tiên bước chân đến cổng Tòa án. Cuộc cách mạng “thông minh hóa” bắt đầu từ những chi tiết nhỏ nhất.

Giờ đây, quy trình tiếp đón tại TAND khu vực 1 – TP.HCM đã thay đổi hoàn toàn diện mạo. Ngay từ khâu gửi xe, thẻ từ đã thay thế cho những mảnh giấy viết tay. Tại cổng vào, hệ thống xác thực khuôn mặt được vận hành không chỉ để đảm bảo an ninh nghiêm ngặt mà còn để tạo ra một cơ sở dữ liệu số về lưu lượng người ra vào.

Trước đây, hình ảnh người dân xếp hàng dài, mệt mỏi chờ đợi lấy số thứ tự đã quá quen thuộc. Hiện nay, tại TAND khu vực 1 – TP.HCM, hình ảnh đó đang dần biến mất để nhường chỗ cho sự hiện đại của các máy kiot thông minh.

Khi người dân có nhu cầu nộp đơn khởi kiện, xin trích lục bản án hay quyết định của tòa, họ chỉ cần thực hiện thao tác “một chạm” tại kiot. Bằng cách nhập các thông tin cơ bản như họ tên, số CCCD và số điện thoại, hệ thống sẽ tự động cấp số thứ tự và phân loại nhu cầu.

Sự thay đổi này mang ý nghĩa rất lớn về mặt quản trị. Toàn bộ dữ liệu người dân nhập vào kiot được đưa thẳng lên hệ thống máy chủ trung tâm. Điều này cho phép lãnh đạo đơn vị nắm bắt được ngay lập tức: Hôm nay có bao nhiêu người đến làm việc? Họ cần giải quyết vấn đề gì? Và quan trọng nhất là họ đã phải chờ đợi trong bao lâu?

Đây chính là công cụ giám sát thời gian thực cực kỳ hiệu quả. Nếu một hồ sơ bị chậm trễ, nếu một cán bộ để người dân phải chờ quá thời gian quy định mà không có lý do chính đáng, hệ thống sẽ “lên tiếng”.

Việc ứng dụng công nghệ đã giúp chuyển đổi từ quản lý bằng cảm tính sang quản lý bằng dữ liệu định lượng, giúp lãnh đạo đơn vị có biện pháp chấn chỉnh kịp thời, nâng cao trách nhiệm công vụ của từng cá nhân.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo công lý

Trong lộ trình tiến tới Tòa án điện tử mà Chánh án TANDTC đã đề ra, mục tiêu cốt lõi chính là sự minh bạch và tinh giản. TAND khu vực 1 – TP.HCM đang chứng minh là đơn vị tiên phong trong việc hiện thực hóa mục tiêu này, đơn vị xây dựng thành công hệ sinh thái hệ thống các phần mềm quản lý và được áp dụng rộng rãi tại nhiều Tòa án trên cả nước.

Không dừng lại ở đó, TAND khu vực 1 – TP.HCM đang triển khai mô hình “Phòng Hành chính Tư pháp số”. Điểm nhấn chính là hệ thống tra cứu thông tin vụ án tự động. Trước đây, để biết hồ sơ của mình đang ở giai đoạn nào, ai là người thụ lý, người dân thường phải trực tiếp hỏi cán bộ, đôi khi gặp phải rào cản về mặt giao tiếp hoặc thời gian.

Với các máy kiot tra cứu được bố trí công khai, người dân chỉ cần quét mã QR được cung cấp trên thông báo hoặc nhập mã hồ sơ là mọi diễn tiến pháp lý sẽ hiển thị rõ ràng trên màn hình. Sự minh bạch này không chỉ giúp giảm áp lực giải trình cho cán bộ Tòa án mà còn củng cố niềm tin của nhân dân. Khi thông tin được công khai, sự hoài nghi về “quy trình ngầm” hay sự chậm trễ cố ý sẽ tự khắc bị triệt tiêu.

Công nghệ áp dụng tại TAND khu vực 1 – TP.HCM không khô khan mà đầy tinh thần phục vụ, khi đơn vị chủ động coi người dân là trung tâm để phục vụ. Trong không gian chờ hiện đại, nỗi lo âu, sốt ruột của người dân được giải tỏa nhờ hệ thống loa và bảng điện tử hiển thị số thứ tự trực quan, giúp việc theo dõi lượt làm việc trở nên dễ dàng.

Không dừng lại ở đó, sự tinh tế còn thể hiện qua các tiện ích thiết thực như phục vụ nước uống, cung cấp máy tính kết nối internet miễn phí, cho phép người dân tranh thủ tra cứu văn bản pháp luật hoặc giải quyết công việc cá nhân ngay trong lúc chờ đợi.

Đặc biệt, hệ thống màn hình lớn tại khu vực sảnh không chỉ để thông báo lịch xét xử mà còn đóng vai trò là một kênh truyền thông pháp luật sống động. Các bản tin về hoạt động của ngành, các quy định mới của pháp luật được trình chiếu dưới dạng đồ họa dễ hiểu, giúp người dân nâng cao hiểu biết pháp lý một cách tự nhiên nhất.

Đây chính là cách Tòa án “gần dân” thực chất nhất – không chỉ qua những bản án mà còn qua sự chăm chút cho từng trải nghiệm của người dân tại trụ sở Tòa án.

Với nỗ lực tìm tòi, thử nghiệm và áp dụng các ứng dụng mới này là minh chứng cho một tư duy đột phá. TAND khu vực 1 – TP.HCM nhận thức, Tòa án điện tử không phải là một cái đích xa vời mà là tổng hòa của những giải pháp nhỏ, thiết thực và hướng tới con người. Việc xây dựng thành công “Phòng Hành chính Tư pháp số” là một bước tiến tới nền tư pháp phục vụ.

Sự thay đổi mang tính đột phá của TAND khu vực 1 – TP.HCM đã nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao. Người dân cảm thấy được tôn trọng hơn, quyền lợi chính đáng được bảo đảm tốt hơn thông qua các công cụ giám sát khách quan, minh bạch. Đồng thời, đội ngũ cán bộ Tòa án cũng giảm tải được những công việc sự vụ thủ công để tập trung tối đa chuyên môn là công tác xét xử.

Có thể khẳng định, mô hình Tòa án điện tử của TAND khu vực 1 – TP.HCM là hình mẫu tiêu biểu cho công cuộc cải cách tư pháp trong kỷ nguyên số. Sự kiên trì trong đổi mới, sáng tạo và tư duy luôn lấy người dân làm trung tâm chắc chắn sẽ đưa đơn vị tiến xa hơn trên hành trình chinh phục những đỉnh cao mới của công nghệ phục vụ công lý.

Số liệu số hóa tại TAND khu vực 1 - TP.HCM

Từ ngày 01/10/2023 đến nay, công tác số hóa tài liệu đã đạt tổng dung lượng lưu trữ vượt 10TB (8.6 triệu file tương đương 32 triệu trang tài liệu).

Cụ thể:

Hồ sơ và án văn: Số hóa gần 15.000 hồ sơ thụ lý (từ 2023); hơn 56.000 đơn khởi kiện (từ 2025) và trên 160.000 bản án, quyết định của các đơn vị tiền thân (TAND quận 1, 3, 4 cũ) và đơn vị mới sau sáp nhập.

Văn bản tố tụng: Hoàn thành số hóa gần 45.000 văn bản (giai đoạn 2023 – 06/2025). Tính đến thời điểm hiện tại đã đạt 36.101 văn bản, dự kiến đến 30/09/2026 sẽ cán mốc 72.000 văn bản.

Công văn đi/đến: Giai đoạn 2023 – 06/2025 đạt gần 9.000 công văn. Hiện tại đã thực hiện 7990 văn bản, dự kiến tổng số lượng đến 30/09/2026 đạt khoảng 14.000 công văn.

100% hồ sơ vụ án, văn bản tố tụng và các quyết định pháp lý đều được số hóa ngay sau khi ban hành. Hệ thống luôn sẵn sàng phục vụ công tác tra cứu và tống đạt điện tử theo đúng lộ trình của TANDTC.