TAND hai cấp Thanh Hóa bứt phá giải quyết án hành chính vượt chỉ tiêu
Bằng tư duy đồng hành, biệt phái Thẩm phán gỡ nút thắt “án chùm” đất đai, TAND hai cấp tỉnh Thanh Hóa đã nâng tỷ lệ giải quyết án hành chính vượt mốc 90%.
Trong hệ thống các loại án, án hành chính vốn được đánh giá là lĩnh vực đặc thù, khó và phức tạp nhất. Khác với các tranh chấp dân sự thông thường, vụ án hành chính phát sinh từ mối quan hệ quản lý nhà nước giữa một bên là cá nhân, tổ chức và bên còn lại là cơ quan hành chính hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính.
Phần lớn vụ việc đã trải qua nhiều vòng giải quyết khiếu nại, hòa giải ở cơ sở bất thành trước khi khởi kiện, nên khả năng đối thoại thành tại Tòa rất thấp, buộc Hội đồng xét xử phải đưa ra phán quyết bằng bản án.

Sự phát triển kinh tế - xã hội kéo theo sự gia tăng đáng kể của các khiếu kiện hành chính, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực quản lý đất đai như: yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hủy quyết định thu hồi đất, hoặc đòi quyền lợi từ việc giao đất trái thẩm quyền giai đoạn trước năm 2010.
Đáng chú ý, trên địa bàn xuất hiện nhiều vụ “án chùm”, “án dây” khi hàng loạt hộ dân cùng khởi kiện một cơ quan hành chính về cùng một nội dung sai phạm đất đai trước đây, điển hình như tại khu vực thị xã Nghi Sơn (cũ) và TP Sầm Sơn (cũ).
Chỉ tính riêng tại TAND khu vực 9, trong năm công tác 2026 (từ 1/10/2025 đến 30/9/2026), đơn vị đã phải thụ lý gần 40 vụ án thuộc diện này.
Thực tiễn giải quyết án hành chính tại Thanh Hóa trong giai đoạn vừa qua đứng trước những áp lực kép. Từ ngày 1/7/2025, các quy định pháp luật sửa đổi có hiệu lực đã tăng thẩm quyền xét xử sơ thẩm án hành chính cho TAND cấp khu vực thay vì TAND cấp tỉnh như trước.
Sự chuyển giao thẩm quyền diễn ra đúng thời điểm bộ máy chính quyền địa phương thực hiện sắp xếp, tinh gọn theo mô hình hai cấp (tỉnh và xã), khiến địa bàn phụ trách của các Tòa án khu vực mở rộng, nhiều điểm thẩm định, định giá tài sản cách xa trụ sở từ 50km đến hơn 100km.
Bên cạnh áp lực làm quen với thẩm quyền mới, các Thẩm phán còn gặp trở ngại lớn về chứng cứ. Thẩm phán Lê Thị Huệ, Phó Chánh án TAND khu vực 5 - Thanh Hóa chia sẻ, nhiều vụ việc xảy ra từ hàng chục năm trước, trong quá trình bàn giao hồ sơ từ chính quyền cấp huyện (cũ) về cấp xã hiện nay, không ít tài liệu đất đai bị thất lạc hoặc thiếu hụt. Nhiều cán bộ địa phương hiện tại không nắm rõ lịch sử vụ việc, dẫn đến việc cung cấp chứng cứ cho Tòa án bị chậm trễ.
Cùng chung trăn trở, Thẩm phán Lê Xuân Vinh, Chánh án TAND khu vực 10 - Thanh Hóa cho biết, nguyên nhân khiến án hành chính dễ kéo dài còn nằm ở sự thiếu chủ động của người đại diện cơ quan hành chính.
Trong nhiều vụ án, người bị kiện vắng mặt, tham gia tố tụng không đầy đủ hoặc liên tục đề nghị hoãn phiên tòa, gây khó khăn cho quá trình làm rõ sự thật khách quan của vụ án.

Trước những "điểm nghẽn" từ thực tiễn, lãnh đạo TAND tỉnh Thanh Hóa đã quyết liệt đổi mới phương thức chỉ đạo, chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý hành chính" sang "đồng hành nghiệp vụ" cùng đội ngũ Thẩm phán cơ sở.
Không dừng lại ở việc kiện toàn Tổ hỗ trợ nghiệp vụ giải quyết án hành chính hay tổ chức tập huấn chuyên sâu, TAND tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện bước đi đột phá đó là trực tiếp biệt phái các Thẩm phán dày dạn kinh nghiệm, bản lĩnh chuyên môn vững vàng xuống TAND khu vực để trực tiếp thụ lý, giải quyết các vụ án phức tạp, đặc biệt là các điểm nóng về "án chùm" đất đai.
Các TAND khu vực cũng chủ động siết chặt kỷ cương, rà soát từng hồ sơ có nguy cơ quá hạn để lên kế hoạch tháo gỡ. Các Thẩm phán, Thư ký tăng cường bám sát địa bàn, chủ động đấu nối với chính quyền địa phương để thu thập, phục hồi tài liệu chứng cứ.
Đồng thời, kiên trì giải thích pháp luật để các bên đương sự hiểu rõ quyền và nghĩa vụ tố tụng. Hoạt động sinh hoạt chuyên đề, nghiên cứu án lệ và kiểm tra chéo trình tự tố tụng được duy trì thường xuyên nhằm ngăn ngừa tối đa việc án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan.
Những giải pháp đồng bộ, trúng và đúng đã mang lại quả ngọt ấn tượng. Kết thúc năm công tác 2026 (từ 1/10/2025 đến 30/9/2026), TAND hai cấp tỉnh Thanh Hóa đã giải quyết dứt điểm 244/269 vụ án hành chính đã thụ lý, đạt tỷ lệ 90,7% — vượt mức so với chỉ tiêu Quốc hội giao.
Đây là dấu mốc lần đầu tiên sau nhiều năm, tỷ lệ giải quyết án hành chính toàn tỉnh Thanh Hóa vượt ngưỡng 90%, các vụ việc còn lại đều đảm bảo trong thời hạn luật định.
Nhiều đơn vị cơ sở đã lập thành tích hoàn thành 100% chỉ tiêu giải quyết án hành chính như TAND khu vực 5 (9/9 vụ), TAND khu vực 10 (5/5 vụ).
Đặc biệt, với sự chi viện trực tiếp của lực lượng Thẩm phán biệt phái từ TAND tỉnh, toàn bộ 40 vụ "án chùm" giao đất trái thẩm quyền phức tạp tại TAND khu vực 9 đã được giải quyết dứt điểm, thấu tình đạt lý, góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự và củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý.
