TAND các cấp đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ chuyên môn

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi xin nêu kết quả ở một vài lĩnh vực mà TAND các cấp đã làm được về công tác chuyên môn.

Số lượng án các loại tăng đều hàng năm nhưng chất lượng vẫn bảo đảm

Qua thực tiễn xét xử và giải quyết các việc khác thuộc chức năng, nhiệm vụ của mình, hoạt động của Tòa án các cấp đã góp phần có hiệu quả trong việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong phạm vi cả nước cũng như ở từng địa phương, tạo môi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, thực sự là chỗ dựa của nhân dân trong việc bảo vệ công lý, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân, bảo vệ quyền con người, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm và vi phạm pháp luật khác. Mặc dù số lượng án các loại tăng đều hàng năm nhưng các cấp Tòa án vẫn đảm bảo chất lượng giải quyết.

Chánh án TANDTC Trương Hòa Bình thăm và làm việc với TAND tỉnh Lạng Sơn

Bên cạnh đó, công tác giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trong những năm qua của TANDTC được tập trung thực hiện theo hướng nâng cao chất lượng giải quyết nhưng đồng thời không để quá thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật. Trung bình mỗi năm, TANDTC đã giải quyết khoảng 4.500 đơn (vụ)/10.000 đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. Với việc áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ như: Đổi mới quy trình tiếp nhận, xử lý, giải quyết đơn; tăng cường cán bộ, công chức cho các Tòa chuyên trách TANDTC; động viên cán bộ, công chức làm thêm giờ, ngày nghỉ; thành lập “Tổ công tác đặc biệt” hoặc các “Tổ Thẩm phán” để giúp Chánh án trong giải quyết các đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm; tăng cường phối hợp với các cơ quan có liên quan trong quá trình giải quyết… do đó công tác này đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều vụ việc bức xúc, kéo dài đã được tập trung xem xét, giải quyết dứt điểm, góp phần hạn chế tình trạng khiếu kiện tập trung đông người tại trụ sở Tòa án; chất lượng giải quyết đơn, kháng nghị và xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm được nâng lên, đã hạn chế thấp nhất các trường hợp trả lời không có căn cứ kháng nghị nhưng sau đó người có thẩm quyền lại kháng nghị để giải quyết vụ án theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm.

Thông qua công tác giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đã kịp thời phát hiện các bản án, quyết định có sai lầm nghiêm trọng để kháng nghị giải quyết, nhằm bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức và công dân. Cùng với việc chú trọng làm tốt công tác giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, với quan điểm chỉ đạo cần kiên quyết phát hiện và khắc phục những sai lầm nghiêm trọng ảnh hưởng tới quyền lợi của nhà nước, tập thể và các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, Chánh án TANDTC đã ban hành văn bản xác định trách nhiệm của các Tòa án trong việc phát hiện, kiến nghị xem xét bản án, quyết định theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Đề cao công tác kiểm tra hoạt động xét xử

Có thể nói, công tác kiểm tra hoạt động xét xử và thi hành án hình sự những năm qua đã ngày càng được quan tâm, tăng cường. Hàng năm, Ban Thanh tra TANDTC đã tổ chức nhiều đoàn kiểm tra công tác xét xử và thi hành án hình sự tại các đơn vị trong toàn hệ thống. Qua công tác kiểm tra, các hồ sơ vụ án và hồ sơ thi hành án hình sự đều được xem xét, đánh giá kỹ lưỡng. Khi kết thúc kiểm tra, Đoàn kiểm tra đều trực tiếp nhận xét và kết luận, phân tích cụ thể về ưu điểm, khuyết điểm của từng đơn vị, từng Hội đồng xét xử, làm rõ mức độ đúng, sai về áp dụng pháp luật.

Đối với một số vụ án phát hiện có sai lầm nghiêm trọng về đường lối xét xử hoặc thủ tục tố tụng, các đoàn kiểm tra đã đề xuất để người có thẩm quyền ra quyết định kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Chỉ tính riêng năm 2013, Ban Thanh tra TANDTC đã kiểm tra 1.603 hồ sơ vụ án hình sự và 4.856 hồ sơ thi hành án phạt tù tại các TAND cấp tỉnh và cấp huyện của 16 tỉnh, thành phố trong cả nước; đã tổ chức nhiều đoàn kiểm tra chuyên đề về việc xử phạt tù nhưng cho bị cáo hưởng án treo, về tình trạng bản án tuyên không rõ ràng, gây khó khăn cho công tác thi hành án dân sự... Ngoài ra, Ban Thanh tra còn tham mưu cho lãnh đạo TANDTC tổ chức một số hội nghị rút kinh nghiệm về những thiếu sót trong công tác xét xử, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các Tòa án mà trọng tâm là công tác giải quyết, xét xử các loại vụ án.

Công tác xây dựng và hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật

Theo quy định tại Điều 19 Luật Tổ chức TAND hiện hành thì TANDTC có nhiệm vụ trình Quốc hội các dự án luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội các dự án pháp lệnh theo quy định của pháp luật; đồng thời hướng dẫn các Tòa án áp dụng thống nhất pháp luật.

TANDTC đã chủ trì soạn thảo và trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội 4 dự án luật, 8 dự án pháp lệnh. Các dự án luật, pháp lệnh do TANDTC trình đều bảo đảm tiến độ và chất lượng, được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, góp phần quan trọng vào công tác hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của Tòa án nói riêng và các cơ quan tiến hành tố tụng nói chung, từng bước đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

Ngoài ra, công tác soạn thảo và ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật cũng được đề cao. Cụ thể: Từ năm 2002 đến tháng 6/2013, Hội đồng Thẩm phán TANDTC đã ban hành 31 nghị quyết. TANDTC cũng đã chủ trì phối hợp với các cơ quan hữu quan xây dựng và ban hành 13 thông tư liên tịch hướng dẫn áp dụng pháp luật trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, kinh doanh thương mại, hành chính… Đơn vị đã phối hợp với liên ngành tư pháp Trung ương xây dựng và ban hành 37 thông tư liên tịch, thực hiện 453 lượt công văn góp ý kiến đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Không những thế, TANDTC thường xuyên trao đổi về công tác áp dụng pháp luật với các Tòa án địa phương.

Nhìn chung, các văn bản quy phạm pháp luật do TANDTC ban hành hoặc phối hợp với các các cơ quan hữu quan ban hành đều bảo đảm chất lượng, phù hợp với quy định của Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, phù hợp với pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tạo điều kiện cho Tòa án các cấp thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình.

Với xu hướng các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án ngày càng mở rộng về loại vụ việc và tăng lên về số lượng, cùng với tình hình xây dựng và ban hành luật, pháp lệnh hiện nay thì yêu cầu đối với việc hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong công tác xét xử của TANDTC sẽ ngày càng nặng nề và cấp thiết hơn.