Sửa đổi Luật Giá: Bảo đảm thực hiện mô hình chính quyền hai cấp

Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá nêu rõ, việc sửa đổi, bổ sung lần này là cần thiết và cấp bách nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật trong bối cảnh tổ chức lại chính quyền địa phương thành hai cấp và sắp xếp lại hệ thống thanh tra.

Đồng thời, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh dịch vụ thẩm định giá. Ngoài ra, Luật kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của Luật Giá với hệ thống pháp luật hiện hành và phù hợp với các cam kết quốc tế.

Dự thảo Luật gồm 2 Điều, các nội dung sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ quan trọng như: Về phân cấp, phân quyền, sửa đổi quy định về chuyển trách nhiệm triển khai bình ổn giá từ UBND cấp huyện xuống UBND cấp xã thực hiện, để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Sửa đổi, bổ sung tên gọi và thẩm quyền định giá đối với một số hàng hóa, dịch vụ trong lĩnh vực khí thiên nhiên, hàng không, kiểm định phương tiện vận tải, kiểm định an toàn lao động, chứng khoán, dự trữ quốc gia, đường sắt và các sản phẩm, dịch vụ công trong y tế và giáo dục - đào tạo.

Về thanh tra, kiểm tra, dự thảo Luật bãi bỏ các quy định về thanh tra chuyên ngành về giá, dẫn chiếu việc thực hiện thanh tra về giá, thẩm định giá theo quy định của pháp luật về thanh tra để đồng bộ với Luật Thanh tra năm 2025. Cùng với đó, Luật lần này cắt giảm điều kiện không cần thiết, đơn giản hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận kinh doanh dịch vụ thẩm định giá.

Liên quan sắp xếp tổ chức bộ máy, sửa đổi, bổ sung tên gọi của các bộ, ngành gắn với thẩm quyền quản lý nhà nước về giá để phù hợp với tên gọi và chức năng, nhiệm vụ theo cơ cấu tổ chức mới của Chính phủ.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính

Qua thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tán thành với Tờ trình của Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến, đồng thời quyết định việc bổ sung vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025 và Chương trình Kỳ họp thứ 10 để Quốc hội cho ý kiến và xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Cho ý kiến về dự án Luật, các thành viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, cơ bản lần này phạm vi sửa đổi của Luật không nhiều, chủ yếu tập trung việc thực hiện chủ trương sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy và đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất với các Luật có liên quan, thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong bối cảnh thực hiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, Luật Giá được ban hành năm 2024 và mới thi hành hơn một năm (Quốc hội thông qua ngày 19/6/2024, có hiệu lực từ 1/7/2024), song việc sửa đổi là cần thiết để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp, đồng thời hoàn thiện cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tăng cường quản lý Nhà nước về giá, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị bảo đảm tính thống nhất của dự thảo với các luật liên quan, đặc biệt là Luật Thanh tra, Luật Doanh nghiệp, Luật Hàng không dân dụng, Luật Dự trữ quốc gia và các dự án luật đang được Quốc hội xem xét. Bên cạnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, song cần đánh giá kỹ khả năng thực hiện ở cấp xã, không để việc giao quyền vượt quá năng lực của địa phương.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa các thủ tục hành chính cần hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Khi kết thúc hoạt động cấp huyện, nhiều chức năng nhiệm vụ được chuyển về xã, nếu cấp xã làm không nổi thì cấp tỉnh phải hỗ trợ, không để ảnh hưởng đến hoạt động doanh nghiệp.

Hỗ trợ và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của cấp cơ sở

Đồng tình với quan điểm của Chủ tịch Quốc hội, các thành viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ủng hộ việc tăng cường phân cấp, phân quyền nhưng lưu ý phải đi đôi với việc nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của cấp cơ sở, nhất là cấp xã, để đảm bảo bình ổn giá.

Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải nhận định bình ổn giá là một vấn đề cử tri rất quan tâm, đặc biệt trong các giai đoạn nhạy cảm như sau thiên tai, dịch bệnh hay dịp lễ, Tết, khi giá cả nhu yếu phẩm dễ có xu hướng leo thang. Tuy nhiên, dẫn số liệu từ báo cáo của Bộ Nội vụ năm 2024, bình quân mỗi xã hiện chỉ có khoảng 0,6 cán bộ tài chính kế toán chuyên trách.

Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải cho biết việc giao thêm nhiệm vụ bình ổn giá, vốn đòi hỏi tính chuyên nghiệp và thường liên quan đến một khu vực rộng lớn có thể dẫn đến tình trạng quá tải và thiếu tính chuyên nghiệp ở cấp cơ sở, trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu bổ sung quy định về cơ chế ủy quyền hoặc liên thông quản lý giá giữa cấp xã và cấp tỉnh. Đặc biệt, cần có hướng dẫn cụ thể về trách nhiệm phối hợp giữa các sở, ngành liên quan và chính quyền cấp xã trong công tác tổ chức bình ổn giá.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để đảm bảo thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, đảm bảo các quy định của luật tuân thủ Hiến pháp, phù hợp với các cam kết quốc tế, đồng bộ, thống nhất với các luật khác. Yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy, đồng thời phải rà soát, đánh giá kỹ lưỡng việc chuyển trách nhiệm từ các Bộ xuống UBND cấp tỉnh và từ cấp huyện về cấp xã (nhất là trong việc bình ổn giá) để đảm bảo năng lực thực hiện.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc quy định các vấn đề phải đã chín, đã rõ, thực hiện nghiêm quy định về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng tiêu cực và đảm bảo vai trò quản lý giá của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường, hướng tới ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo hoàn chỉnh hồ sơ dự án luật để Ủy ban Kinh tế và Tài chính chính thức trình Quốc hội.